Dân chủ như một phần của nền văn hóa
Aug07

Dân chủ như một phần của nền văn hóa

Phạm Nguyên Trường dịch Doug Saunders, The Globe and Mail Đối với các nước phản dân chủ trên thế giới, đây là thời điểm quan trọng. Hai nước Cuba và Iran vừa có những bước đi nghiêm túc nhằm liên kết với thế giới dân chủ. Điều đó buộc họ phải hy sinh những thứ mà cách đây không lâu họ đã từng coi là quý giá. Tuy nhiên, còn lâu họ mới trở thành những nước dân chủ. Có hai quan điểm: Đây là một chiến thắng của những nhà độc tài, giờ đây họ đã được thế giới công nhận và có thể tiếp cận với các nguồn tài chính toàn cầu, hoặc đây là tín hiệu về sự dịch chuyển tới thế giới tự do hơn và thuần nhất hơn. Muốn hiểu được sự khác biệt thì đừng nhìn vào những gì chúng ta đã cung cấp cho những nước này mà hãy nhìn vào những việc họ đã làm để được thế giới công nhận. Cuba đã tìm cách thiết lập quan hệ bình thường với thế giới dân chủ trong suốt một phần tư thế kỷ qua, sau khi quan hệ thương mại và chính trị khép kín của nước này cáo chung cùng với sự sụp đổ của chế độ cộng sản ở Liên Xô. Để mở cửa – tuần trước Cuba đã tái lập quan hệ ngoại giao và thương mại với Hoa Kỳ – nước này đã phải hy sinh nhiều thứ từng làm cho nó trở thành quốc gia đặc biệt: Cho phép công dân tự do đi lại và tự do cư trú, công dân có quyền sở hữu tài sản tư nhân, có quyền kinh doanh trong nước và quốc tế, có bất đồng chính kiến mà không phải ngồi tù và ngày càng có nhiều bộ luật và quy phạm làm cho nước này tương đồng hơn với các các quốc gia tự do trên thế giới. Chế độ thần quyền của Iran không có lý do – đấy là nói theo nguyên tắc của cuộc đảo chính năm 1979 – để ký thỏa thuận hạt nhân với bốn nước dân chủ phương Tây, với Liên minh châu Âu, Trung Quốc và Nga, thoả thuận buộc nước này phải từ bỏ hầu hết các nguồn lực hạt nhân của mình, thường xuyên bị thanh tra và bị nước ngoài kiểm tra chặt chẽ trong vòng 15 năm tới. Nước này có thể không tham gia Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (như Ấn Độ, Pakistan và Israel) và trở thành nhà nước khép kín...

Read More
Tại sao các nước đang phát triển cần và muốn dân chủ
Jul27

Tại sao các nước đang phát triển cần và muốn dân chủ

Lê Duy Nam chuyển ngữ, CTV Phía Trước Carl Gershman, Chủ tịch National Endowment for Democracy Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 50 của Ấn Độ vào năm 1997, Trung tâm Bghiên cứu các Xã hội đang Phát triển (CSDS) có trụ sở tại New Delhi đã tiến hành một cuộc khảo sát tầm quốc gia đánh giá quan điểm chung đối với nền dân chủ Ấn Độ. Các kết quả đã bác bỏ niềm tin phổ biến rằng người dân Ấn Độ đã mất niềm tin vào hệ thống dân chủ của đất nước. Ngược lại, giám đốc của CSDS Ashis Nandy đã viết, “Ngày nay, các hệ thống dân chủ được hưởng tính hợp pháp lớn hơn so với quá khứ. Người nghèo và người bị bóc lột bảo vệ dân chủ mạnh mẽ hơn các tầng lớp lãnh đạo.” Tính hấp dẫn của dân chủ, ông cho biết, nhờ một phần rất lớn vào niềm tin của Ấn Độ rằng tính toàn diện của nó cung cấp cách tốt nhất để đối phó với sự đa dạng sắc tộc, tôn giáo, ngôn ngữ, và khu vực đáng kinh ngạc của nước này. Người nghèo đặc biệt coi trọng dân chủ, theo Nandy, bởi vì họ tin rằng “lá phiếu của mình có trọng lượng” và họ dường như thích thú thực hiện nhượng quyền của mình bất chấp các nhà hảo tâm chuyên nghiệp trong các tầng lớp giàu có hơn – những người có những ý tưởng riêng của họ về những gì người nghèo cần. Trong khi cuộc khảo sát của CSDS và bình luận của Nandy chỉ tập trung tại Ấn Độ, chúng chứa một thông điệp quan trọng về tầm quan trọng của nền dân chủ cho nhân dân ở các nước đang phát triển khác trên thế giới. Tại thời điểm khảo sát ý kiến của Ấn Độ xuất hiện, Lý Quang Diệu và một số nhà lãnh đạo chính trị khác đã thúc đẩy lập luận rằng dân chủ là một hệ thống phương Tây không phù hợp với văn hóa châu Á. Luận điểm “giá trị châu Á” này đã nhận được sự lắng nghe tôn trọng trong giới lãnh đạo ở châu Á, Bộ Ngoại giao và các ấn phẩm phương Tây khác. Uy tín của nó đã được củng cố thêm bởi sức mạnh của các nền kinh tế Đông Á mà dường như cho thấy rằng các hệ thống dựa trên đảng chiếm ưu thế, các lãnh đạo vô trách nhiệm, và các tập đoàn lớn được chống lưng bởi nhà nước đưa ra một hướng...

Read More
Chế độ nhân tài là gì?
Jul11

Chế độ nhân tài là gì?

Theo Wisegeek Dịch bởi Nguyễn Quang Thành tích được khen thưởng Là một hình thức chính phủ, chế độ nhân tài tìm kiếm những người có khả năng và phẩm chất/ bằng cấp tốt nhất, bao gồm giáo dục, và nó tưởng thưởng những người thực hiện tốt. Việc xác định những người có những khả năng nhất định nào đó có thể được thực hiện thông qua trắc nghiệm với các tài liệu giáo dục, xem xét mức độ kinh nghiệm và các loại đánh giá khác – hoặc kết hợp tất cả các đánh giá này. Một số nhà phê bình nói rằng hình thức chính phủ này có tính phân biệt đối xử cao vì nó có thể tự động làm bất tín nhiệm một số người có những kỹ năng làm việc nhưng được thông minh cho lắm hoặc không có học vấn như những người khác. Ưu điểm và nhược điểm Tại Singapore chẳng hạn, một số trẻ có thể được tạo điều kiện và đặt mục tiêu bồi dưỡng nhiều hơn ở một độ tuổi cụ thể, dựa trên năng khiếu. Có thể, trong một số trường hợp, các em có thể không được tự do lựa chọn con đường sự nghiệp của riêng mình hoặc không được tiếp xúc với tất cả các tùy chọn có thể có. Trong trường hợp như vậy, một chế độ nhân tài có thể hạn chế sự phát triển toàn diện của cá nhân. Sự đánh đổi trong những tình huống này là những người được lựa chọn để được giới thiệu vào chương trình này có khả năng sống một cuộc sống đặc quyền, không bao giờ phải thiếu thốn bất cứ điều gì. Người dân ở một chế độ nhân tài thường đi theo con đường kinh qua các cấp chính quyền cấp thấp, tích lũy kinh nghiệm trong khi họ tiến lên. Về một số phương diện, điều này có thể không có nhiều khác biệt so với các nhân viên chính phủ cấp thấp trong các thiết chế khác: tích lũy kinh nghiệm và làm việc liên tục để thăng cấp bậc, rồi dần dần được trao trách nhiệm lớn hơn theo thời gian. Khả năng thăng tiến không bị giới hạn Không giống như các hình thức chính phủ khác, trong chế độ nhân tài, thường là không có giới hạn để một người có thể thăng tiến đến mức nào. Trong các loại hình chính phủ khác, sau khi một quan chức đạt đến một cấp bậc nhất định, người đó chỉ có thể được thăng tiến do chỉ định/...

Read More
Dân chủ xã hội: Một cách nhìn mới
Jul11

Dân chủ xã hội: Một cách nhìn mới

Việt Khôi chuyển ngữ, CTV Phía Trước Kemal Derviş, Project-Syndicate ISTANBUL – Giờ đây, khi kinh tế thế giới đang thực hiện những sự chuyển mình mang tính nền tảng thì công nhân toàn cầu đang bị đặt dưới một áp lực khổng lồ. Cụ thể, tại những quốc gia có nền kinh tế phát triển, chính sách xã hội phải thay đổi nhằm cung cấp sự hỗ trợ cần thiết cho những nhóm thu nhập thấp, đồng thời phải kích thích tăng trưởng và cải thiện đời sống. Cái áp lực đó liên tục và không thể nào thoát ra được. Tại Hoa Kỳ, thu nhập (sau khi điều chỉnh lạm phát) cho đàn ông với bằng cấp ba giảm 21% từ năm 1979 cho tới 2013. Tại phần đông châu Âu, nơi có bảo hộ tiền lương mạnh mẽ hơn, tỉ lệ thất nghiệp tăng không phanh, đặc biệt kể từ khi khủng hoảng đồng euro năm 2008. Đức và một số quốc gia Bắc Âu là trường hợp ngoại lệ; tuy nhiên, thị trường lao động Đức còn tồn tại một phân khúc công việc phổ thông, lương thấp khá lớn. Điều đưa đẩy xu hướng này chính là sự thay đổi bản chất công việc. Để bắt đầu, các ngành dịch vụ đã chiếm được ưu thế trên toàn cầu, đặc biệt là tại các quốc gia phát triển. Từ năm 1970 cho tới năm 2012, tỉ phần GDP của nhóm ngành dịch vụ tại các quốc gia trong tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế OECD đã tăng từ 53% lên 71%. Công nghệ mới và các cỗ máy thông minh không chỉ thay thế nhiều loại hình công nhân ở các các khu vực dịch vụ và sản xuất; chúng còn hỗ trợ sự trỗi dạy của một mô hình kinh doanh mới, ở đó các cá nhân thực hiện (phần lớn các dịch vụ được trả lương thấp) các công việc trong các mạng lỏng lẽo, thay vì các kiểu nhân viên cống hiến cho các tổ chức có cấu trúc như trước đây. Ví dụ, dịch vụ đi chung xe của Uber hiện giờ có 162,000 xe hoạt động chỉ tính riêng tại Hoa Kỳ và đang thay thế dần dịch vụ taxi truyền thống. Công ty khởi nghiệp Handy hi vọng rằng ứng dụng tương tự của họ sẽ đạt được thành công tương tự trong việc kết nối khách hàng tới những người cho thuê độc lập hiện đang cung cấp nhiều dịch vụ nhà cửa khác nhau. Khi công nghệ chạy đua tiến về phía trước...

Read More
Chế độ nhân tài là gì?
Jun23

Chế độ nhân tài là gì?

Nguyễn Quang dịch Theo Wise-Geek Một chế độ nhân tài là một hình thức chính phủ hoặc quản trị trong đó các nhà lãnh đạo và những người khác được lựa chọn và thăng tiến chức vụ dựa trên công lao hay năng lực của mình. Có rất ít chính phủ trên thế giới dựa trên hệ tư tưởng này. Một ví dụ hiện đại của chế độ nhân tài có thể được tìm thấy ở Singapore. Thành tích được khen thưởng Là một hình thức chính phủ, chế độ nhân tài tìm kiếm những người có khả năng và  phẩm chất/ bằng cấp tốt nhất, bao gồm giáo dục, và nó tưởng thưởng những người thực hiện tốt. Việc xác định những người có những khả năng nhất định nào đó có thể được thực hiện thông qua trắc nghiệm với các tài liệu giáo dục, xem xét mức độ kinh nghiệm và các loại đánh giá khác – hoặc kết hợp tất cả các đánh giá này. Một số nhà phê bình nói rằng hình thức chính phủ này có tính phân biệt đối xử cao vì nó có thể tự động làm bất tín nhiệm một số người có những kỹ năng làm việc nhưng được thông minh cho lắm hoặc không có học vấn như những người khác. Ưu điểm và nhược điểm Tại Singapore chẳng hạn, một số trẻ có thể được tạo điều kiện và đặt mục tiêu bồi dường nhiều hơn ở một độ tuổi cụ thể, dựa trên năng khiếu. Có thể, trong một số trường hợp, các em có thể không được tự do lựa chọn con đường sự nghiệp của riêng mình hoặc không được tiếp xúc với tất cả các tùy chọn có thể có. Trong trường hợp như vậy, một chế độ nhân tài có thể hạn chế sự phát triển toàn diện của cá nhân. Sừ đánh đổi trong những tình huống này là những người được lựa chọn để được giới thiệu vào chương trình này có khả năng sống một cuộc sống đặc quyền, không bao giờ phải thiếu thốn bất cứ điều gì. Người dân ở một chế độ nhân tài thường đi theo con đường kinh qua các cấp chính quyền cấp thấp, tích lũy kinh nghiệm trong khi họ tiến lên. Về một số phương diện, điều này có thể không có nhiều khác biệt so với các nhân viên chính phủ cấp thấp trong các thiết chế khác: tích lũy kinh nghiệm và làm việc lien tục để thăng cấp bậc, rồi dần dần được trao trách nhiệm lớn hơn...

Read More
Camus, khởi nghĩa và mùa xuân Arab
Jun08

Camus, khởi nghĩa và mùa xuân Arab

Phạm Nguyên Trường dịch Albert Camus (1913-1960) Trong các cuộc nổi dậy của Mùa Xuân Arab và sau đó, Camus dường như đang lẩn khuất giữa đám đông  Ngày 04 tháng 1 năm 1960, Albert Camus, nhà văn và triết gia người Pháp sinh ở Algeria đã chết trong một vụ tai nạn xe hơi ở Pháp. Ông để lại một ngôi mộ ở đất nước này, còn những cuốn sách thì dành cho thế giới, và ông cũng để lại một di sản kỳ lạ trong thế giới Ả Rập. Tác phẩm nổi tiếng nhất, cuốn tiểu thuyết Người Dưng (L’Etranger), xuất bản lần đầu vào năm 1942, nói về Meursault, một người Algeria gốc Pháp, sau khi tham dự đám tang của mẹ mình, đã hạ sát một người Ả Rập vô danh. Trong một thời gian dài, phái Tả ở trong thế giới Arab không tha thứ cho Camus vì vụ một người đàn ông vô danh tình cờ bị giết trên bãi biển đó. (Một học giả đã quá cố, ông Edward Said, từng coi Meursault là “biểu hiện của thái độ thực dân một cách vô thức”). Không nghi ngờ gì rằng đây là vụ giết người mang tính biểu tượng, vì người Ả Rập trong các tiểu thuyết của Camus chỉ đơn giản là những cái bóng, những người không hề có tên tuổi gì và đỉnh cao của sự vô danh, vô hình của họ được thể hiện rõ nhất trong hai cuốn tiểu thuyết Dịch Hạch (La Peste) và L’Etranger. Chỉ có trong cuốn tiểu thuyết cuối cùng, cuốn Người Thứ nhất (Le homme premier), được xuất bản sau khi Camus đã qua đới, thì độc giả mới thấy một người Arab bằng xương có thịt và có tên tuổi.   Quan điểm của Camus trong giai đoạn diễn ra cuộc chiến tranh giải phóng Algeria hồi những năm 1950 còn làm người ta hận ông hơn nữa. Tác giả cuốn của Con người phản kháng (L’homme révolté) đã không lên tiếng khi người Algeria chiến đấu chống lại chủ nghĩa thực dân Pháp, cho đến khi ông đưa ra lời tuyên bố nổi tiếng – ý nghĩa của nó đã bị người ta bóp méo –  ở Stockholm vào năm 1957, khi ông nhận giải Nobel văn chương: “Giữa công lý và mẹ tôi, tôi chọn mẹ”. Chủ nghĩa phi lý mà Camus mô tả trong các tác phẩm của mình, chính là bài tụng ca lòng can đảm khi đối mặt với những hiện tượng không thể giải thích được, là thách thức đối với chế độ toàn trị, đã không được giới trí thức Arab trong giai đoạn...

Read More
Tại sao các nước đang phát triển cần và muốn dân chủ
May29

Tại sao các nước đang phát triển cần và muốn dân chủ

 Anh Khôi chuyển ngữ, CTV Phía Trước Theo Ned.org  Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 50 của Ấn Độ vào năm 1997, Trung tâm Nghiên cứu các Xã hội đang Phát triển (CSDS) trụ sở tại New Delhi đã tiến hành một cuộc khảo sát quốc gia đánh giá quan điểm chung đối với nền dân chủ Ấn Độ. Các kết quả tạo thành một sự bác bỏ tuyệt vời của niềm tin phổ biến rằng người dân Ấn Độ đã mất niềm tin vào hệ thống dân chủ của đất nước. Ngược lại, giám đốc của CSDS Ashis Nandy đã viết, “Ngày nay, các hệ thống dân chủ được hưởng tính hợp pháp lớn hơn trong quá khứ. Người nghèo và người bị bóc lột bảo vệ dân chủ mạnh mẽ hơn các tầng lớp lãnh đạo.” Tính hấp dẫn của dân chủ, ông cho biết, nhờ một phần rất lớn vào niềm tin của Ấn Độ rằng tính toàn diện của nó cung cấp cách tốt nhất để đối phó với sự đa dạng sắc tộc, tôn giáo, ngôn ngữ, và khu vực đáng kinh ngạc của nước này. Người nghèo đặc biệt coi trọng dân chủ, theo Nandy, bởi vì họ tin rằng “lá phiếu của mình có trọng lượng” và họ dường như thích thú thực hiện nhượng quyền của mình bất chấp các nhà hảo tâm chuyên nghiệp trong các tầng lớp giàu có hơn – những người có những ý tưởng riêng của họ về những gì người nghèo cần. Trong khi cuộc khảo sát của CSDS và bình luận của Nandy chỉ tập trung tại Ấn Độ, chúng chứa một thông điệp quan trọng về tầm quan trọng của nền dân chủ cho nhân dân các nước đang phát triển khác trên thế giới. Tại thời điểm khảo sát ý kiến của Ấn Độ xuất hiện, Lý Quang Diệu và một số nhà lãnh đạo chính trị khác đã thúc đẩy lập luận rằng dân chủ là một hệ thống phương Tây không phù hợp với văn hóa châu Á. Luận điểm “giá trị châu Á” này đã nhận được sự lắng nghe tôn trọng trong giới lãnh đạo ở châu Á, Bộ Ngoại giao và các ấn phẩm phương Tây khác. Uy tín của nó đã được củng cố thêm bởi sức mạnh của các nền kinh tế Đông Á mà dường như cho thấy rằng các hệ thống dựa trên đảng chiếm ưu thế, các lãnh đạo vô trách nhiệm, và các tập đoàn lớn được chống lưng bởi nhà nước đưa ra một hướng nhanh chóng để phát triển cho...

Read More
Ý nghĩa bị mất của dân chủ
May27

Ý nghĩa bị mất của dân chủ

Anh Khôi chuyển ngữ, CTV Phía Trước Richard K. Sherwin, theo Project Syndicate  Quyết định từ bỏ hòa bình và thịnh vượng để đến với chiến tranh đẫm máu và bất ổn có vẻ vô lý. Nhưng thế hệ trẻ, sinh ra và lớn lên trong các xã hội dân chủ, đang ngày càng tán dương cho lời kêu gọi của các nhóm ưa giết chóc như Nhà nước Hồi giáo (IS), rời bỏ quê hương và gia đình của mình để gia nhập cuộc thánh chiến ở những miền đất xa xôi. Tại sao dân chủ mất sự trung thành của những tâm hồn hiếu động đó và làm sao có thể lấy lại trái tim và khối óc của những người đang chìm đắm trong tư tưởng đó? Triết gia Friedrich Nietzsche đã từng viết rằng con người thà trở về hư vô hơn là không có lý tưởng sống. Những sự thất vọng về cái chết, sự bất lực và vô vọng dễn đến khao khát sức mạnh – ngay cả khi sức mạnh đó được tìm thấy trong bạo lực, chết chóc và phá hủy. Ngắn hạn, đó là vấn đề của ý nghĩa, đại diện của thứ thúc đẩy chúng ta, kết nối chúng ta với nhau và tạo hướng đi cho cuộc sống của chúng ta. Nếu thiếu nó – nếu nói các ý tưởng và cơ chế dân chủ đang thất bại trong việc cung cấp một cảm giác đủ để lan truyền trong cộng đồng và xây dựng mục đích sống – con người tìm kiếm một cảm giác có ý nghĩa khác, mà trong một số trường hợp họ đi sai lối. Đây là thử thách văn hóa mà dân chủ phải đối mặt ngày nay và những người muốn duy trì tự do và hứa hẹn của xã hội dân chủ đang bỏ qua mối nguy hiểm này. Nó là một thách thức nên được nhìn nhận không chỉ bởi thứ nó nói về điều kiện sống trong các nước dân chủ tiên tiến trên thế giới mà còn vì bất cứ khủng hoảng nào cũng là một cơ hội – trong trường hợp này, để giành lại ý nghĩa nằm trong trái tim của dân chủ. Sự hấp dẫn của các nhóm như Nhà nước Hồi giáo tới giới trẻ được nuôi dạy trong các xã hội dân chủ làm nổi bật những bất bình đẳng đang lớn lên trong các cơ hội về kinh tế và giáo dục, điều này đang nuôi dưỡng chủ nghĩa hoài nghi , sự buông xuôi và giận dữ giữa những người thấy mình...

Read More
%d bloggers like this: