Đâu là những quyền con người quan trọng nhất?
Aug23

Đâu là những quyền con người quan trọng nhất?

Hương Ly chuyể ngữ, CTV Phía Trước Emma Luxton, WEF Theo khảo sát mới đây của YouGov, quyền con người quan trọng nhất mà bạn nghĩ hóa ra lại phụ thuộc phần lớn vào nơi mà bạn sinh sống. Tổ chức bỏ phiếu này đã khảo sát người dân từ bảy hạt của châu Âu và Hoa Kỳ về 30 quyền con người được công bố bởi Liên Hiệp Quốc, Hội đồng châu Âu và Tuyên ngôn Nhân quyền Hoa Kỳ. Chúng cũng bao gồm các quyền có đặc điểm nổi bật có thể thấy ở các cuộc tranh luận gần đây trên truyền thông. Những người khảo sát được yêu cầu chọn 10 trong 30 quyền mà họ cho là quan trọng nhất. Những biểu đồ này từ i100 cho thấy phần trăm số người được khảo sát từ mỗi quốc gia bầu cho mỗi quyền. Sự tự do bầu cử đã được xếp như quyền con người quan trọng nhất trong năm trên tám quốc gia. Hoa Kỳ xem vấn đề tự do ngôn luận như là quyền quan trọng nhất của con người, xếp thứ ba là quyền tự do bầu cử. Tự do ngôn luận cũng được coi trọng ở Đức, nơi mà công dân của họ cũng thấy rằng việc này là quan trọng nhất. Trong tám quốc gia, hơn 50% người được khảo sát chọn tự do ngôn luận như là một trong những quyền con người quan trọng nhất – đó là quyền duy nhất nhận được 50% hoặc nhiều hơn từ tất cả các quốc gia. Quyền xét xử công bằng cũng được cho là một trong top 5 quyền quan trọng nhất bởi người dân đến từ nửa số quốc gia. Ở Anh thì quyền này được coi là quan trọng thứ hai, và được xếp thứ tư ở Hoa Kỳ, Đức và Thụy Điển. Quyền được tự do giáo dục và chăm sóc sức khỏe với chi phí thấp được cho là ưu tiên với hầu hết các nước. Tuy nhiên, Pháp và Hoa Kỳ đánh giá những quyền này thấp hơn so với các nước khác. Sự khác biệt trong lịch sử và văn hóa, đặc biệt với sự quan tâm về điều khoản dịch vụ công cộng có thể giải thích sự khác nhau giữa Hoa Kỳ và phần đông các nước châu Âu. Mĩ cũng khác các nước châu Âu về tự do tôn giáo, với số phiếu chọn quyền này ở Mĩ là 53%, nhưng đây vẫn là con số ít hơn 30% so với người dân ở hầu hết các quốc gia khác. Quyền...

Read More
Dân chủ là gì?
Aug22

Dân chủ là gì?

Nguyễn Huy Hoàng biên dịch Robert A. Dahl, On Democracy (New Haven, CT: Yale University Press, 1998), pp. 35–8. Tất cả chúng ta đều có những mục tiêu mà chúng ta không thể tự mình đạt được. Nhưng chúng ta có thể đạt được một số mục tiêu trong số đó bằng cách hợp tác với những người khác cùng chia sẻ những mục tiêu tương tự. Giả sử, khi đó, để đạt được một số mục tiêu chung nhất định, bạn và vài trăm người khác đồng ý thành lập một hiệp hội. Chúng ta có thể bỏ qua một bên những mục tiêu cụ thể của hiệp hội này để tập trung chính xác vào câu hỏi nhan đề của chương sách này: Dân chủ là gì? Chúng ta tiếp tục giả sử, trong cuộc họp đầu tiên, một số thành viên cho rằng hiệp hội của bạn cần một bản hiến pháp. Quan điểm của họ được ưu ái đón nhận. Do mọi người nghĩ bạn có một số kỹ năng về những vấn đề như vậy, một thành viên đề xuất mời bạn soạn thảo một bản hiến pháp, rồi bạn sẽ mang nó đến một cuộc họp sau này để các thành viên xem xét. Đề xuất này được tán đồng thông qua. Trong lúc chấp nhận nhiệm vụ này bạn nói đại loại như sau: “Tôi tin mình hiểu những mục tiêu mà chúng ta chia sẻ, nhưng tôi không chắc chúng ta nên đưa ra những quyết định của mình như thế nào. Ví dụ, chúng ta có muốn có một bản hiến pháp sẽ giao thẩm quyền đưa ra mọi quyết định quan trọng của chúng ta cho những người hiểu biết nhất và có khả năng nhất trong chúng ta hay không? Cách dàn xếp này không chỉ có thể đảm bảo những quyết định khôn ngoan hơn mà còn có thể tiết kiệm thời gian và sức lực của những người còn lại.” Các thành viên bác bỏ một cách áp đảo một giải pháp như vậy. Một thành viên lập luận: “Về những vấn đề quan trọng nhất mà hiệp hội này sẽ phải giải quyết, không ai trong số chúng ta khôn ngoan hơn nhiều so với người khác đến mức quan điểm của anh ta có thể tự động thắng thế. Ngay cả khi một số thành viên có thể hiểu biết nhiều hơn về một vấn đề ở bất cứ thời điểm nào, chúng ta cũng đều có khả năng học những gì mình cần biết. Dĩ nhiên, chúng ta sẽ cần bàn luận và suy...

Read More
Làm thế nào để duy trì tinh thần trọng pháp trong việc phân chia trên Biển Đông (II)
Aug19

Làm thế nào để duy trì tinh thần trọng pháp trong việc phân chia trên Biển Đông (II)

Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Mira Rapp-Hooper, Foreign Affairs Xem thêm Phần I Không tuân thủ Trung Quốc đã bác bỏ tính chính thống của vụ kiện của Philippines và thẩm quyền tài phán của tòa để phân xử kể từ khi Manila đầu tiên khởi tố vào tháng Giêng năm 2013. Bắc Kinh đã chỉ trích quyết định của tòa là bất hợp pháp, và chắc chắn sẽ không bỏ các tiền đồn tại quần đảo Trường Sa hoặc trả lại cát được sử dụng để tạo đáy biển. Trong thực tế, ngay sau khi có phán quyết, Trung Quốc đã cho máy bay dân sự hạ cánh[i] trên một số những tiền đồn này, có lẽ là để họ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đó là chín phần mười. Hiện nay, Trung Quốc có thể chọn việc miệt thị phán quyết một cách minh thị hơn bằng cách đi sâu trong quyền kiểm soát trên thực tế trong khu vực. Ví dụ như Trung Quốc có thể tuyên bố về một khu vực nhận dạng phòng không ở Biển Đông (Hoa Nam), như Trung Quốc đã làm vào năm 2013 ở Biển Hoa Đông, làm xáo trộn các nước láng giềng trong Đông Nam Á. Trung Quốc cũng có thể bắt đầu đòi lại đất ở bãi cạn Scarborough, cố dành lại của Philippines vào năm 2012. (Cựu quan chức Mỹ cho rằng Trung Quốc có thể đang tiếp tục chuẩn bị để làm một cách cụ thể việc này vào cuối năm nay.) Quân lực Trung Quốc có thể cố gắng để đánh chặn một tàu hoặc máy bay của Mỹ khi Mỹ tiến hành hoạt động thuộc về tự do hàng hải[ii], làm tăng căng thẳng giữa Bắc Kinh và Washington. Hoặc Trung Quốc có thể có những hành động ít nguy kịch nhưng vẫn gây bất ổn. Trung Quốc có thể cố gắng để áp dụng luật mới trong nước cho các khu vực mà họ kiểm soát. Hoặc Trung Quốc có thể tuyên bố về các đường lối căn bản[iii], những điểm hình thức mà từ đó xác định các vùng hàng hải xung quanh quần đảo Trường Sa, đề ra một nỗ lực khác để quản lý các vùng biển xung quanh. Bất kỳ những hành động nào cũng sẽ gây lo ngại sâu xa đối với các nước láng giềng của Trung Quốc và sẽ chứng minh rằng Bắc Kinh không quan tâm đến việc tuân thủ các luật lệ của trật tự quốc tế. Tuy nhiên, xáo trộn hơn cả là nếu Trung Quốc bị thách thức...

Read More
Dân chủ trên toàn thế giới đang lâm vào giai đoạn thoái trào
Aug18

Dân chủ trên toàn thế giới đang lâm vào giai đoạn thoái trào

Phạm Nguyên Trường dịch Gideon Rachaman, Financial Times LND: Dân chủ trên toàn cầu đang lâm vào giai đoạn thoái trào, hy vọng trào lưu dân chủ mới ở Trung Quốc, Việt Nam và Cu Ba sẽ khởi đầu cho làn sóng dân chủ mới, có thể được gọi là Làn sóng Thứ V.Đôi khi chỉ một hay hai sự kiện cũng làm thay đổi tâm trạng chính trị trên toàn cầu. Nelson Mandela ra khỏi nhà tù vào tháng 2 năm 1990, chỉ ba tháng sau khi Bức tường Berlin sụp đổ. Hai sự kiện này đã kích thích những người ủng hộ dân chủ và tự do trên toàn thế giới. *** Đáng tiếc là, tâm trạng trên toàn thế giới hiện nay không được lạc quan và thân thiện với dân chủ như thời kì đó. Trước hết, đấy là do Mùa xuân Arab đã biến thành những vụ tắm máu và vô chính phủ. Các nhà độc tài trên khắp thế giới, trước hết là ở Nga và Trung Quốc, đang chỉ tay sang Trung Đông, và coi đầy là ví dụ về những hiểm nguy của chế độ dân chủ chưa chín muồi. Những chính trị gia nắm bắt được tinh thần của những năm đầu thập niên 1990 là những nhà dân chủ đầy cảm hứng như Mandela, Václav Havel ở Tiệp Khắc – và những nhà cải cách theo đường lối tự do, như Mikhail Gorbachev và Boris Yeltsin ở Nga. Hiện nay, các nhà lãnh đạo dường như đang là hiện thân của tinh thần của thời đại lại là những độc tài, chẳng thèm quan tới những giá trị dân chủ – đấy là Vladimir Putin và Recep Tayyip Erdogan, tổng thống Nga và Thổ Nhĩ Kỳ; cũng như Donald Trump, một kẻ mị dân cặn bã, không hiểu làm sao mà lại trở thành ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng hòa ở Mỹ. Tất cả những nhân vật này đều khẳng định ấn tượng chung rằng đây là thời kỳ xấu cho những người dân chủ. Freedom House, một think-tank vẫn công bố báo cáo hàng năm về tình trạng dân chủ toàn cầu, khẳng định rằng, trong thập kỉ vừa qua, trên toàn thế giới, tự do chính trị đã bị co lại. Đấu năm nay, tổ chức này nói rằng trong năm 2015, “đã có sự suy giảm tự do trong 72 nước – lớn nhất trong giai đoạn thoái trào bắt đầu cách đây 10 năm”. Khu vực ít tự do nhất trên thế giới là Trung Đông, nó làm cho người ta cảm...

Read More
Làm thế nào để duy trì tinh thần trọng pháp trong việc phân chia trên Biển Đông (I)
Aug17

Làm thế nào để duy trì tinh thần trọng pháp trong việc phân chia trên Biển Đông (I)

Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Mira Rapp-Hooper[i], Foreign Affairs Ngày 12 tháng 7 năm 2016 đã đánh dấu một bước ngoặt trong các cuộc tranh chấp dai dẳng về Biển Đông. Sau hơn ba năm tiến hành thủ tục tố tụng tại Tòa án Trọng tài Thường trực, cơ quan quốc tế ở The Hague, một tòa án được thành lập theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) đã đưa ra phán quyết được khắp nơi chờ đợi về vụ kiện mà Philippines khởi tố vào năm 2013 để chống lại các khiếu nại về hàng hải của Trung Quốc[ii] đối với hầu hết các hải lộ còn tranh tụng[iii]. Nhiều nhà quan sát đã kỳ vọng rằng tòa phán quyết thuận lợi cho Manila. Họ cũng đã đoán được là Trung Quốc bác bỏ phán quyết của tòa, bởi vì là bên đã ký vào Công ước, Bắc Kinh từ lâu đã phản đối các thủ tục tố tụng và cảnh báo rằng Trung Quốc sẽ không tuân thủ phán quyết. Nhưng có một thiểu số dự đoán phán quyết sẽ là chung quyết khi cuối cùng phán quyết chính thức thông báo. Tòa phán quyết có lợi cho Philippines trên hầu như tất cả luận điểm, toà tuyên bố gần như tất cả các yêu sách về hàng hải của Trung Quốc trong khu vực là không có giá trị theo luật quốc tế. Khi quyết định như vậy, tòa đã mang lại một số các điều minh bạch mới cho một số vấn đề gây tranh tụng pháp lý và đã đặt ra các tiền lệ sẽ ảnh hưởng đến luật biển trong những năm tới. Nhưng phán quyết cũng đã tạo ra một vấn đề trước mắt: thất bại của Trung Quốc đang đè bẹp đến độ tạo cho Bắc Kinh có ít cách để giữ thể diện. Các quan chức Trung Quốc có thể cảm thấy rằng tòa đã đẩy họ vào một góc tường và họ phản ứng lại bằng cách đả kích thậm tệ. Đó là chuyện đặc biệt bởi vì luật quốc tế không có cơ chế chấp pháp đơn giản, vì vậy nếu Trung Quốc quyết định phản bác tòa án, không phải là Trung Quốc, cũng không phải là Philippines và cũng không phải là bất kỳ quốc gia nào khác có quan tâm, tất cả sẽ không có thể làm được gì nhiều để tạo cho Trung Quốc hợp tác. Washington và các đối tác địa phương[iv] vẫn có thể tránh một sự leo thang nguy hiểm, nhưng chỉ nếu khi họ khích...

Read More
Nguồn gốc Leninist của sự đàn áp xã hội dân sự
Aug15

Nguồn gốc Leninist của sự đàn áp xã hội dân sự

Nguyễn Huy Hoàng biên dịch Anne Applebaum, Journal of Democracy 26.4 (2015): 21-27. Năm 1947, Stefan Jêdrychowski, cựu chiến binh cộng sản, ủy viên Bộ Chính trị Ba Lan, và bộ trưởng trong chính phủ, đã viết một bản ghi nhớ với nhan đề có phần trịch thượng, “Ghi chú về tuyên truyền của các nước Anglo-Saxon.” Ông đưa ra rất nhiều lời chỉ trích – về ảnh hưởng của các dịch vụ tin tức Anh và Mỹ ở Ba Lan, và về thời trang và điện ảnh nước ngoài. Nhưng cuộc tấn công dai dẳng nhất của ông là nhằm vào Polska YMCA, chi hội Ba Lan của Hiệp hội Thanh niên Cơ Đốc (YMCA). Được thành lập ở Warsaw năm 1923 và sau đó bị Hitler cấm hoạt động, Polska YMCA đã khởi động lại vào tháng 4 năm 1945 với sự hỗ trợ của YMCA quốc tế ở Geneva, cùng với sự nhiệt tình trong nước. YMCA ở Warsaw hiển nhiên là phi chính trị. Nhiệm vụ chính của tổ chức này ở Ba Lan là phân phối viện trợ nước ngoài – quần áo, sách vở, và đồ ăn – và tổ chức các hoạt động và các lớp học cho giới trẻ. Tuy nhiên, Jêdrychowski đã nghi ngờ những động cơ bên trong. Chương trình tuyên truyền của YMCA, ông viết, được tiến hành “một cách cẩn thận… tránh giọng điệu chính trị trực tiếp,” điều đó dĩ nhiên khiến tổ chức này nguy hiểm hơn. Ông đề nghị Bộ trưởng Bộ An ninh Quốc gia tiến hành một cuộc kiểm toán tài chính đối với tổ chức này và giám sát cẩn thận những ấn phẩm đang được phát hành và các dạng khóa học đang được giảng dạy. Sau hai năm theo dõi, chính quyền cộng sản cuối cùng quyết định rằng mọi chuyện như vậy đã là quá đủ. Họ tuyên bố YMCA là “công cụ của chủ nghĩa phát xít tư sản” và giải thể nó. Với cơn cuồng nộ mang tính Orwell kỳ quái, các đoàn viên thanh niên cộng sản ùa vào trụ sở tổ chức với búa trên tay và nghiền nát các đĩa than nhạc jazz, và tòa nhà được giao lại cho một tổ chức nhà nước được gọi là Liên đoàn Bằng hữu Binh sĩ. Việc tổ chức lại YMCA trong giai đoạn hậu chiến là ví dụ điển hình của cái mà ngày nay được gọi là “xã hội dân sự,” một hiện tượng đã tồn tại dưới những tên gọi khác trong quá khứ. Trong thế kỷ 18, các triết gia đã bắt...

Read More
Vai trò của kinh doanh trong việc bảo vệ nhân quyền ở ASEAN
Aug11

Vai trò của kinh doanh trong việc bảo vệ nhân quyền ở ASEAN

CTV Phía Trước chuyển ngữ Salil Shetty, Tổng Thư ký Amnesty International Nguồn: WEF Nếu ASEAN là một quốc gia độc lập, nó có thể đại diện cho nền kinh tế lớn thứ bảy trên thế giới. Tính tới năm 2050, các nhà tư vấn quản lý McKinsey đã dự đoán nền kinh tế của Đông Nam Á sẽ chiếm vị trí thứ 4 trên bảng xếp hạng GDP. Nếu các con số được điều chỉnh theo sức mua tương đương, họ đã đạt được vị trí đó rồi. Kể từ năm 2000, không một nơi nào ngoài Trung Quốc và Án Độ cho thấy sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn khu vực này. Cùng lúc đó, tuy nhiên, nhân quyền tại khu vực Đông Nam Á lại là một điểm yếu. Trải khắp trên toàn khu vực, quyền tự do biểu đạt, tự do tụ tập đang bị xâm phạm một cách rõ rệt. Bởi giới chức trách đã gỡ bỏ sự lưu thông của tư bản, họ quay sang thiết lập kiểm soát lên sự lưu thông của quan điểm và ý tưởng – cả trực tuyến và ngoại tuyến. Và có thời điểm, khi phần đông thế giới đã hủy bỏ án tử hình, khu vực này vấn khiến người ta phải lo lắng về việc tiếp tục duy trì hình phát độc ác này. Qua nhiều thập kỷ, một cuộc tranh luận đã nổ ra trong khu vực cho rằng nhân quyền đại diện cho một truyền thống Tây phương cụ thể mà chẳng hề liên quan gì nhiều tới châu Á. Một số tiếng nói có sức ảnh hưởng đã bày tỏ quan điểm bảo vệ nhân quyền sẽ khiến cho tham vọng kinh tế của họ bị trì trệ. Tuy nhiên, cùng là một người châu Á, tôi phản đối luận điểm này. Amartya Sen, người đã nhận giải Nobel về kinh tế, đã nhận thấy rằng các nghiên cứu thực chứng “không đưa ra được bằng chứng cụ thể để hỗ trợ cho quan điểm cho rằng có một mâu thuẫn giữa nhân quyền và tăng trưởng kinh tế.” Thực vậy, bằng cách giới hạn và xâm phạm nhân quyền, các quốc gia sẽ phải đối mặt với rủi ro hạn chế khả năng của họ trong việc duy trì tham vọng kinh tế và cuối cùng sẽ bị tụt hậu. Tại Việt Nam, những người dân thường đã xuống đường biểu tình đòi giải trình trách nhiệm sau sự cố cá chết hàng loạt tại miền Trung. Phản hồi của Đảng Cộng sản cầm quyền, nực cười thay lại...

Read More
Tấm gương Venezuela
Aug10

Tấm gương Venezuela

Phạm Nguyên Trường dịch Ricardo Hausmann, Project-Syndicate Trong khi tín điều đặc biệt của chế độ chavista đã tàn phá đất nước Venezuela có nhiều khả năng sẽ sụp đổ vì sự thất bại khủng khiếp mà nó gây ra, thì đây cũng là bài học cho những nước khác. Khi nghe nói về thảm họa xảy ra với một người bạn, chúng ta thấy cả sự đồng cảm lẫn cảm giác chóng mặt. Chúng ta tự hỏi liệu nó có thể xảy ra với chúng ta hay không: Liệu thảm họa này có phải là kết quả của một số đặc điểm đặc biệt mà rất may là chúng ta không có hay không? Hay chúng ta cũng dễ bị tổn thương như thế? Nếu thế, chúng ta có thể tránh được số phận tương tự hay không? Logic này cũng áp dụng cho các các quốc gia. Vào ngày 16 -17, cuối tuần của tháng 7 vừa rồi, người Venezuela được phép đi qua biên giới để vào Colombia trong thời gian 12 tiếng đồng hồ. Sự kiện này làm người ta nhớ lại vụ sụp đổ Bức tường Berlin. Hơn 135.000 người đã sử dụng hai ngày nghỉ này để sang Colombia mua nhu yếu phẩm. Họ đi hàng trăm dặm và đổi tiền mặt với tỷ giá chỉ bằng 1% tỷ giá trao đổi chính thức để mua lương thực, thực phẩm và thuốc men. Do thiếu đói và tình trạng tuyệt vọng ở trong nước mà họ cho rằng làm thế cũng bõ công. Báo chí quốc tế đã viết sự sụp đổ của nền kinh tế Venezuela, sự sụp đổ hệ thống y tế, của an toàn cá nhân, và các chế độ hợp hiến và nhân quyền. Tất cả những sự kiện này đang xảy ra ở đất nước có trữ lượng dầu lửa lớn nhất thế giới, chỉ hai năm sau khi khi vụ bùng nổ giá dầu kéo dài nhất trong lịch sử chấm dứt. Vì sao? Nó có thể xảy ra ở những nơi khác hay không? Những nét đặc thù của bất cứ hoàn cảnh nào bao giờ cũng có tính đặc thù và do đó không lan xa. Nhưng điều đó có thể gây ra cho chúng ta cảm giác an toàn giả tạo; nhìn một cách chính xác, kinh nghiệm của Venezuela cung cấp những bài học quan trọng cho các nước khác. Cuộc khủng hoảng ở Venezuela không phải là kết quả của sự rủi ro. Ngược lại, may mắn đã cung cấp cho nước này dây thòng lọng để tự treo cổ mình lên....

Read More
%d bloggers like this: