Có một hệ tri thức bản địa ở Tây Nguyên bị đánh mất
Apr04

Có một hệ tri thức bản địa ở Tây Nguyên bị đánh mất

Phạm Thanh Thôi, TheSaigontimes Sơ đồ: Không gian sinh tồn của bon/palei (làng) cổ truyền các tộc người bản địa ở Tây Nguyên, Việt Nam Vẽ PHẠM THANH THÔI Trong quan hệ sinh tồn của con người với hệ sinh thái tự nhiên và thần linh, bao thế hệ người Tây Nguyên đã trải nghiệm, chia sẻ và tạo nên một hệ tri thức bản địa phong phú, đa ngành. Nhưng hệ tri thức ấy nay chỉ còn có ý nghĩa “bảo tồn” và được “lưu trữ” chủ yếu qua sách vở hay lễ hội được sân khấu hóa. Đáng nói, trong cuộc sống thường ngày, người Tây Nguyên đang cảm thấy xa lạ với tri thức bản địa do chính mình đã trải nghiệm và tích lũy. Từ 100 năm qua, các thế hệ nhà nhân học(2) trong và ngoài nước đã nỗ lực để hiểu và ghi chép hệ thống tri thức bản địa (indigenous knowledge – IK) của các tộc người tại chỗ(3) Tây Nguyên. Thực tế, đã có một hệ thống IK sống động được biểu hiện trong đời sống hàng ngày của cư dân tại các bon/làng. Có không ít IK ẩn trong hàng vạn câu chuyện thần thoại, thơ ca, luật tục, phong tục, nghi lễ,… được các nhà nghiên cứu sưu tầm và xuất bản. Tri thức bản địa là tập hợp kinh nghiệm tập thể, hình thành trong quá trình con người tương tác với hệ sinh thái tự nhiên. Nó là thế giới quan và cách hành xử được người bản địa chọn lọc qua nhiều thế hệ. Nó là cơ sở để thực hành các hoạt động sống như trồng trọt, chăn nuôi, săn bắt, đánh cá, hái lượm, chăm sóc sức khỏe, bảo quản lương thực và chế biến thực phẩm, làm công cụ và trang phục, xây dựng nhà ở, bảo vệ nguồn nước, dự đoán thời tiết, thích ứng với thay đổi khí hậu và dịch bệnh, thực hành các nghi lễ, tín ngưỡng và tâm linh. Đến nay, qua những biến đổi kinh tế – xã hội ở Tây Nguyên, tri thức bản địa như chỉ còn có ý nghĩa bảo tồn trên sân khấu, nơi sách vở hay trong suy tư của các nhà nghiên cứu. Vì đâu người Tây Nguyên ngày càng thấy xa lạ với tri thức do chính họ đã trải nghiệm và tích lũy qua nhiều thế hệ? Do đâu tri thức bản địa – cái làm nên bản sắc văn hóa của mỗi tộc người – lại nhanh chóng mất đi? Sống như là đứa con của Tự nhiên!...

Read More
Phía Trước 5 tuổi!
Apr25

Phía Trước 5 tuổi!

Quý độc giả thân mến, Tạp chí Thanh niên Phía Trước đã trải qua một chặng đường 5 năm với biết bao biến cố thăng trầm, liên tục đối mặt với những cơn giông tố, bão bùng. Nhưng cho dù thế nào, chúng ta đều như những thủy thủ trên con tàu viễn du vượt muôn trùng sóng dữ và không bao giờ quay đầu trở lại. “Ngòi bút của Tri thức – Tinh thần của Tuổi trẻ”, chỉ với hai giá trị cốt lõi ấy, con tàu của chúng ta mới luôn hướng về Phía Trước với niềm tin và hi vọng vững chắc vào tương lai. Chúng ta có thể già cỗi thân xác, nhưng chỉ cần chúng ta vẫn nhớ rằng ngọn lửa tinh thần của Tuổi trẻ vẫn đang rực cháy thì ngọn lửa ấy sẽ thôi thúc chúng ta cất tiếng và hành động không ngần ngại để dũng cảm bảo vệ sự thật, dũng cảm bước vào hiểm nguy, dũng cảm để làm điều gì đó mới mẻ và lớn lao… Và chỉ một tinh thần Tuổi trẻ mới còn khao khát học hỏi, nhờ đó mới có thể tiếp cận với Tri thức vốn bao la không giới hạn. Để rồi, thông qua ngòi bút, chúng ta trở thành những người truyền lửa trong đêm đen lạnh giá. Với sự mở rộng Tri thức, chúng ta có thể xây dựng một nền Dân chủ đích thực, chứ không đơn thuần là một thể chế Dân chủ. Bởi khi là con người của Tri thức, mỗi chúng ta sẽ nhận thức được về giá trị bản thân, những quyền lợi của một con người và ý thức được trách nhiệm về quyền tự do của người khác. Một nền Dân chủ chân chính chỉ được xây dựng bởi những con người hiện thân của Tri thức – Dân chủ – Nhân bản. 5 năm qua, Phía Trước đã trở thành sân chơi Dân chủ cho những người tìm kiếm Tri thức và bảo vệ giá trị Nhân bản. Đó không phải chỉ là nơi chúng ta bộc lộ quan điểm cá nhân mà còn là nơi để mỗi người trong chúng ta học hỏi được ở người khác một điều gì đó mới mẻ, là nơi chúng ta học cách tôn trọng và chấp nhận sự khác biệt trong quan điểm của bạn viết, học cách trở thành một con người Dân chủ chứ không chỉ là một người chỉ nói về Dân chủ. Khi một đứa trẻ lên 5 tuổi, tự nó đã hình thành nhân cách. Còn với một sân chơi...

Read More
Mừng Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3
Mar07

Mừng Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3

Share on Facebook Scridb filterLike this:Like...

Read More
Chúc mừng năm mới
Jan20

Chúc mừng năm mới

Quý độc giả thân mến, Một mùa Xuân tươi trẻ cùng với bao hy vọng mới đang đến với chúng ta. Ngước nhìn lại năm cũ, Tạp chí Thanh niên Phía Trước cảm ơn sự đồng hành và ủng hộ của quý độc giả xa gần cũng như các cộng tác viên khắp nơi, đã góp phần làm Tạp chí thêm phong phú và đa dạng hơn. Ban Biên Tập mong sẽ tiếp tục đón nhận nhiều bài vở mới và các ý kiến xây dựng để  Phía Trước thực sự trở thành một tạp chí của cộng đồng thanh niên. Như đã nêu ra, một trong các mục tiêu của Phía Trước là mang đến những cách nhìn mới, đúng mực, cởi mở, và đa chiều về những giá trị văn hóa-lịch sử, cũng như tình hình đất nước từ quá khứ đến hiện tại và ước muốn cho tương lai. Phía Trước khuyến khích những suy nghĩ, tư tưởng tự do cá nhân, vì sự sáng tạo – đặc biệt là sáng tạo trong văn hóa nghệ thuật – là động lực phát triển và hoàn thiện của mỗi con người và xã hội. Quan trọng không kém, Phía Trước hướng đến chia sẻ các thông tin trên tinh thần tôn trọng sự khác biệt nhằm mang lại góc nhìn tiến bộ, không bị gò bó, và không thành kiến. Vì chỉ có tự do thông tin mới có thể cung cấp cho thanh niên nền tảng tri thức vững vàng để có những nhận thức và hành động đúng đắn cho tương lai dân tộc. Trước thềm năm mới, toàn Ban Biên tập mến chúc quý độc giả và các cộng tác viên những ngày Tết vui vẻ, ấm tình, và hy vọng năm Nhâm Thìn sẽ mang đến nhiều nguồn sinh khí mới trên đất Việt thân yêu! Ban Biên Tập Tạp chí Thanh niên Phía Trước Xuân Nhâm Thìn Share on Facebook Scridb filterLike this:Like...

Read More
Tin Quốc tế tháng 08/2011
Sep13

Tin Quốc tế tháng 08/2011

Miên Thy tổng hợp, TCPT49 Tình hình Bắc Phi Tại Libya trong những ngày qua, lực lượng chống Gaddafi tấn công thị trấn Bani Walid, cách thủ đô Tripoli về phía Nam khoảng 150 cây số. Bani Walid là thủ phủ của bộ tộc Warfalla, là một trong những bộ tộc lớn ở Libya, có khoảng một triệu người  trong quốc gia chỉ có 6 triệu dân. Lãnh đạo lâm thời của Libya, Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia (NTC), cho biết đã cố gắng thương lượng tìm một giải pháp hòa bình với các lực lượng ủng hộ Gaddafi ở bốn đô thị là Bani Walid, Jufra, Sabha và Sirte. Nhưng Thủ tướng tạm quyền Mahmoud Jibril cũng lên tiếng cảnh báo quân đội NTC sẽ đáp trả nếu bị tấn công. Hiện còn chưa rõ cựu lãnh đạo độc tài Libya, ông Gaddafi và con trai là Saif al-Islam, đang trốn ở đâu. Tòa Hình sự Quốc tế (ICC), hôm ngày 9/9, đã ban hành lệnh bắt giữ vì các tội ác chống nhân loại đối với ba nhân vật của chính thể Libya cũ là Đại tá Gaddafi, con trai ông là Saif al-Islam và người đứng đầu cơ quan tình báo ông Abdullah al-Sanussi. Tại Syria, một đoạn video đưa lên các trang web xã hội ngày 4 tháng 9 cho thấy lực lượng an ninh Syria bắn chết một nhóm người trong lúc họ đang tham dự lễ tang của những người biểu tình. Một đoạn video khác cho thấy cảnh người biểu tình xuống đường ở thành phố Homs và Idleb. Tổng thư ký Nabil Elaraby của Liên đoàn Á Rập cho biết ông ta sẽ tới thủ đô Damascus để bày tỏ sự quan tâm đối với việc đàn áp người biểu tình của Tổng thống Bashar al-Assad.  Theo Liên Hiệp Quốc, trong 5 tháng qua quân đội Syria đã bắn chết ít nhất 2200 người biểu tình. Vào ngày 9/9 vừa qua, Liên Âu đã cấm nhập cảng dầu lửa Syria để gia tăng áp lực với Tổng thống Bashard al-Assad. Tin từ Saana, Tổng thống Ali Abdullah Saleh tuyên bố ông ta sẽ sớm trở về Yemen. Qua bài diễn văn đọc trước người ủng hộ được truyền hình trực tiếp từ Saudi, ông Saleh mời đối lập tới phòng phiếu để giải quyết cuộc khủng hoảng đã kéo dài 7 tháng. Buổi nói chuyện của ông Saleh được 6000 người thuộc bộ tộc của ông ta tại thủ đô Sanaa theo dõi. Ông Saleh hiện trông khoẻ mạnh hơn lúc xuất hiện trên đài truyền hình từ thủ đô...

Read More
Tin Việt Nam tháng 08/2011
Sep13

Tin Việt Nam tháng 08/2011

Huy Thuận tổng hợp, TCPT49 CPI Theo Tổng cục Thống kê, CPI tháng 8 so với cùng kỳ đã tăng 23,02%, từ mức 22,16% trong tháng trước. Với tình hình kinh tế hiện nay, nhiều chuyên gia cho rằng mục tiêu dưới 17% mà Chính phủ đã đặt ra sẽ khó thực hiện. So sánh CPI năm 2008 và 2011. Nguồn: VnEconomy Sự giảm nhiệt của CPI tháng 8 có đóng góp đáng kể của khu vực hàng ăn và dịch vụ ăn uống khi chỉ tăng 1,35% (so với mức tăng 2,12% của tháng 7). Trong đó, lương thực tăng 0,46%; thực phẩm tăng 1,55% và ăn uống ngoài gia đình tăng 1,59%. Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng có mức tăng 0,89%; nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 0,55%; nhóm hàng may mặc tăng 0,79%; nhóm giao thông tăng nhẹ 0,21%….  CPI cả nước qua các tháng. Nguồn: GSO Ngoài hàng ăn và dịch vụ ăn uống, giáo dục và hàng hóa dịch vụ khác là 2 nhóm có mức tăng giá trên 1% (lần lượt đạt 1,13% và 1,01%. Bưu chính viễn thông là nhóm duy nhất giảm giá so với tháng 7 (giảm 0,06%). So với tháng 8 năm 2010 thì lạm phát tháng 8 chạm ngưỡng 23,02%; so với tháng 12/2010 tăng 15,68%. Nhìn chung, lãi suất vẫn còn ở mức cao, tỷ giá liên tục neo trần trong thời gian gần đây đang gia tăng thêm khó khăn cho doanh nghiệp, dự báo nền kinh tế vẫn còn nhiều bất ổn ở phía trước. Giá vàng Cho đến hết ngày 9/9, giá vàng trong nước tiếp tục tăng lên mức 47,6 triệu đồng/lượng sau khi giá vàng quốc tế tăng 2,9%. Hiện nay giá vàng trong nước cao hơn giá vàng quốc tế cả triệu đồng mỗi lượng. Ngày 8/9 tại Hoa Kỳ, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã công bố kế hoạch chi 447 tỷ USD để kích thích tăng trưởng và tạo việc làm cho người dân, khiến giá vàng phần nào giảm nhiệt. Tại Tp.HCM cho đến ngày 9/9, giá vàng được các doanh nghiệp lớn niêm yết thấp hơn so với ở Hà Nội. Công ty Sacombank-SBJ báo giá vàng SBJ ở mức 47,36 triệu đồng/lượng và 47,59 triệu đồng/lượng. Công ty SJC mua vào vàng miếng SJC ở mức 47,38 triệu đồng/lượng và bán ra ở mức 47,58  triệu đồng/lượng. Xuất-Nhập khẩu Theo số liệu ước tính của Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu tháng 8/2011 đã giảm hơn 1 tỷ USD so với tháng trước đó, tổng cộng 8,3 tỷ USD. Các...

Read More
Tin Việt Nam – Tháng 7/2011
Aug03

Tin Việt Nam – Tháng 7/2011

Elbi & Miên Thy tổng hợp Kinh tế Thị trường thế giới vẫn đang nhìn vào tình hình nợ nần của Mỹ và thị trường vàng diễn biến tăng tốc bất thường khiến cho cả thế giới căng thẳng. Ngày 1 tháng 8, sau khi Tổng thống Hoa Ky Obama tuyên bố đã đạt được thỏa thuận nâng nợ trần quốc gia, gía vàng thế giới sụt giảm 1%. Tại Việt Nam giá vàng miếng sụt trên 200.000 đồng mỗi lượng ngay khi mở cửa và không còn giữ được mức 40 triệu đồng/lượng. Theo thỏa thuận giữa hai Đảng Dân chủ và Cộng hòa trong Hạ viện và Thượng viện, mức trần nợ mới sẽ được áp dụng cho tới hết năm 2012, chi tiêu công được cắt giảm 1.000 tỷ USD, và một đạo luật mới sẽ được thông qua nhằm cắt giảm thêm 1.500 tỷ USD tiền chi tiêu công dài hạn nữa trong thời gian đến năm 2021. Ngân hàng-Lãi xuất Tại Việt Nam, ông Vũ Viết Ngoạn vừa đăng đàn thông báo các ngân hàng yếu sẽ phải bị phá sản chứng tỏ vấn đề trong nước càng nguy hiểm. Diễn biến lãi suất không hạ mà còn có chiều hướng gia tăng khiến cho tình hình kinh tế càng ảm đạm. Thị trường bất động sản không những không được cứu bất chấp áp lực từ các nghị sĩ tư bản bất động sản lên Quốc hội mà còn càng ngày càng mất thanh khoản kể cả khi giảm giá. Theo dữ liệu cập nhật mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước, trong ngày 28/7 vừa qua, lãi suất VND bình quân đã giảm xuống ở mức 11,64%/năm. Đây là lần thứ hai trong tháng mức bình quân của kỳ hạn này xuống dưới mốc 12%/năm; trong suốt tháng 7/2011, các mức phổ biến có trên 12,5%/năm, mức bình quân cao nhất là 12,87%/năm trong ngày 15/7. Thị trường chứng khoán kể từ ngày 1 tháng 8 sẽ có nhiều sự điều chỉnh cho phép nhà đầu tư giao dịch thuận lợi hơn, có thể gia tăng thanh khoản chút ít nhưng thực chất không gia tăng dòng tiền, vì thế cũng không nên kì vọng nhiều. Chưa kể thông tư 74 lần này còn áp trần margin cho các công ty chứng khoán là 30%, sẽ khiến một số công ty có áp lực thu hồi nợ và hạ tỉ lệ cung ứng các hợp đồng hợp tác đầu tư. Điều này trước mắt sẽ không xảy ra căng thẳng nhiều nhưng khi khối ngân hàng chỉ còn 5 tháng để hạ...

Read More
Tin Quốc tế – Tháng 7/2011
Aug03

Tin Quốc tế – Tháng 7/2011

Miên Thy tổng hợp Các diễn biến Bắc Phi Ai Cập Tại Ai Cập, hàng ngàn người đã tiếp tục tập trung tại Quãng trường Tahrir để biểu tình yêu cầu Hội đồng Quân lực nhanh chóng cải cách. Một trong những đòi hỏi là nhanh chóng đưa cựu Tổng thống Hosni Mubarak ra toà xét xử, vì số đông người dân cho rằng Hội đồng Quân lực đã cố ý kéo dài thêm thời gian. Phiên tòa được ấn định sẽ diễn ra vào ngày 3/8 sắp tới. Người biểu tình đã tuần hành tới Bộ Quốc phòng và nhiều cơ sở quân đội tại thủ đô vào ngày 24/7. Quân đội đã tố cáo Phong trào 6 tháng 4 đang tìm cách chia rẽ dân chúng và quân đội. Phong trào này đã bác bỏ sự chỉ trích của quân đội, tuyên bố sẽ không nhượng bộ mọi áp lực. Syria Tại Syria, quân đội đã tấn công thành phố Hama trong hôm 31/7 và đã làm ít nhất 80 người chết. Tổng thống Bashar al-Assad đã quyết định đưa quân đội và xe tăng tới thành phố Hama để đàn áp người biểu tình thay vì giữ lời hứa cải cách. Thành phố Hama cũng là nơi thân phụ của Tổng thống Assad từng tàn sát khoảng 30,000 người vào năm 1982. Phát ngôn viên Michael Mann của Cao ủy Ngoại giao Liên Âu nói rằng việc quân đội Syria tấn công thành phố Hama là điều hoàn toàn không thể chấp nhận. Chính phủ các nước Liên Âu đã quyết định gia tăng cấm vận đối với chế độ Al-Assad, phong toả tài sản và cấm du lịch thêm 5 người.  Liên Âu đã cấm vận đối với Tổng thống al-Assad và 20 nhân vật quan trọng trong chính quyền Syria. Tổ chức Human Rights Watch nói rằng Liên Âu và Hoa Kỳ đã có phản ứng mạnh đối với chế độ, nhưng Nga, Trung Quốc và các nước Không Liên Kết vẫn tiếp tục im lặng trước tình trạng đàn áp đẫm máu ở Syria. Ngày 2/8, Hội đồng Bảo an sẽ họp một cuộc họp kín để thảo luận về tình hình Syria.   Libya Tại Libya, Thủ Tướng nước này cho biết Chính phủ sẽ không đàm phán chấm dứt cuộc xung đột với quân nổi dậy, trước khi các cuộc không kích của NATO chấm dứt và sự lãnh đạo của ông Muammar Gaddafi sẽ không được đem ra đàm phán. Các nỗ lực nhằm tìm ra một thỏa thuận để chấm dứt cuộc nội chiến đã kéo dài 5 tháng tại...

Read More
%d bloggers like this: