Các nhà hoạt động về văn hóa truyền thông xã hội của Hồng Kông bị đe dọa

Việt Khôi chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Jennifer Zhang, Tạp chí Diplomat

Các nhà hoạt động đã lên tiếng rằng chính quyền đang sử dụng những cơ chế mờ ám nhằm thực hiện một số vụ bắt bớ và đán áp tự do ngôn luận

Một chuỗi những vụ bắt bớ các nhà hoạt động truyền thông xã hội gây tranh cãi tại Hồng Kông năm ngoái sau phong trào Chiếm Trung đã gây lên những mối lo ngại về việc chính quyền có thể sử dụng những thiếu sót trong bộ luật an ninh mạng để đàn áp tự do ngôn luận trong giai đoạn căng thẳng chính trị đang trên đà gia tăng.

Ảnh: Wikipedia

Ảnh: Wikipedia

Vào ngày 29 tháng Năm, Tam Tak-chi, lãnh đạo của liên minh dân chủ hành động Sức mạnh Nhân dân [People Power, đã bị bắt vì một bài viết trên Facebook mà giới chức trách lên án rằng “nó đã kích động người khác thực hiện các hành vi phạm pháp” trong buổi tiễn đưa nhân vật trung thành với Bắc Kinh Yeung Kwong về nơi an nghĩ cuối cùng. Tam Tak-Chi sau đó đã được thả ra và anh ta tin rằng vụ bắt giữ này chỉ là để cảnh cáo anh ta không tham gia vào sự kiện 4 tháng Sáu, ngày mà Hội đồng Lập pháp bỏ phiếu thông qua gói cải cách chính trị và cuộc tuần hành ngày 1 tháng Bảy.

Hôm ngày 12 tháng Sáu, Barry Ma, chủ tịch nhóm ủng hộ độc lập địa phương Orchid Gardening, đã bị bắt giữ vì gợi ý trên Facebook rằng chỉ có lý khi trừ khử cả gia đình của một nhà báo ủng hộ cảnh sát. Hai tháng trước đó, một thành viên 27 tuổi của nhóm này đã bị bắt vì đăng lên mạng chi tiết hướng dẫn về cách chế tạo vũ khí (bom khí ga) để tấn công cảnh sát trong các cuộc biểu tình phản đối hiệp định thương mại song phương.

Theo cơ sở dữ liệu được lưu trữ bởi Báo cáo Minh bạch Hong Kong, một dự án nghiên cứu độc lập bởi Trung tâm Truyền thông và Báo chí, Đại học Hồng Kong, từ tháng Sáu năm 2014, ít nhất chín nhà hoạt động xã hội đã bị bắt vì các tội danh liên quan tới an ninh mạng. Tất cả đều bị kết tội một cách mơ hồ – “truy cập vào máy tính với mục phạm pháp hoặc không trung thực” – và đã có những bản án hoặc phục vụ cộng đồng hay phải tới những trung tâm phục hồi nhân phẩm.

Các nhà phê bình chỉ trích chính quyền đã lạm dụng sự nhập nhằng trong vấn đề “truy cập vào máy vi tính với mục đích phạm pháp hoặc không trung thực”, hoặc Chương 161 trong Crimes Ordinance, nhằm đàn áp tự do ngôn luận của các nhà hoạt động trên mạng, bởi vì phần Chương 161 có chuẩn thấp hơn đối với việc khởi tố so với những tội danh nghiêm trọng hơn như “tu tập trái phép” hay “bao vây cảnh sát”.

Eric Cheung, giảng viên chính và giám đốc giáo dục pháp luật tại Khoa Luật thuộc Đại học Hồng Kong, đã chỉ ra rằng nếu Barry Ma bị bắt vì tội đe dọa thì Ma phải bị kết tội đe dọa chứ không phải là tôi danh ở chương 161. “Theo như logic của cảnh sát, nếu một người thể hiện cùng quan điểm như của Ma bằng giọng nói thay vì viết trên Internet, người đó có thể sẽ chẳng bị bắt. Một logic như vậy thì thật không có nghĩa gì cả.”

Thật vậy, trong trường hợp của Tam Hiu-fung, người đã bị cảnh sát bắt vì tội danh kích động người dân chiếm Mong Kok vào tháng Mười năm ngoái tại HKGolden, một diễn đàn địa phương khá phổ biến, Tam đã bị kết tội theo cả chương 161 và tội danh “tụ tập trái phép”. Nhưng người công tố viên đã bỏ tội danh tụ tập trái phép hồi tháng Năm, và Tam cuối cùng đã bị kết án 100 giờ lao động công ích theo Chương 161.

Việc cảnh sát theo dõi các diễn ngôn trên mạng của các nhà hoạt động xã hội có lẽ dễ hiểu nếu chúng ta nghĩ về vai trò quan trọng mà hoạt động truyền thông xã hội đóng vai trò trong phong trào Chiếm Trung năm ngoái. Người biểu tình sử dụng các nền tảng truyền thông xã hội như Facebook, Whatsapp, Twitter, và Instagram để giao tiếp và loan truyền trực tuyến khi có sự kiện. Joshua Wong, nhà hoạt động ủng hộ dân chủ đồng thời là nhà sáng lập nhóm hoạt động sinh viên có tên là Scholarism, nhấn mạnh vào tầm quan trọng của truyền thông xã hội tại một sự kiện gần đây: “Nếu không có Facebook, thì sẽ không có phong trào Chiếm Trung, không có Facebook thì sẽ không có Joshua Wong.”

Vào ngày 2 tháng Sáu, tại Ủy ban Cộng đồng Lập pháp, các nhà lập pháp sẽ tranh lập nảy lửa về việc Chương 161 có bị lạm dụng bởi chính phủ để tấn công các diễn ngôn của các nhà hoạt động chính trị trên mạng hay không. Trong khi các nhà lập pháp ủng hộ thành lập đề xuất cải thiện lực lượng hành pháp nhằm ngăn chặn tội phạm, các luật sư ủng hộ dân chủ muốn có một sự xem xét trọn vẹn và đầy đủ đối với Chương 161 và việc bảo vệ quyền công dân chống lại việc bắt giữ hay khởi tố vô lý.

Cụ thể, nhà lập pháp và ủng hộ công nghệ thông tin Charles Mok đã đặt ra câu hỏi về vấn đề chuẩn mực kép của ngôn luận tội pháp, ví dụ như trong vụ án năm 2010, khi một cư dân mạng tự nhận mình là một cựu cán bộ cảnh sát có hành vi đe dọa tình dục sinh viên ủng hộ dân chủ Christina Chan trên một diễn đàn cảnh sát địa phương. Cơ quan chức trách lựa chọn không theo đuổi thụ lý vụ án này.

“Chương 161 nêu ra một vấn đề bất công được thực hiện bởi cảnh sát và họ phá hủy chính sự trung thực và chuyên nghiệp của họ”, Craig Choi, tư vấn pháp lý cho một tổ chức có tên là Keyboard Frontline.

Phó Tổng thư ký John Lee cho ban tổ chức bỏ phiếu biết rằng Chương 161 không nhằm vào diễn ngôn mà vào hành vi, và ông ta tin rằng tòa án sẽ đảm bảo rằng Chương 161 không bị lạm dụng. Ban tổ chức cuối cùng cũng đã thông qua động thái của các nhà làm luật ủng hộ thành lập nhằm củng cố khả năng giải quyết các vụ án liên quan tới an ninh mạng.

Những nội dung gây tranh cãi của các nhà hoạt động mạng xã hội thường bị xóa ngay lập tức sau khi họ bị bắt. Phần đông sợ hãi mà thừa nhận hành vi phạm pháp trước tòa án thấp nhất tại Hồng Kong, theo dữ liệu từ Báo cáo Minh bạch Hồng Kong. Trong vụ án của Tam, tòa án đã gọi commet trên mạng của Tam là thiếu trách nhiệm, và bổ sung rằng “nó có thể khích lệ người đọc có hành động và tạo nên một hiệu hướng đàn cừu.”

Và trong một vụ án khác, bị cáo, người đã đang trong năm 2010 trên HKGolden đe dọa cho nổ bom Liaison Office of the Central People’s Government và đã bị cấm túc một năm vì “thực hiện hành vi bất nhã nơi công cộng,” đã kháng án và đã được Tòa án bồi thẩm xử thắng trong năm 2014. Quan tòa nhận xét rằng “yếu tố công cộng của bản án không đầy đủ.”

Rất khó để phân biệt diễn ngôn tội phạm với diễn ngôn tự do, nhưng xu hướng bỏ tù những hành vi diễn ngôn tự do là một xu hướng nguy hiểm. Lực lượng hành pháp của Hồng Kông cần xem xét lại độc lập đối với những vụ bắt giữ các nhà hoạt động xã hội về các tội danh nhập nhằng, đơn giản chỉ vì những gì họ nói trên mạng xã hội.

_________

Jennifer Zhang là một nghiên cứu sinh Internet tại Hong Kong Transparency Report, Journalism and Media Studies Centre, The University of Hong Kong.

© 2007-2015 Bản tiếng Việt TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC – www.phiatruoc.info

Scridb filter

Author: tapchiphiatruoc

Share This Post On
468 ad

Leave a Reply

%d bloggers like this: