Lời giới thiệu cuốn “Walden –hay một mình sống trong rừng” của Henry David Thoreau
Jun17

Lời giới thiệu cuốn “Walden –hay một mình sống trong rừng” của Henry David Thoreau

Hiếu Tân Trích từ blog Phạm Nguyên Trường Ngày nay chỉ có những giáo sư triết học, mà không có các triết gia. Là một triết gia không phải chỉ là có những tư tưởng siêu việt uyên áo, thậm chí cũng không phải là lập ra một trường phái, mà là yêu sự thông thái đến mức sống theo những tiếng gọi của nó, một đời sống đơn giản, độc lập, cao thượng, và tin tưởng. Đó là việc giải quyết một số vấn đề của cuộc sống, không phải về lý thuyết, mà về thực tiễn. Không gì mô tả Henry David Thoreau chính xác hơn những lời trên trong chính cuốn sách nổi tiếng nhất của ông: Walden, hay một mình sống trong rừng, xuất bản lần đầu năm 1854. Trong kho tàng văn học thế giới, đôi khi người ta phân vân không biết nên xếp vào Walden thể loại nào: triết học, tiểu thuyết, hồi ký. Các nhà phê bình coi “Walden” như tác phẩm kinh điển của văn học Mỹ, khám phá sự giản đơn, hài hoà và vẻ đẹp của thiên nhiên như những mẫu mực cho một xã hội và văn hóa xứng đáng. Henry David Thoreau sinh năm 1817 và mất năm 1862 – 44 năm chứa đựng một cuộc đời phong phú, mạnh mẽ và độc đáo. Ông sinh ra trong một gia đình bình thường, tốt nghiệp đại học Harvard năm 1837. Ông nghiên cứu khoa hùng biện, cổ điển học Hy-La, triết học, toán học và khoa học tự nhiên. Trong cuộc đời khá ngắn ngủi của mình, ngoài những hoạt động khác, ông là nhà văn, nhà thơ, nhà triết học, nhà tự nhiên học, nhà trắc đạc, nhà sử học. Ông để lại hơn 20 tập sách, báo, tiểu luận, thơ. Suốt đời mình, Thoreau chống chế độ nô lệ, công kích đạo luật về Nô lệ bỏ trốn, bảo vệ thiên nhiên, lên tiếng mạnh mẽ bảo vệ quyền tự do cà nhân . Ông viết: “Sẽ không bao giờ có một nhà nước thật sự tự do và khai minh cho đến khi nhà nước nhận thức cá nhân như một quyền lực cao hơn và độc lập, tất cả mọi quyền lực và quyền uy của nhà nước đều từ đó mà ra, và đối xử với cá nhân một cách tương ứng.” Nhiều đóng góp của ông còn có tác dụng đến tận ngày nay: ông viết lịch sử tự nhiên và triết học tự nhiên, ông đi trước trong nhiều phương pháp và phát hiện của sinh thái học và...

Read More
Chủ nghĩa Tự Do Mới – nguồn gốc của mọi vấn đề chúng ta đang đối mặt (I)
Jun11

Chủ nghĩa Tự Do Mới – nguồn gốc của mọi vấn đề chúng ta đang đối mặt (I)

CTV Phía Trước chuyển ngữ George Monbiot, The Guardian Tài chính suy thoái, thảm họa môi trường và thậm chí là sự lên ngôi của Donald Trump – là do Chủ nghĩa Tự do Mới góp phần tạo nên tất cả những điều đó. Tại sao cánh tả lại không thể đưa ra sự thay thế khả dĩ nào khác cho Chủ nghĩa Tự do Mới (hay còn gọi là Chủ nghĩa Tân Tự do)? Hệ tư tưởng nào chi phối cuộc sống của chúng ta? Với người Nga có lẽ họ sẽ trả lời là chủ nghĩa cộng sản. Nhưng với phần lớn những người khác thì họ sẽ không thể đưa ra câu trả lời. Không tin bạn hãy thử hỏi xem, có lẽ bạn sẽ nhận được cái nhún vai lắc đầu. Thậm chí là nếu họ đã từng nghe đến thuật ngữ đấy đi chăng nữa thì chắc cũng rất khó khăn để đưa ra định nghĩa nó là gì. Đó chính là “Chủ nghĩa Tự Do Mới”, bạn có biết nó là gì không? Biểu hiện và nguồn gốc sức mạnh của Chủ nghĩa Tự Do Mới luôn mai danh ẩn tích, dù nó đóng vai trò quan trọng trong những các cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khác nhau như: cuộc suy thoái tài chính năm 2007-2008, chuyển dịch nguồn lực và của cải ra nước ngoài mà vụ bê bối Panama chỉ là phần nổi của tảng băng; sự thoái hóa dần về giáo dục và chăm sóc sức khỏe cộng đồng; sự gia tăng trẻ em cơ nhỡ, sự bùng nổ người neo đơn; sự suy thoái hệ sinh thái; và sự lên ngôi của Donal Trump. Nhưng chúng ta luôn phản ứng với các khủng hoảng như thể chúng hoàn toàn độc lập và hoàn toàn không để ý rằng chúng có thể được châm ngòi hay thổi phồng cũng chỉ bời cùng một triết lý rõ ràng, một triết lý có hoặc đã từng có một cái tên. Liệu có sức mạnh nào lớn hơn sức mạnh vô hình? Chủ nghĩa Tự do Mới lan tràn phổ biến đến nỗi mà chũng ta thậm chí còn chẳng nhận ra nó là một hệ tư tưởng. Chúng ta có vẻ như thừa nhận một mệnh đề rằng đức tin bền vững và không tưởng này mô tả một thế lực trung dung, một quy luật sinh học, giống như thuyết tiến hóa của Darwin. Nhưng học thuyết này nổi lên như một nỗ lực có ý thức nhằm định hình lại cuộc sống loài người và chuyển dịch địa vị quyền...

Read More
Khủng hoảng ở Venezuela: Ví dụ mới nhất vì sao chủ nghĩa xã hội không thể tồn tại
Jun06

Khủng hoảng ở Venezuela: Ví dụ mới nhất vì sao chủ nghĩa xã hội không thể tồn tại

Đặng Khương chuyển ngữ, CTV Phía Trước Gabriel de Arruda Castro / Ana Quintana, Daily Signal Có vẻ như “Chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21” thực sự không có gì khác so với chủ nghĩa xã hội trong quá khứ. Bi kịch hiện nay ở Venezuela, đỉnh điểm là tình trạng thiếu thực phẩm, tội phạm tăng cao và sụp đổ năng lượng, là ví dụ mới nhất về lý do tại sao nền kinh tế kế hoạch tập trung không hoạt động được, và nó cũng không khác mấy so với chế độ độc tài. Tại đất nước Nam Mỹ này, thậm chí các dịch vụ và sản phẩm cơ bản nhất đang trở nên khó tiếp cận. Đó là hậu quả từ chủ nghĩa bè phái, can thiệp [từ chính phủ], và chính sách kiểm soát giá cả. Chính phủ hiện chỉ làm việc chỉ hai ngày trong một tuần nhằm giảm tầng suất bị cắt điện liên tục. Tỷ lệ lạm phát tại đây hiện cao nhất trên thế giới: giới chuyên gia dự kiến lạm phát sẽ ở mức 720% vào cuối năm 2016. Vâng, bạn vẫn có thể đi ăn McDonalds tại Venezuela – nhưng bạn phải sẵn sàng chi trả khoảng 130 USD cho một phần khoai tây chiên. Và bạn sẽ phải tận hưởng phần khoai tây chiên mà không có một lon nước Coke vì tập đoàn McDonalds đã ngưng sản xuất trong nước ngọt tại đây do thiếu đường. Một điều khác cần chú ý là hậu quả bi thảm hơn của sự ảo tưởng về ý thức hệ của Hugo Chavez và người kế nhiệm ông, Tổng thống Nicolás Maduro, là sự mất mát về sinh mạng tại Venezuela. Thủ phủ Caracas hiện nay có tỷ lệ giết người cao nhất trên thế giới, khoảng 120 người cho mỗi 100.000 cư dân vào năm 2015. Điều này đồng nghĩa với việc bạn có thể đi bộ trên đường phố tại thủ đô Kabul [Afghanistan] mà vẫn an toàn hơn ở Caracas. Các tình tiết này mang đếu nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với những thành phần cư dân nghèo. Trẻ em đang chết vì thiếu các loại thuốc cơ bản, điện, và các thiết bị chức năng giúp trợ bé sơ sinh. Bi thảm hơn, Tổng thống Maduro đã trả lời về vấn đề này như một trò hề: “Tôi không tin rằng bất cứ nơi nào khác trên thế giới, ngoại trừ ở Cuba, lại tồn tại một hệ thống y tế tốt hơn như tại Venezuela.” Trong khi tin này bằng cách nào đó gây...

Read More
Chủ nghĩa tư bản lý tưởng (cuối)
Jun03

Chủ nghĩa tư bản lý tưởng (cuối)

Ka Đặng chuyển ngữ, CTV Phía Trước Theo The Book of Life Xem thêm: Phần I & Phần II Một khuynh hướng chung hiện nay đó là ép buộc những người giàu có từ bỏ sự thịnh vượng của họ bằng cách áp đặt chính sách thuế mới, nhưng chiến lược này đơn thuần không hiệu quả. Cơ hội cho những người này chạy trốn và mang theo khối tài sản của họ là quá lớn. Chúng ta biết rằng sức mạnh kinh doanh và động lực cạnh tranh có thể bị cạn kiệt một cách dễ dàng; bong bóng kinh tế có thể xẹp xuống và tất cả mọi người sẽ phải gánh chịu. Chúng ta cần đi theo một con đường khác. Ta cần phải khai thác tài năng và động lực mà người giàu đang sử dụng để thâu tóm thế giới và mọi người – và đảm bảo rằng các nguồn lực được tạo ra để giải quyết các nhu cầu chung của xã hội. Nên lấy mục đích ở việc thu hút những người giàu có – qua việc làm cho họ muốn được hưởng lợi từ xã hội bằng cách tạo cho họ những gì (mà chúng ta đều biết) họ thật tâm muốn nhưng vẫn chưa có được nó, thứ mà cho đến hiện tại chỉ có khả năng sở hữu thông qua tiền bạc: đó là danh dự và phẩm giá. Chúng ta biết rõ rằng xã hội có khả thôi thúc mọi người rất tốt bằng cách trao cho họ phẩm giá: các binh sĩ sẽ lập được nhiều chiến công phi thường trên chiến tuyến để đổi lấy lòng biết ơn sâu sắc từ đất nước của họ (họ thậm chí chẳng đòi hỏi được trả công gì nhiều – trả công cho sự hy sinh của họ…). Các nhà khoa học sẽ làm việc trong sự nghèo khó qua nhiều thập kỷ ấp ủ niềm hy vọng sẽ có ngày đoạt giải Nobel. Tuy nhiên, dưới khía cạnh xã hội, chúng ta chỉ mới bắt đầu khám phá ra những điều tốt lành được rút ra từ hư không trong lĩnh vực kinh doanh. Trong lĩnh vực thương mại, hiện tại thì không có những phương pháp có hệ thống hay an toàn nào giúp đạt được tình trạng khiến những nhà tư bản phải làm theo ý muốn mà xã hội đang rất cần: đối đãi tốt với người lao động đồng thời tạo ra các sản phẩm và dịch vụ thân thiện môi trường, an toàn và hữu dụng. Ở một số quốc gia, có một...

Read More
Cẩm nang cho những thói quen lành mạnh trên web
May30

Cẩm nang cho những thói quen lành mạnh trên web

Doug Bernard, theo VOA (Hay, “Tôi đã bắt đầu lo lắng và bảo vệ sự riêng tư của mình trên mạng ra sao”) Ở mặt lợi nhất, Internet có thể biến máy tính hoặc thiết bị di động của bạn thành một thư viện nghiên cứu, rạp chiếu phim, một công cụ y tế hoặc một phương tiện để kết nối với bất cứ ai khác trên hành tinh. Đó là một nơi an toàn, rộng mở để bạn là chính mình và phát triển bản thân. Ở mặt hại nhất, Internet có thể trở thành một nơi tối tăm và đầy mối đe dọa – một công cụ để những kẻ trộm đánh cắp, để những công ty theo dõi và để những chính phủ đàn áp. Như người ta vẫn nói, chúng ta biến Internet thành thế nào thì nó ra thế ấy. Thông tin có thể lưu thông tự do, nhưng có rất nhiều thế lực muốn chặn dòng chảy thông tin trên Internet và trừng phạt những người tìm cách kháng cự. Đặc biệt, một số chính phủ đang ra sức dựng tường ngăn cách một số nơi trên Internet bằng cách lọc và chặn những gì người ta có thể nhìn thấy. Những chính phủ khác thì đang lợi dụng tính chất rộng mở của Internet để theo dõi những cá nhân và trừng phạt họ về những gì họ làm trên mạng. Khi những công nghệ theo dõi và kiểm duyệt trở nên tân tiến thì những công cụ mới dành cho máy tính hoặc thiết bị di động của bạn cũng vậy, giúp bảo vệ sự riêng tư của bạn và vượt qua sự kiểm duyệt Internet. Hãy suy nghĩ về công trình này như một cẩm nang giúp tránh kiểm duyệt Internet và ẩn danh. Đây là phần tổng quan cơ bản về những thách thức và cách thức để kháng cự, nhấn mạnh đến tính chất “cơ bản.” Đây không phải là bộ quy tắc hoàn chỉnh, bất di bất dịch, và bất biến. Thay vào đó, hãy xem đây là một chỉ dẫn khái quát bàn về một số khái niệm chủ chốt và giới thiệu một số công cụ có thể giúp bạn giữ cho Internet tương đối tự do và an toàn. Hãy nhớ Tránh kiểm duyệt không phải là ẩn danh: Vượt tường lửa không đồng nghĩa với ẩn danh trên mạng. Một số trong những công cụ mà chúng ta sẽ tập trung bàn tới sẽ giúp bạn vừa tránh được những biện pháp ngăn chặn vừa bảo vệ được danh tính của mình khi...

Read More
Chủ nghĩa tư bản lý tưởng (II)
May11

Chủ nghĩa tư bản lý tưởng (II)

Ka Đặng chuyển ngữ, CTV Phía Trước Theo The Book of Life Hệ thống mà chúng ta gọi là chủ nghĩa tư bản mang lại hiệu quả đến lạ kỳ đồng thời cũng đem đến nhiều vấn đề. Về mặt tiêu cực, chủ nghĩa tư bản gây nên sự bất bình đẳng quá mức; nó ưu tiên lợi nhuận lên trên lợi ích lâu dài; nó khiến chúng ta vung tiền vào những sản phẩm không cần thiết và nó thúc đẩy sự lạm dụng các nguồn tài nguyên của thế giới với hậu quả tai hại tiềm tàng – và đó chỉ mới là sự khởi đầu. Bây giờ chúng ta đã khá quen thuộc với chủ nghĩa tư bản và khó có thể nhận ra mặt trái của nó. Nhưng điều đó không phải là lý do để ta ngừng mơ ước về một con đường mà chủ nghĩa tư bản có thể hướng tới trong một tương lai lý tưởng: Trong thế giới lý tưởng, ta sẽ không chỉ đổ lỗi mọi thứ lên các tập đoàn xấu. Có vẻ như người ta đã quen tay đổ lỗi cho các thương vụ xấu xa của các tập đoàn lớn. Nhưng, thành thật mà nói, có một nguyên nhân không mong muốn, và đáng quan tâm hơn, tạo ra các công việc nhàm chán, các bảng hiệu lòe loẹt, sự phá hoại môi trường và các thành phần có vấn đề trong thức ăn nhanh: chính là thị hiếu của chúng ta. Nói một cách ngắn gọn, vấn đề nằm ở chúng ta, những người tiêu dùng, những người có quyền lựa chọn nhất định những loại sản phẩm nào tạo được sự thích thú và dễ dàng sử dụng trong số muôn vàn hàng hóa. Và một khi mà thực tế nền tảng này được đặt ra, thì tất cả mọi thứ khác cũng chỉ là kết quả của nó. Các công ty không phải là những kẻ làm xấu đi bộ mặt của thế giới. Mà nguyên nhân là chính thị hiếu của chúng ta, thứ mà các công ty được lập ra để đáp ứng nhu cầu của nó. Xem thêm: Phần I Những người đang điều hành các công ty thức ăn nhanh, trong thâm tâm toan tính của mình, không hề nghĩ rằng việc kinh doanh của họ là lý tưởng, hay cơ hội việc làm mà họ tạo ra là nhân từ. Họ không bị thôi thúc bởi các mong muốn chắc nịt nhằm nấu những món ăn vô bổ hay tạo ra những người làm công bị trả lương thấp...

Read More
Chủ nghĩa tư bản lý tưởng (I)
May05

Chủ nghĩa tư bản lý tưởng (I)

Ka Đặng chuyển ngữ, CTV Phía Trước Theo The Book of Life Hệ thống mà chúng ta gọi là chủ nghĩa tư bản mang lại hiệu quả đến lạ kỳ đồng thời cũng đem đến nhiều vấn đề. Về mặt tiêu cực, chủ nghĩa tư bản gây nên sự bất bình đẳng quá mức; nó ưu tiên lợi nhuận lên trên lợi ích lâu dài; nó khiến chúng ta vung tiền vào những sản phẩm không cần thiết và nó thúc đẩy sự lạm dụng các nguồn tài nguyên của thế giới với hậu quả tai hại tiềm tàng – và đó chỉ mới là sự khởi đầu. Bây giờ chúng ta đã khá quen thuộc với chủ nghĩa tư bản và khó có thể nhận ra mặt trái của nó. Nhưng điều đó không phải là lý do để ta ngừng mơ ước về một con đường mà chủ nghĩa tư bản có thể hướng tới trong một tương lai lý tưởng: Trong thế giới lý tưởng, ta sẽ dành ít thời gian hơn để nói về chỉ số Dow Jones. Dow Jones, chỉ số tài chính uy tín nhất trên thế giới, được nước Mỹ nôn nóng theo dõi hằng ngày, khiến cho nó trở thành một con số rất chính xác, được công bố rộng rãi trên các bản tin và chúng ta có xu hướng coi trọng nó với một mức độ cao. Những con số tài chính này dường như đang nói với chúng ta điều gì đó với tầm quan trọng to lớn. Nó gợi ý câu trả lời cho những câu hỏi vĩ đại về sự hiện hữu: mọi thứ sẽ trở nên tốt hơn hay xấu đi, có phải Thế giới này đang làm điều đúng đắn? Cuộc sống trên trái đất thì như thế nào? Rất đáng để đặt ra những câu hỏi như vậy và suy xét về chúng thật kỹ lưỡng. Đây là điều mà các triết gia thường thích làm từ xưa đến nay. Nhưng thật ra những con số kia không phải là câu trả lời cho các vấn đề trên của chúng ta, câu hỏi về mối liên hệ giữa các con số tài chính Dow Jones và điều gì đang thực sự diễn ra trong cuộc sống của loài người (thịnh hay suy) là thứ khó nắm bắt hơn. Không phải là không có kết nối nào. Khả năng tài chính của các công ty lớn của Hoa Kỳ đều có những liên hệ xa xôi và gián tiếp vào vấn đề kinh tế trong cuộc sống của tất cả mọi người. Tuy nhiên,...

Read More
Quan niệm chủng tộc chính thức cáo chung
Apr19

Quan niệm chủng tộc chính thức cáo chung

BS Nguyễn Hoài Vân Quan niệm chủng tộc vừa chính thức cáo chung với tuyên cáo của một tập hợp khoa học gia thuộc nhiều lãnh vực, đăng trên tạp chí Science. Tuyên cáo này kêu gọi các viện hàn lâm, viện nghiên cứu, cơ quan y tế quốc gia, các đại học khắp thế giới ngừng sử dụng quan niệm chủng tộc trong những công trình khoa học. Quan niệm chủng tộc được cấu tạo bởi tâm lý con người qua những yếu tố xã hội và chính trị. Nó không có tính xác thực trên phương diện khoa học khách quan. Thật vậy, việc so sánh gènes cho thấy hai hiện tượng sau : 1) Khác biệt giữa hai cá nhân nhiều hơn trung bình khác biệt giữa hai nhóm người được coi như thuộc “chủng tộc” khác nhau. Thí dụ giữa một nhóm người Thụy Điển và một nhóm người Mali, trung bình có ít khác biệt trong sự biến đổi của các gènes hơn là giữa hai cá nhân trong cùng nhóm Thụy Điển hay cùng nhóm Mali. 2) Trong cấu trúc di truyền của con người, không có đặc tính nào tương ứng với sự phân chia chủng tộc. Ngược lại, những biến đổi của các gènes diễn ra một cách liên tục, không hề bị gián đoạn bởi ranh giới chủng tộc. Chúng ta đều là hậu duệ của người di dân : Sự biến đổi của các gènes tương ứng với lịch sử di dân của nhân loại. Toàn bộ loài người nảy sinh ở Phi Châu trước khi di chuyển đến Trung Đông, rồi các nơi khác. Cấu trúc di truyền của họ không ngừng biến đổi trước khi được thiên nhiên lọc lựa. Không hề có một sự chuyển biến triệt để, đưa tới sự hình thành của chủng tộc. Thêm vào đó, các làn sóng di dân không ngừng nối tiếp nhau, cùng chiều hay theo chiều đối nghịch, khiến cho các chuyển biến gènes pha trộn một cách phức tạp, xóa nhòa một cách tuyệt đối những kỳ vọng phân định một chủng tộc thuần khiết. (Theo QdM 11/4/2016)   Share on Facebook Scridb filterLike this:Like...

Read More
%d bloggers like this: