Khoan dung, Phê phán và Tình người là những nguyên tắc cốt lõi của tự do
Jul26

Khoan dung, Phê phán và Tình người là những nguyên tắc cốt lõi của tự do

Phạm Nguyên Trường dịch Sandy Ikeda, FEE Xã hội tự do và thịnh vượng cần cả lòng khoan dung lẫn những lời phê phán của các công dân của nó. Đức Phật từng nói: “Không có cái gì thực sự là cái tôi đang nghĩ tới”. Đối với tôi, câu này thể hiện tính bất định sâu sắc, thách thức tất cả những sinh vật có tư duy. Trong trường hợp tốt nhất, mỗi người chúng ta cũng chỉ nhìn thấy một phần của thế giới này, và cái phần của một quan điểm duy nhất đó lại thường xuyên bị những suy nghĩ lan man làm cho rối tung lên. Phần lớn những suy nghĩ lan man đó lại chỉ liên hệ rất ít với thực tế. Nói cách khác, chúng ta chỉ nhìn thấy ảo ảnh mà thôi. Hàm ý là những suy nghĩ của chúng ta về bất cứ điều gì – đời sống tinh thần của chúng ta, kinh tế học, nền chính trị – có thể và rất có thể là đang đi sai đường và ở một mức độ nào đó, chúng ta có thể thậm chí không biết là đang đi sai đường. Chúng ta không biết chúng ta không biết cái gì. Kết quả là, tất cả chúng ta đều có những sai lầm, lớn và nhỏ, suốt đời. Vấn đề là làm sao giải quyết những sai lầm đó một cách tốt nhất. Tất nhiên, đấy là một trong những việc mà kinh tế học cố gắng làm. Nhưng, những điều chúng ta học được từ kinh tế học (đặc biệt là kinh tế học của Mises, Hayek, Lachmann và Kirzner) là ngay cả những hệ thống hoạt động tốt nhất cũng sẽ không bao giờ hoàn hảo. Ví dụ, những hoàn cảnh xung quanh các lựa chọn của chúng ta liên tục thay đổi và cách chúng ta nhận thức và giải thích những hoàn cảnh đang thay đổi đó, chí ít, cũng có phần nào đó bị sai. Điều tốt nhất chúng ta có thể hy vọng làm là trở thành người nhận thức được những sai lầm đó và sau đó, giải quyết chúng một cách hiệu quả nhất có thể. Một bài học mà tôi rút ra từ sự sự vô minh và tính bất định lan tràn khắp nơi là thái độ lịch sự và sức mạnh của cộng đồng phụ thuộc vào khả năng của mỗi người chúng ta trong việc thừa nhận rằng, chí ít, một phần nào đó của tất cả những thứ mà chúng ta nghĩ rằng chúng ta biết lại...

Read More
Các nước nghèo có thể dân chủ không?
Jul25

Các nước nghèo có thể dân chủ không?

Nguyễn Huy Hoàng dịch Gary S. Becker, The Becker-Posner Blog, May. 3, 2011 “Các nước nghèo không thể dân chủ” là một điệp khúc phổ biến để cổ xúy cho quan điểm rằng các nước nghèo cần một nền lãnh đạo mạnh và chuyên chế để thoát khỏi những lực lượng khiến họ nghèo đói trong hàng thế kỷ. Minh chứng rõ ràng là đại đa số các nước giàu chủ yếu là dân chủ. Tuy nhiên, trong khi những tác động của dân chủ đối với hiệu quả kinh tế đang gây nhiều tranh cãi, nền dân chủ vẫn có thể mang lại một số lợi ích kinh tế cho cả các nước giàu và nghèo. Không nên so sánh những tác động thực tế của dân chủ đối với kinh tế và các khía cạnh khác của cuộc sống với một hình thức chính thể lý tưởng, mà nên so với nhiều chính phủ khác không có tự do báo chí, không cho phép cạnh tranh công khai cho các vị trí lãnh đạo, không có phổ thông đầu phiếu, thiếu những thiết chế và các quyền tự do khác – những đặc điểm của nền dân chủ. Như phát biểu nổi tiếng của Winston Churchill, “Không ai cho rằng dân chủ là hoàn hảo hay toàn thiện. Thực ra, dân chủ là hình thức chính thể tồi tệ nhất nếu không tính đến các chính thể khác từng tồn tại.” Câu nói này được đưa ra trong một bài phát biểu ở Viện Thứ dân ngày 11 tháng 11 năm 1947, khoảng 2 năm sau khi Churchill thất bại trong cuộc bầu cử sớm hậu Thế chiến II. Nhiều nghiên cứu đã cố gắng cô lập những tác động của dân chủ so với các hệ thống chính phủ chuyên chế đối với phát triển kinh tế, bất bình đẳng, giáo dục, và nhiều yếu tố khác. Bởi phân biệt những tác động của dân chủ với tác động của các yếu tố khác là rất khó, những nghiên cứu này không thu được kết quả cuối cùng. Tuy nhiên, xu hướng chung là khi cân nhắc các yếu tố phù hợp khác, giữa tốc độ tăng trưởng GDP trung bình trong dài hạn và việc quốc gia đó có dân chủ hay không dường như chỉ tồn tại một mối quan hệ lỏng lẻo. Dân chủ khuyến khích đầu tư hơn nữa cho giáo dục, và giáo dục sẽ giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh hơn. Cho dù một số nhà lãnh đạo chuyên chế đã cải thiện đáng kể nền kinh tế của họ, đó không phải là quy...

Read More
Tại sao chúng ta cần nói về quyền của bé gái ở Đông Á
Jul22

Tại sao chúng ta cần nói về quyền của bé gái ở Đông Á

Hà Trang chuyển ngữ, CTV Phía Trước Anne-Birgitte Albrectsen, WEF Châu Á là một châu lục không bao giờ ngủ. Các nền kinh tế nơi đây đã lớn mạnh và chuyển mình ở một tốc độ khó tin, tái định hình không gian xã hội và diện mạo theo những cách mà chúng ta chỉ dám tưởng tượng vào ba thập niên trước đây. Đặc biệt, các quốc gia ASEAN đang trải nghiệm một thay đổi lớn, cả khối ASEAN hợp lại đã trở thành nên kinh tế lớn thứ 7 thế giới vào năm 2011. Giờ đây, khi các nền kinh tế này hội nhập với nhau ngày càng mạnh mẽ thì càng mang tới sự niềm tin vào sự tăng trưởng và thay đổi xã hội còn lớn hơn nữa. Có vẻ đã tới lúc đưa ra câu hỏi khu vực này sẽ sẽ trỗi dậy như thế nào vào giai đoạn tiếp theo trong tương lai. Xét ở nhiều phương diện, điều này sẽ vẫn sẽ chỉ dừng lại ở những cuộc thảo luận xung quanh kinh tế, nhưng đối với tôi, vị trí kinh tế và xã hội của các bé gái đóng vai trò quan trọng bậc nhất trong việc đảm bảo một tương lai thịnh vượng và bền vững trong khu vực. Cuộc đối thoại về quyền của các bé gái nghe có vẻ như không liên quan lắm trong bối cảnh này. Tuy nhiên, việc các bé gái được trao quyền để có thể học tập, trở thành lãnh đạo, đưa ra quyết định và phát triển sẽ là yếu tố trọng yếu giúp ASEAN tiếp tục thành công của mình. Cơ hội đã lớn, thách thức còn lớn hơn Sự tăng trưởng kinh tế đi đôi với sự phát triển năng động của xã hội đã tạo ra những cơ hội lớn, bao gồm cả cơ hội cho phụ nữ và trẻ em gái. Trên toàn châu Á, cùng với sự chuyển biến về kinh tế, ngày càng có nhiều phụ nữ tham gia vào lực lượng lao động. Ai cũng biết rằng khi có càng nhiều phụ nữ được đi làm, nền kinh tế sẽ tăng trưởng càng mạnh hơn. Ở châu Á, tiềm năng này chưa được tận dụng triệt để: người ta ước tính rằng châu Á thâm hụt 40 tỷ USD hàng năm do khoảng cách giới giữa nam và nữ trong giáo dục và việc làm gây ra. Khả năng phụ nữ được tuyển dụng ít hơn đàn ông khoảng 70%. Các nước ASEAN, cũng như các nước khác trên thế giới đang phải đối mặt...

Read More
Khi giới lãnh đạo nói dối
Jul20

Khi giới lãnh đạo nói dối

TS Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Joseph S. Nye, Project-Syndicate LND: Josepn S. Nye chỉ ra rằng 60% các lời tuyên bố của Trump và 12% các lời tuyên bố của Clinton là sai và cả hai chạy theo tư lợi. Nhưng tại Hoa Kỳ, nhờ có hệ thống báo chí độc lập và phản ứng của công luận nên cử tri có thể chống lại tinh thần đạo đức giả của các ứng cử viên trong các cuộc đối thoại tranh cử và nâng cao giá trị của nền dân chủ. Các lý giải này không đúng cho Việt Nam khi dối trá lên tới tỷ lệ 100%, đạt loại đẳng cấp cao nhất thế giới, mà cụ thể là lối tuyên truyền về nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đó là một ý thức hệ giả tạo vì không có trong sách vở; chính quyền không có khả năng giải thích trong hiện tại và cũng không bảo đảm là sẽ hoàn thiện trong tương lai. Thái độ đạo đức giả của chính giới còn hủy diệt các giá trị xã hội. Vì ích kỷ mà chính quyền làm cho lãnh thổ, tài nguyên và nhân lực là một món hàng mua bán cho thân tộc. Vì u tối mà chính quyền thờ ơ trước các ý kiến của công luận, xem đó là thế lực thù địch và không muốn khai sáng để cải cách. Vì bất lực nội tại và xung đột quyền lợi phe nhóm trong chính quyền nên xã hội có động loạn triền miên; vì tập trung sức để giải quyết trị an và lo sinh tồn cho chế độ nên chính quyền không còn khả năng để xây dựng một nhà nước trưởng thành và trường cữu. Phản biện của công luận chưa kiểm tra được hết các gian dối của nhà nước vì chưa có tự do báo chí. Dù các phương tiện truyền thông xã hội đang gây chuyển biến, nhưng đa số dân chúng chưa quan tâm đúng mức đến chính sự, nên Đảng Cộng sản Việt Nam ngang nhiên vi phạm quyền dân tộc tự quyết. Hiện trang này sẽ tạo nhiều bất hạnh hơn cho tương lai của đất nước. Dù chế độ độc tài không thể hủy diệt dân tộc, nhưng ý thức về một thể chế mới cho toàn dân là một hy vọng khởi đầu. Đã đến lúc xã hội dân sự trở thành là một trào lưu chính đóng góp cho sự thay đổi chính trị để đem lại độc lập dân tộc, bình an...

Read More
Tiếp theo thất bại pháp lý của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ là gì?
Jul19

Tiếp theo thất bại pháp lý của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ là gì?

Bill Hayton, Nikkei Asian Review Song Phan, Basamnews 13-7-2016 Trung Quốc vừa bị một thất bại pháp lý đầy choáng váng và Philippines giành được một chiến thắng pháp lý cũng đầy ấn tượng đối với các yêu sách biển – nhưng ngoài biển Đông chẳng có gì thay đổi. Trung Quốc vẫn tiếp tục xây đảo nhân tạo mới và không nước nào từ bỏ chủ quyền đối với các rạn san hô, rạn đá tranh chấp. Tuy nhiên, không có dấu hiệu của bất kỳ phản ứng thực sự nào từ các nhà lãnh đạo Bắc Kinh đối với phán quyết hôm thứ Ba của Tòa Trọng tài Thường trực ở The Hague rằng một số yêu sách của Trung Quốc ở biển Đông không có cơ sở pháp lý. Nhưng tàu sân bay USS Ronald Reagan chạy công khai qua khu vực này chỉ để kiểm nghiệm. Ít nhất có thể nói, đó là một tình trạng mong manh. Có thể giữ được trong bao lâu? Phản ứng chính thức của Trung Quốc đối với quyết định của tòa thật ầm ĩ kéo dài trong hai tháng qua. Ngay sau khi có tin này, Bộ Ngoại giao Trung Quốc long trọng tuyên bố rằng phán quyết là “vô giá trị và không có hiệu lực ràng buộc. Trung Quốc không chấp nhận và cũng không thừa nhận nó”. Điều này đúng như dự kiến. Điều quan trọng là không leo thang lớn giọng; Bắc Kinh chỉ lặp đi lặp lại các lời lẽ chuẩn có sẵn đã được in trong hàng chục trang bình luận của người đọc (op-eds) và quảng cáo có trả tiền trên các tờ báo khắp thế giới. Điều này dường như là giới hạn của phản ứng của Trung Quốc hiện giờ. Điều đáng ghi nhớ là đối với Trung Quốc để tuân thủ các nội dung chính của phán quyết, tất cả những gì họ phải làm là – chẳng làm gì cả. Họ không phải tháo dỡ bất kỳ đảo nhân tạo nào hoặc huỷ bỏ bất kỳ bản đồ nào. Tất cả những gì họ phải làm là không cấp phép thăm dò dầu hoặc xử phạt các đội tàu đánh bắt cá không đúng nơi. Không ai mong đợi Trung Quốc sẽ công khai từ bỏ yêu sách của họ đối với các thể địa lý biển. Vụ kiện của Philippines không phải là điều đó, dù mọi thứ Bắc Kinh nói là về chủ quyền. Trên thực tế, chúng ta đã thấy có những thay đổi trong hành vi của Bắc Kinh ở biển Đông. Các...

Read More
Bảo tồn luật pháp quốc tế ở Biển Đông
Jul17

Bảo tồn luật pháp quốc tế ở Biển Đông

Đỗ Đăng Khoa chuyển ngữ, CTV Phía Trước Eleanor Albert, CFR Tòa án Thường trực Quốc tế ở The Hague hôm thứ Ba vừa qua đã bác bỏ những tuyên bố chủ quyền quan trọng của của Bắc Kinh tại khu vực Biển Đông. Andrew Erickson tại U.S. Naval War College nói rằng kết quả của phiên tòa nêu cao sự cần thiết đối với nền trật tự dựa trên luật pháp quốc tế để chống lại những nỗ lực của Trung Quốc trong việc thiết lập sự ảnh hưởng của nước này. “Điều này sẽ tốt đối với cả khu vực [châu Á-Thái Bình Dương] và vị thế của Trung Quốc, nếu Bắc Kinh kiềm chế và tôn trọng phán quyết của tòa án,” Erickson nói. Về phần mình, Hoa Kỳ cần phải thực hiện các cuộc tuần tra FONOPS mạnh mẽ hơn nữa để bảo vệ pháp luật và các chuẩn mực quốc tế. Ý nghĩa của tòa án Liên Hiệp Quốc là gì? Tòa án đã duy trì sự trật tự dựa trên nền tảng luật pháp quốc tế trong phiên xét xử vừa qua, nói rằng tất cả đều có thể sử dụng [vùng biển] mà không có sự thiên vị hoặc sợ hãi. Phiên tòa đã bác bỏ cơ sở pháp lý đối với đường chín đoạn của Bắc Kinh vốn chiếm hầu hết phạm vi trong toàn khu vực Biển Đông. Phát Ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ John Kirby hoan nghênh quyết định trên mang lại “sự đóng góp quan trọng đối với mục tiêu chung hướng đến giải pháp các tranh chấp một cách hòa bình ở Biển Đông.” Tuy nhiên, Washington có thể đóng góp vào mục tiêu này bằng cách giúp duy trì quyền tự do hàng hải thay vì cưỡng chiếm bằng sức mạnh, và dẫn dắt khu vực này thông qua việc phê chuẩn Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển. Tại sao phán quyết vừa qua lại quan trọng? Biển Đông là một động mạch quan trọng toàn cầu mà nhiều nước phải phụ thuộc vào đây để thúc đẩy giao thương qua lại. Nhưng nơi đây cũng đang có tranh chấp xung quanh các hòn đảo và bãi đá giữa nhiều quốc gia khác nhau. Chỉ có trật tự dựa trên nền tảng pháp quyền mới có thể giúp khu vực này được lưu thông một cách mở, tự do, an toàn, và thịnh vượng. Tầm nhìn thế kỷ 21 về nền tảng pháp luật quốc tế của tòa án nhắm đến ràng buộc các quốc gia mạnh và yếu đúng chung lại...

Read More
Toàn cầu hóa và sự chia rẻ về chính trị
Jul15

Toàn cầu hóa và sự chia rẻ về chính trị

Phạm Nguyên Trường dịch Nouriel Roubini, Project-Syndicate Cuộc trưng cầu dân ý với cách biệt không đáng kể số phiếu ủng hộ việc Vương quốc Anh rời khỏi EU là do những nguyên nhân đặc thù của nước Anh. Nhưng nó cũng là tín hiệu cho thấy phản ứng lan tràn của những lực lượng dân túy/dân tộc chủ nghĩa – chí ít là trong các nền kinh tế đã phát triển – nhằm chống lại quá trình toàn cầu hóa, chống lại chế độ thương mại tự do, chống lại quá trình di chuyển việc làm ra nước ngoài và di chuyển lực lượng lao động, chống lại những chính sách theo định hướng trị trường, chống lại những tổ chức siêu quốc gia và thậm chí là chống lại những thay đổi trong lĩnh vực công nghệ. Trong những nền kinh tế đã phát triển và khan hiếm lực lượng lao động, tất cả những xu hướng vừa nói đều làm giảm tiền lương và việc làm cho những người có tay nghề thấp; nhưng lại làm cho tiền lương và tỷ lệ người có việc làm trong những nền kinh tế mới nổi, dư thừa sức lao động, gia tăng. Người tiêu dùng trong các nền kinh tế phát triển được lợi vì hàng hóa rẻ đi, nhưng thu nhập của những người lao động có tay nghề thấp, thậm chí có tay nghề trung bình sẽ giảm vì lương giảm và có thể bị mất việc làm. Sự chia rẽ về chính trị thể hiện rất rõ trong cuộc trưng cầu dân ý về Brexit: người giàu chống lại người nghèo, người thắng chống lại người thua trong quá trình tự do hóa thương mại và toàn cầu hóa, người có tay nghề chống lại người không có tay nghề, người học cao chống lại người ít học, người trẻ chống lại người già, người thành thị chống lại người nông thôn, xã hội đa dạng chống lại xã hội đơn điệu. Những đường phân chia như thế cũng xuất hiện cả trong những nước phát triển khác, trong đó có Mỹ và châu Âu lục địa. Do có nền kinh tế và thị trường lao động linh hoạt hơn cho nên sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Mỹ và Vương quốc Anh đã phục hồi vững chắc hơn châu Âu lục địa, đấy là nói về GDP và tỉ lệ người có việc làm. Số việc làm mới gia tăng mạnh mẽ, tỷ lệ thất nghiệp dưới 5%, mặc dù đồng lương thực tế gia tăng không nhanh bằng. Tuy...

Read More
Phán quyết của PCA và giải pháp Biển Đông
Jul14

Phán quyết của PCA và giải pháp Biển Đông

Luật sư Vũ Đức Khanh Trích từ BBC Hôm 12/7/2016, Tòa Trọng Tài Thường Trực (Permanent Court of Arbitration “PCA”) ở The Hague (Hà Lan) đã ra phán quyết về vụ kiện Biển Đông giữa Trung Quốc và Philippines. Tuyên bố của tòa là “không có cơ sở pháp lý” cho việc Trung Quốc đòi hỏi “quyền lịch sử” trên những tài nguyên tại các vùng biển nằm trong bản đồ “đường 9 đoạn” ở Biển Đông mà Thủ tướng Chu Ân Lai trong tuyên bố ngày 15/8/1951 đã chính thức đưa yêu sách đòi toàn bộ “chủ quyền” Biển Đông, gây tranh chấp với các nước Brunei, Đài Loan, Mã Lai, Philippines và Việt Nam. Trong phán quyết của mình, tòa PCA kết luận, “mặc dù các ngư dân và nhà hàng hải của Trung Quốc, cũng như của những nước khác, trong lịch sử đã từng sử dụng các “đảo” ở Biển Đông, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy Trung Quốc trong lịch sử đã từng “độc quyền kiểm soát” các vùng biển và các nguồn tài nguyên tại đây.” Xin nhắc lại rằng Philippines hôm 22/2/2013 đã đệ đơn kiện Trung Quốc, theo đó yêu cầu tòa PCA xác định rằng yêu sách chủ quyền về “đường 9 đoạn” của Bắc Kinh là vô hiệu và vi phạm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Tuy nhiên, cũng cần nói rõ rằng mặc dù phán quyết của tòa PCA trong vụ kiện này có giá trị pháp lý đối với cả Trung Quốc lẫn Philippines vì hai nước đều là thành viên của UNCLOS nhưng đây không phải là phán quyết về “chủ quyền biển đảo”, mà chỉ xác định là những “thực thể” nào trên biển có thể tạo ra chủ quyền lãnh thổ trên các vùng biển xung quanh theo luật quốc tế. Phản ứng của các bên liên quan và quốc tế Tân Hoa Xã đưa tin, Chủ tịch Tập Cận Bình đã phát biểu trong cuộc gặp với Chủ tịch Hội đồng Châu Âu, Donald Tusk, và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, Jean-Claude Juncker, ở Bắc Kinh ngày 12/7 rằng “chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông không bị ảnh hưởng bởi phán quyết của tòa PCA.” Thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng xác nhận, “quyền chủ quyền và quyền lãnh thổ” của nước này tại khu vực Biển Đông “không bị ảnh hưởng bởi phán quyết của tòa PCA”. Trung Quốc phản đối và sẽ không bao giờ chấp nhận bất cứ khiếu nại hay hành động nào dựa trên phán quyết...

Read More
%d bloggers like this: