Cách mạng Công nghiệp lần thứ IV: Ý nghĩa và Cách đáp ứng (I)
Feb08

Cách mạng Công nghiệp lần thứ IV: Ý nghĩa và Cách đáp ứng (I)

TS Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Klaus Schwab, WEF Chúng ta đang đứng bên bờ vực của một cuộc cách mạng công nghệ mà nó sẽ thay đổi triệt để về cách chúng ta sống, làm việc và quan hệ nhau. Trong vấn đề quy mô, phạm vi và phức tạp của việc thay đổi này, nó sẽ không giống như bất cứ những gì mà nhân loại đã từng trải qua trước đây. Chúng ta vẫn chưa biết là nó sẽ chuyển biến như thế nào, nhưng có một điều rõ ràng là các phản ứng đối với vấn đề này phải được tích hợp và toàn diện, nó có liên hệ đến tất cả các bên liên quan của một cơ chế toàn cầu, từ các khu vực công và tư nhân cho đến các giới khoa bảng và xã hội dân sự. Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ I đã sử dụng năng lượng hơi nước và nước để làm cơ khí hoá cho sản xuất. Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ II đã sử dụng năng lực điện để tạo ra sản xuất trong một quy mô lớn. Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ III sử dụng các thiết bị điện tử và công nghệ thông tin để làm tự động hóa cho sản xuất. Hiện nay, cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ IV được xây dựng dựa trên Cách mạng Công nghiệp lần thứ III, đó là một cuộc cách mạng kỹ thuật số đã xuất hiện từ giữa thế kỷ trước. Đặc trưng cuả nó là một sự hợp nhất của các loại công nghệ và làm xoá nhoà ranh giới giữa các lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học. Có ba lý do để giải thích tại sao các biến đổi hiện nay biểu hiện chỉ đơn thuần cho sự kéo dài của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ III, mà đúng hơn sự xuất hiện của Cách mạng Công nghiệp lần thứ IV với một tính cách chuyên biệt của các khía cạnh về vận tốc, phạm vi và tác động đến các hệ thống. Tốc độ của những đột phá hiện tại là không hề có một tiền lệ nào trong lịch sử. Khi so sánh với các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, thì lần thứ IV này đang phát triển với một tốc độ theo một đường có hệ thống số mũ, không phải theo đường tuyến tính. Hơn nữa, nó đang phá vỡ hầu hết mọi ngành công nghiệp ở mọi quốc gia. Bề rộng và...

Read More
Năm cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất trong lịch sử
Feb03

Năm cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất trong lịch sử

An Võ chuyển ngữ, CTV Phía Trước Peter Bondarenko, Britannica Hẳn nhiều người trong chúng ta còn nhớ đến sự kiện sụp đổ thị trường nhà đất năm 2006 ở Hoa Kỳ, kéo theo cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng không chỉ ảnh hưởng tới nước Mỹ mà còn gây khủng hoảng toàn cầu. Đã có nhiều cuôc khủng hoảng tài chính xảy ra trong lịch sử, và phần lớn thường tạo nên những trận sóng thần. Năm trong số những cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất thời hiện đại sẽ được tóm lược dưới đây. 1. Khủng hoảng tín dụng 1772 Bắt đầu ở London, cuộc khủng hoảng này đã nhanh chóng lan ra toàn châu Âu. Trong khoảng giữa những năm 1760, vương triều Anh trở nên cực kì giàu có nhờ vào thương mại và thuộc địa có số lượng lớn. Các ngân hàng Anh trở nên phóng khoáng hơn trong việc cho vay tín dụng với niềm tin về một viễn cảnh thịnh vượng. Sự lạc quan thái quá này tuy nhiên đã phải dừng lại vào ngày 8 tháng Sáu năm 1772, khi mà Alexander Fordyce – một trong những đối tác của ngân hàng Neal, James, Fordyce, và Down – mang theo khoản nợ chưa thanh toán chạy trốn sang Pháp. Tin tức lan nhanh đến chóng mặt, và dấy lên sự hỗn loạn cho các ngân hàng Anh. Các chủ nợ đứng chật kín trước của ngân hàng đòi rút tiền. Khủng hoảng lan nhanh đến Scotland, Hà Lan, nhiều vùng khác ở châu Âu, và các thuộc địa khu vực châu Mỹ của Anh. Nhiều nhà sử học cho rằng ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng là một trong những tác nhân dẫn đến nổi loạn tiệc trà Boston và Cách mạng Mỹ. 2. Đại suy thoái 1929 -1939 Được đánh giá là cuôc khủng hoảng tài chính kinh tế tồi tệ nhất thế kỉ 20. Nhiều người cho rằng sự sụp đổ ở thị trường chứng khoán phố Wall 1929 gieo mầm khủng hoảng và những quyết định chính sách sai lầm chính phủ Hoa Kỳ làm cho nó thêm trầm trọng. Cuộc suy thoái kéo dài gần 10 đã ghi nhận mức thua lỗ khổng lồ, tỷ lệ thất nghiệp cao kỷ lục, và giảm sản xuất đặc biệt ở những nước công nghiệp hóa. Tỷ lệ thất nghiệp ở Hoa Kỳ chạm tới ngưỡng đỉnh 25% vào 1933. 3. Khủng hoảng dầu lửa OPEC 1973 Khủng hoảng nổ ra khi các quốc gia thành viên OPEC (Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ) –...

Read More
Tóm gọn kinh tế trong một trang
Jan23

Tóm gọn kinh tế trong một trang

An Võ chuyển ngữ, CTV Phía Trước Mark Skousen, FEE “Kinh tế học thú vị ở chỗ dù những quy định của nó hoàn toàn có thể được tóm gọn trong một trang nhưng không phải ai cũng làm được điều đó” [i]_ Milton Friedman. Ý tưởng của Friedman khiến tôi thắc mắc: Liệu có thể tóm tắt những quy luật kinh tế cơ bản trong một trang được không? Henry Hazlitt cho chúng ta một bản tóm lược trong quyển Economics in One Lessons (tạm dịch, Kinh tế học: tất cả trong một). Những khái niệm trong đó có thể lược thành một trang không? Đưa ra ý tưởng trên trong một cuộc phỏng vấn 1986, Friedman không có ý định làm một bản liệt kê khái niệm. Nhưng tôi đã gửi bản liệt kê một trang quy luật kinh tế căn bản của mình cho ông. Đáp lại, ông có thêm một vài phần nhưng nhìn chung không hề khuyến khích nỗ lực của tôi. Tôi đã phải đồng ý với Friedman và Hazlitt sau khi hoàn thành xong bản tóm tắt phía dưới, rằng những quy luật kinh tế đơn giản thôi, chỉ bao gồm: Cung và cầu, chi phí cơ hội, lợi thế so sánh, lời và lỗ, cạnh tranh, phân công lao động, và những khái niệm liên quan. Tuy nhiên, có một giáo sư từng gợi ý cho tôi rằng kinh tế học có thể được tóm gọn trong một từ thôi: giá cả, hoặc với tôi là chi phí vì mọi thứ đều có giá của nó, mọi thứ đều mất phí. Thêm nữa, chính sách kinh tế phù hợp cần phải rõ ràng rằng: Để thị trường chứ không phải nhà nước quyết định tiền lương và giá cả. Các chính sách tiền tệ không nên có bàn tay của nhà nước can thiệp. Đồng thời, nhà nước nên có chính sách giảm thuế. Chính phủ không nên lạm chi. Quy định và luật lệ cần tạo ra một sân chơi công bằng. Cố gắng xỏa bỏ thuế và rào cản thương mại. Tóm lại, nhà nước tốt nhất là nhà nước ít can thiệp nhất vào nền kinh tế. Thật không may, nhiều nhà kinh tế học quên đi những định luật cơ bản ấy, thay vào đó thường chú tâm chi tiết cho xây dựng mô hình riêng, lý thuyết cao xa, nghiên cứu học thuật và toán học. Arjo Klamer vad David Colander gần đây sau khi xem lại những bài luận văn tốt nghiệp các khoa kinh tế trọng điểm khắp đất nước, đã phải thốt lên...

Read More
Bốn điều cần biết về thỏa thuận TPP
Jan16

Bốn điều cần biết về thỏa thuận TPP

Thủy Nguyễn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Cristián Rodríguez Chiffelle, WEF Ngày 5 tháng Mười năm 2015, sau 5 năm đàm phán chính thức, các bộ trưởng thương mại của 12 quốc gia thành viên Hiệp định Thương mại Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership – TPP) đã chính thức kết thúc thành lập giao kết thương mại và đầu tư đa phương rộng nhất trong lịch sử. TPP được xây dựng bởi Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) như sau “một hiệp định quy định các nguyên tắc tương lai trên con đường phát triển khu vực Châu Á – Thái Bình Dương”. Với định nghĩa ấy, TPP chiếm tới 40% GDP của hành tinh chúng ta. Một hiệp định mới Ngay từ ngày đầu tiên, TPP đã được quảng bá là “một hiệp ước tham vọng và toàn diện của thế hệ tương lai”, có khả năng thay đổi rất lớn đối với giao thương hàng hóa và dịch vụ so với thương mại truyền thống. Hai mươi năm trước, NAFTA đã lần đầu tiên đưa ra các đầu mục lớn nhằm giải quyết các vấn đề như môi trường, lao động, sở hữu trí tuệ (intellectual property) và các doanh nghiệp quốc doanh (SOEs). Nhiệm vụ của TPP là đưa ra các quy định toàn diện của những vấn đề như vậy, và cả những vấn đề khác như minh bạch pháp lý, quyền sáng chế và dược phẩm, đồng thời bao gồm cả các điều khoản trong thương mại điện tử, luật bảo mật và dòng chảy dữ liệu xuyên quốc gia. Bởi TPP vượt xa các cách tiếp cận thị trường cơ bản nên trong cuộc họp báo mang tính nền tảng của các bộ trưởng hôm đầu tháng Mười không được phép có sai sót nào cả. Bộ trưởng bộ công thương của Việt Nam thảo luận vấn đề lao động. Vị thư ký của Chile tập trung vào vấn đề tài sản trí tuệ và nguồn sinh vật học, và Peru thì nhấn mạnh vào các mối quan hệ giữa thương mại và vấn đề về giới tính. Với Trung Quốc Trung Quốc không phải là thành viên của TPP. Cho nên không bất ngờ gì cả khi câu hỏi đầu tiên được đặt ra trong cuộc họp báo là để nhắc nhở Michael Froman của USTR về việc “nhắn nhủ gì đến Trung Quốc, và cả con đường tiến đến thương mại tự do hơn đối với khu vực Châu Á – Thái Bình Dương”. Hơn cả câu trả lời sáng tỏ của vị đại sứ, “hiệp định sống” TPP...

Read More
Nền kinh tế Venezuela rạn nứt trầm trọng
Jan13

Nền kinh tế Venezuela rạn nứt trầm trọng

Thiên Thanh chuyển ngữ, CTV Phía Trước Danielle Renwick & Brianna Lee, CFR Giới thiệu Cố Tổng thống Hugo Chavez ra đi để lại đằng sau mô hình kinh tế rạn nứt sâu sắc trong xã hội Venezuela. Việc phân bổ lại tài sản đã trở thành một nguyên tắc chỉ đạo trong nền kinh tế chịu sự quản lí của nhà nước phụ thuộc lớn vào nguồn dầu dự trữ. Tuy nhiên, việc kinh tế khó khăn, giá dầu bị kiểm soát và tiền đô la Mỹ tràn lan ở các chợ đen đã phần nào tạo nên tình trạng lạm phát, sản xuất đình trệ, thường xuyên thiếu hụt các khoản lẫn việc bất mãn với cách quản lí kinh tế của chính phủ ngày càng trở thành chất xúc tác để bùng nổ. Từ khoảng nửa năm 2012 cho tới 2015, Venezuela là một đất nước mà nguồn thu nhập chính là từ dầu, vì vậy nên việc giá dầu thụt giảm và mức xuất khẩu dầu dầu hạ thấp đã đặt Venezuela vào tình trạng kinh tế suy giảm gần 10% riêng trong năm 2015. Tình hình kinh tế của Venezuela ngày một trở nên trầm trọng và ngày càng nghiêm trọng với tỷ lệ tội phạm tăng cao và chính phủ gia tăng trấn áp đảng đối lập. Tới tháng 12 năm 2015, theo như số liệu bầu cử, Tổng thống Nicolas Maduro đã trở thành người kế nhiệm nhưng số phiếu ủng hộ ông đã giảm xuống còn 22%. Một nền kinh tế phụ thuộc vào dầu thô Ngành công nghiệp dầu thô của Venezuela là trụ cột của nền kinh tế được bảo hộ bởi công ty dầu quốc doanh Petroleos de Venezuela (PDVSA). Theo như Tổ chức về Các nước Xuất khẩu Dầu thô (OPEC) cho biết thì ngành công nghiệp dầu thô của Venezuela đứng đầu về sản lượng dầu dự trữ lớn nhất thế giới (vào năm 2012 đã vượt qua Saudi Arabia), chiếm khoảng 96 % thu nhập xuất khẩu và chiếm 25% GDP trong nước. Tổng thống Chavez đã từng lợi dụng sự giàu có trong nguồn dầu thô để xây dựng các mối quan hệ ngoại giao khi bán dầu ở mức giá ưu đãi cho các quốc gia thuộc 18 nước thành viên của hội đồng Petrocaribe, bao gồm cộng hòa Dominica, Haiti, Nicaragua và Cuba – nước láng giềng lâu đời của Venezuela. Dưới thỏa thuận mang tính đổi chác này, rất nhiều quốc gia xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp tới Venezuela bởi sản lượng lương thực của Venezuela đã thụt giảm kể...

Read More
Chủ nghĩa tư bản có phải là căn nguyên của sự nghèo đói?
Jan12

Chủ nghĩa tư bản có phải là căn nguyên của sự nghèo đói?

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Ricardo Hausmann, Project–Syndicate Cambridge – Chủ nghĩa tư bản đang bị lên án trong rất nhiều vấn nạn ngày nay: từ nạn nghèo đói, sự bất bình đẳng, đến nạn thất nghiệp, và thậm chí cả tình trạng ấm lên toàn cầu. Giáo hoàng Francis đã khẳng định trong một bài phát biểu gần đây ở Bolivia: “Hệ thống này đã ở vào tình trạng mà người ta không thể chịu đựng được nữa: những người làm công trong trang trại không thể chịu đựng được nữa, người lao động cũng không thể chịu đựng được nữa, nhiều cộng đồng cũng thể chịu đựng được nữa, dân chúng không thể chịu đựng được nữa. Đến cả Trái đất – người chị cả của chúng tôi, Mẹ Trái đất, như chính Thánh Francis sẽ nói – cũng thấy không thể chịu đựng được nữa”. Nhưng có phải những vấn nạn đang khiến Giáo hoàng Francis trăn trở thực sự là hậu quả của thứ mà ông gọi là “chủ nghĩa tư bản mất kiểm soát”? Hoặc căn nguyên của chúng lại là chính những thất bại đáng ngạc nhiên của chủ nghĩa tư bản trong những lĩnh vực mà con người từng đặt niềm tin vào nó? Liệu một chương trình nghị sự phải truy vấn về vấn đề công bằng xã hội dựa trên khả năng kiểm soát chủ nghĩa tư bản hay dựa trện việc loại bỏ những rào cản ngăn chặn sự phát triển của nó? Chúng ta hãy tạm gác lại lời giải đáp cho truy vấn này đối với những nền kinh tế của châu Mỹ Latinh, châu Phi, Trung Đông và châu Á. Để làm rõ vấn đề, chúng ta cần nhớ lại cách Karl Marx hình dung về tương lai. Đối với Marx, vai trò lịch sử của chủ nghĩa tư bản là tái cấu trúc quá trình sản xuất. Những trang trại gia đình, xưởng thủ công, và cả “quốc gia của những người bán hàng”, như cách Napoleon khinh bỉ gọi nước Anh, phải biến mất. Tất cả các hoạt động mang tính tiểu tư sản sẽ bị thay thế bằng những hình thái kinh doanh tương đương như các hãng Zara, Toyota, Airbus, hay Walmart của ngày hôm nay. Kết quả là, những người làm công sẽ không còn khả năng sở hữu phương tiện sản xuất, như ở các trang trại gia đình hoặc xưởng của thợ thủ công, “tư bản” sẽ nắm quyền sở hữu tất cả những thứ ấy. Người lao động chỉ có thể sở hữu lao động của...

Read More
17 bài nên đọc cuối tuần
Jan09

17 bài nên đọc cuối tuần

Lê Duy Nam tóm lược, CTV Phía Trước Adrian Monck, WEF Bạn đã sẵn sàng cho một Cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ Tư? Giáo sư Klaus Schwab nói về ý nghĩa của nó và cách thức các nhà lãnh đạo có thể phản ứng lại với nó. Đối phó với biến đổi khí hậu thự sự nghĩa là gì? Đây là một điểm chuyển đổi lịch sử. Nhưng không chỉ đối với cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu. Tỉ suất cho vay US: Điều gì quan trọng? Đó là một tín hiệu thông báo chính thức một cuộc cải tổ vĩ đại hơn. Đằng sau các con số thống kê. Ba câu chuyện có thật mô tả trọn vẹn khủng hoảng tị nạn. Tiếp theo là gì đối với Internet of things? Năm dự đoán dành cho năm mới. Khi David đối đầu với Goliath. Ba điều các doanh nghiệp được thành lập cần biết trước khi chọn đối tác là các start-ups. Sến súa đủ rồi. Đã tới lúc nói chuyện nghiêm túc về khủng hoảng dân ti nạn. Bất ổn địa chính trị không tốt cho kinh doanh. Bốn cách các công ty có thể giúp củng cố những nhà nước yếu. Công nghệ thay đổi không chỉ dừng lại ở cuộc sống hiện đại. Nó còn giúp cứu sống mạng người. Đối phó với biến đổi khí hậu sẽ đưa tới nấc thang tiếp theo của tăng trưởng toàn cầu. Và Trung Quốc sẽ sử dụng thử thách đó để cung cấp sức mạnh cho phát triển kinh tế tương lai của nó. Cách mạng Công nghiệp lần thứ Tư sẽ là các máy móc rô-bốt vận hành. Tuy nhiên, công nghệ rô-bốt còn đang chờ “khoảnh khắc thiết kế diệu kỳ” của nó. Hiện tại, rô-bốt vẫn còn rất kém thông minh và có vấn đề với hình ảnh, và lĩnh vực này thực sự cần có vốn đầu tư cũng như nhân tài công hiến. Thuế là vấn đề đạo đức. “Đó không chỉ là vấn đề pháp quyền mà còn là nhận thức về các giá trị được chia sẻ, những cái khiến cho đời sống xã hội và kinh tế khả dĩ trong một thể chế hiện đại.” Trung Quốc thắt chặt làm giả dữ liệu kinh tế. Ba năm trước, tăng trưởng GDP của tỉnh Liaoning được báo cáo là 9,5%; con số hiện tại của nó chỉ còn là 2,7%. Trung Quốc sẽ là lãnh đạo của làn sóng gián đoạn công nghiệp mới. Một điều quan trọng đó là cần duy trì một môi trường...

Read More
Bất ổn kinh tế còn kéo dài
Jan07

Bất ổn kinh tế còn kéo dài

TS Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Joseph E. Stiglitz, Project-Syndicate Năm 2015 là một năm quá khó khăn cho khắp mọi nơi. Brazil rơi vào suy thoái. Kinh tế Trung Quốc trải nghiệm một cuộc va chạm nghiêm trọng đầu tiên sau gần bốn thập kỷ tăng trưởng nhanh chóng và gian nan. Khu vực sử dụng tiền euro quản lý để tránh cho Hy Lạp khỏi sụp đổ, nhưng tình trạng gần như trì trệ vẫn còn tiếp tục, nó góp phần làm cho những gì mà người ta chắc chắn sẽ xem đây như là một thập kỷ bị mất. Đối với Hoa Kỳ, năm 2015 được dự đoán là năm cuối cùng xếp lại cuốn sách về cuộc Đại suy thoái, mà nó đã bắt đầu mở ra từ năm 2008; thay vào đó, sự phục hồi của Mỹ đang là khá vào mức trung bình. Thật vậy, Christine Lagarde, Giám đốc điều hành của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, đã tuyên bố là tình trạng hiện nay của nền kinh tế toàn cầu là bình thường mới. Những người khác, khi hồi tưởng tình trạng cực kỳ bi quan sau khi kết thúc Thế chiến thứ II, họ e sợ rằng nền kinh tế toàn cầu có thể rơi vào suy trầm, hoặc ít nhất là tình trạng trì trệ còn kéo dài. Đầu năm 2010, tôi đã cảnh báo trong cuốn sách của tôi là Freefall, trong đó tôi mô tả các biến cố dẫn đến cuộc Đại suy thoái, mà nếu không có các phản ứng thích hợp, thì thế giới chịu liều rơi vào những gì tôi gọi là một cuộc Đại Hoạ. Thật không may, tôi đã có lý: Chúng ta đã không làm điều cần thiết, và rõ ràng là chúng ta đã lọt đúng vào tình trạng mà tôi lo sợ. Nền kinh tế thiếu sinh động này là dễ hiểu, và các biện pháp khắc phục vốn đã có sẵn. Thế giới phải đối mặt với sự thiếu hụt của tổng số cầu, gây ra bởi một sự kết hợp của sự bất bình đẳng ngày càng tăng và một loạt các biện pháp thiếu suy xét về cách tiết kiệm ngân sách. Những người nhà giàu ở đầu bảng lợi tức chi tiền ít hơn so với những người nghèo ở cuối bảng, vì vậy mà luồng tiền di chuyển đi lên, khi lượng nhu cầu đi xuống. Và các nước như Đức mà tình trạng số thặng dư ngoại tệ cao còn kéo dài, nên họ tạo ra một vấn đề quan trọng cho...

Read More
%d bloggers like this: