Tác phẩm ‘Cảm tình viên’ của Nguyễn Thanh Việt
Apr20

Tác phẩm ‘Cảm tình viên’ của Nguyễn Thanh Việt

Phạm Nguyên Trường dịch, văn việt Philip Caputo, New York Times Đất nước càng mạnh thì người dân càng có xu hướng coi nước mình là nhân vật chính trong những hoạt cảnh đôi khi nhốn nháo, nhưng thường là đầy bi thảm của lịch sử. Chúng ta là như thế, những công dân của một siêu cường, đã coi cuộc chiến tranh Việt Nam là một bi kịch của riêng nước Mỹ, trong đó,những vùng đất hừng hực của voi và hổ chỉ là bối cảnh còn người Việt Nam thì chỉ những diễn viên phụ. Quan điểm đó được phản ánh trong văn học – và Việt Nam từng là một cuộc chiến văn chương, nó đã tạo ra một thư viện khổng lồ các tác phẩm hư cấu và phi hư cấu. Trong tất cả những tác phẩm đó, bạn sẽ chỉ tìm thấy một ít (tác phẩm A Good Scent From a Strange Mountain của Robert Olen Butler xuất hiện trong đầu) với các nhân vật nói tiếng Việt. Hollywood còn dĩ Mỹ vi trung (coi Mỹ là trung tâm) hơn nữa. Trong những bộ phim như “Apocalypse Now” và “Platoon”, người Việt Nam (thường thì những người châu Á khác đóng vai người Việt) chỉ là những vai phụ, nhiệm vụ chính dường như chỉ là chết hoặc than khóc giữa những đống tro tàn của ngôi làng đã bị thiêu rụi. Điều đó đã đưa tôi đến với cuốn tiểu thuyết đầu tay tuyệt vời – “The Sympathizer” của Nguyễn Thanh Việt. Nguyễn, sinh ra ở Việt Nam nhưng lớn lên ở Hoa Kỳ, mang tới cho ta bức tranh đặc biệt về chiến tranh và hậu quả của nó. Cuốn sách của ông lấp đầy khoảng trống trong văn học, cho những người trước đây chưa có tiếng nói lên tiếng, trong khi buộc những người còn lại trong chúng ta nhìn vào các sự kiện cách đây 40 năm với ánh sáng mới. Nhưng cuốn tiểu thuyết bi hài kịch này vượt ra ngoài bối cảnh lịch sử, đủ sức rọi sáng chủ đề phổ quát hơn: quan niệm sai lầm và sự hiểu lầm liên tục giữa Đông và Tây, và tình trạng tiến thoái lưỡng nan về đạo đức mà người ta buộc phải lựa chọn không phải giữa đúng và sai, mà giữa hai cái đúng. Nhân vật chính là một người vô danh – người kể chuyện, một nhân vật đáng nhớ dù nặc danh, là một người Việt đã Mỹ hóa với một trái tim và tâm trí bị phân chia. Tài khéo của Nguyễn trong...

Read More
Lời giới thiệu tác phẩm Luật Pháp của Walter E. Williams
Apr15

Lời giới thiệu tác phẩm Luật Pháp của Walter E. Williams

Phạm Nguyên Trường dịch Khi in tác phẩm Luật Pháp Frederic Bastiat, Nhà xuất bản Tri Thức đã cắt bớt một đoạn trong lời giới thiệu của Walter E. Williams. Đây là bản đầy đủ. *** Phải đến năm bốn mươi tuổi tôi mới đọc tác phẩm kinh điển Luật Pháp của Frerderic Bastiat . Tôi mãi mãi mang ơn, một người mà tôi không biết tên, đã gửi cho tôi cuốn sách này. Sau khi đọc, tôi tin rằng chưa đọc Bastiat thì hiểu về tự do vẫn còn chưa thể nói là trọn vẹn. Đọc Bastiat khiến tôi nhận thức sâu sắc về khoảng thời gian lãng phí, cùng những thất vọng về quá trình lạc lối giữa những con đường không lối thoát khi đi tìm triết lí cho cuộc đời mình. Đối với tôi, tác phẩm Luật Pháp không tạo ra sự chuyển biến về mặt triết học nhiều như nó từng tạo lập trật tự trong suy nghĩ của tôi về tự do và cách hành xử đúng đắn của con người. Nhiều nhà triết học đã có những đóng góp quan trọng vào cuộc thảo luận về tự do, Bastiat nằm trong số đó. Nhưng đóng góp lớn nhất của ông là đã đưa cuộc thảo luận ra khỏi tháp ngà và làm cho tư tưởng về tự do trở nên rõ ràng đến mức ngay cả những người không biết chữ cũng có thể hiểu, còn những người sùng bái nhà nước thì không thể che giấu được. Rõ ràng, việc thuyết phục nhân dân về tính ưu việt trên phương diện đạo đức của tự do cá nhân là công việc cực kì quan trọng. Giống như nhiều người, Bastiat cho rằng chính phủ là mối đe doạ lớn nhất đối với tự do. Xin lưu ý sự mạch lạc trong ngôn ngữ của ông, nó giúp chúng ta nhận ra và hiểu những hành động xấu xa của chính phủ được hợp pháp hóa. Bastiat viết: “Chỉ cần xem luật pháp có lấy những cái thuộc về một số người nào đó và đem cho những người mà chúng không thuộc về. Chỉ cần xem luật pháp có làm lợi cho công dân này mà công dân khác phải trả giá bằng cách làm cái điều mà tự người công dân kia không thể làm mà không phạm tội”. Với cách mô tả chính xác như thế về hành động xấu xa được hợp pháp hóa, chúng ta không thể không kết luận rằng hầu hết các hoạt động của chính phủ, trong đó có chính phủ của chúng ta,...

Read More
Năm nền dân chủ đang lên
Mar12

Năm nền dân chủ đang lên

An Võ chuyển ngữ, CTV Phía Trước Theo Viện Nghiên cứu Brookings Năm quốc gia có thể quyết định số phận trật tự của nền dân chủ và nhân quyền toàn cầu. Bối cảnh quốc tế có nhiều thay đổi dưới tác động mạnh mẽ của dân chủ và quyền con người trong ba thập kỉ. Năm 1989, trong 69 nước được xếp vào dân chủ tuyển cử, trung bình dân số một nước là khoảng 2 triệu người. Đến này, con số đó gần gấp đôi lên tới 4 triệu người mỗi nước trên tổng số 125 nền dân chủ. Những cải cách chính trị ở Phillippines, Chile, Hàn Quốc và Mexico đã tiếp thêm hy vọng cho một trật tự tự do mới trên nguyên tắc dân chủ, hòa bình và phát triển cho toàn thế giới. Tuy nhiên, gần đây sự chuyển dịch đối trọng quyền lực đang lung lay nền tảng của trật tự tự do ấy, đồng thời cũng ngăn cản những phong trào ủng hộ dân chủ và quyền con người. Nhiều nền dân chủ trờ thành nạn nhân cho chế độ a-pác-thai, phân cực, và chủ nghĩa dân tộc, trong khi nhiều quốc gia khác đang trượt dài khỏi dân chủ tự do. Những nỗ lực hợp tác của cộng đồng quốc tế để bảo vệ và mở rộng chiến thắng hậu Chiến tranh Lạnh trở nên mờ nhạt khi mà Trung Quốc, Nga và các quốc gia độc tài khác khăng khăng bám lấy con đường phát triển mà không có tự do. Trong quyển sách mới, năm nền dân chủ đang lên và tương lai của trật tự tự do quốc tế, nghiên cứu sinh Viện Brookings, Ted Piccone tập trung vào năm quốc gia hiện đang có nhiều chuyển biến nhất – bao gồm Ấn Độ, Brazil, Nam Phi, Thỗ Nhĩ Kì và In-đô-nê-si-a. Ông cho rằng năm quốc gia trên là những tấm gương và nhà ủng hộ điển hình cho những ý tưởng và hành động tự do. Theo Piccone, những ngôi sao này nổi lên vì chuyển đổi từ chính phủ độc tài sang một hệ thống nhà nước đại diện và cởi mở hơn, vì tiến bộ đáng ghi nhận trong cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân; và vì một dân số đa dạng. Quá trình toán cầu hóa cũng như quá trình tự do mà họ nắm bắt đã có những ảnh hưởng trực tiếp và tích cực tới định hướng phát triển kinh tế và chính trị. Sự đổi mới diễn ra ở 5 nền dân chủ với dân số...

Read More
Lộ trình tới tự do
Mar05

Lộ trình tới tự do

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Tác giả sách: John Campbell, Grzegorz Ekiert, Joshua Kurlantzick, Shannon K. O’Neil, Carlos Pio, George Soroka, Jan Teorell & Andrew Wilson, CFR Công bố ngày 7 tháng 1 năm 2016 Bài học Chính trị và Kinh tế từ những Tiến trình Dân chủ hóa Trong ba năm qua, thế giới đã chứng kiến ​​không ít tiến trình dân chủ bén rễ trên khắp vùng Trung Đông và châu Á. Hàng triệu người bị áp bức ở các nước từng cai trị bởi chế độ chuyên chế giờ đang đấu tranh vì viễn cảnh tự do và công bằng về cơ hội. Và còn nhiều quốc gia khác trên thế giới giờ cũng cận kề quá trình chuyển đổi để xã hội của họ được tự do và cởi mở hơn. Xem thêm phần tóm lược tại đây. Những phong trào vì quyền tự do chính trị và sự thịnh vượng của quốc gia chỉ có thể kết trái ở thời điểm nền dân chủ có vẻ mờ nhạt, các chuyên gia như Larry Diamond, với công trình Tinh thần của Dân chủ (Spirit of Democracy), và Joshua Kurlantzick, với tác phẩm Khi Dân chủ phải lùi bước (Democracy in Retreat), đã lưu ý. Sau sự sụp đổ của Bức tường Berlin, nhu cầu dân chủ trỗi dậy, trở thành một làn sóng đầy sức mạnh trong những năm đầu của thế kỷ XXI với những cuộc “cách mạng màu” ở các nước từng thuộc Khối Sô-viết. Nhưng sau đó, chính nền dân chủ từng trỗi dậy tại Đông Âu, châu Phi và Mỹ Latinh lại suy kiệt hoặc thậm chí xuống dốc, những thể chế dân chủ ấy trở nên thật mong manh trước những thách thức quản lý tiềm tàng đầy bất trắc. Việc nước Mỹ thất bại trong nỗ lực xây dựng nền dân chủ ở Iraq và Afghanistan, và quá trình tăng trưởng kinh tế của một nước Trung Quốc độc đoán tiếp tục bào mòn những niềm tin về tính tất yếu và niềm khát vọng dân chủ hóa. Như báo cáo của Freedom House về tiến trình tự do hóa của thế giới năm 2013, mức độ tự do hóa trên toàn cầu tiếp tục suy giảm trong năm thứ bảy liên tiếp. Các học giả dân chủ nổi tiếng giờ đang bắt đầu cảnh báo về “Đà suy thoái dân chủ”. Nếu thành công, những tiến trình dân chủ còn non trẻ ở Tunisia, Ai Cập, Libya và Miến Điện, cùng những nỗ lực hướng tới tự do ở các nước như Georgia, Bờ Biển Ngà,...

Read More
Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (III)
Feb27

Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (III)

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Xem thêm: Giới thiệu sách: Chiến thắng của Thành thị Chúng ta là giống loại thành thị – Phần I – Phần II – Phần III Chương I: Họ đã làm được gì ở Bangalore? (Phần I) Chương I: Thương cảng của Trí tuệ: Thành Athens (Phần II) Baghdad – Ngôi nhà của sự Hiền minh Ở kinh thành Athens của thế kỷ V trước CN và thành phố New York của thế kỷ XX, các nhà tư tưởng độc lập tạo ra sự đổi mới bằng quá trình cạnh tranh và hợp tác trong một thị trường ý tưởng tự do. Nhưng trong thế giới Hồi giáo, những người cai trị kiến tạo hoạt động kết nối trí tuệ thông qua những sắc lệnh hoàng gia. Nhà nước Hồi giáo Abbasid lập thủ đô của họ ở Baghdad, cách Babylon cổ đại khoảng năm mươi dặm về phía bắc, và họ muốn trang điểm cho thành phố mới bằng những tuyệt tác về trí tuệ và thể chất. Họ đã tập hợp những học giả như thể đồ trang sức, nhưng sau cùng, vẫn có rất đông học giả tập trung trong Ngôi nhà của sự Hiền minh, một loại hình tổ chức nghiên cứu với trách nhiệm trên hết là kết tập tri thức của thế giới và dịch sang tiếng Ả Rập. Giữa rất nhiều công trình có giá trị, nhóm học giả này đã dịch Cách ngôn của Hippocrates, Cộng hòa của Plato, Vật lý của Aristotle, Cựu Ước, và cả Sindhind, một bản tóm tắt các kiến ​​thức toán học Ấn Độ. Vào đầu thế kỷ IX, Muhammad al–Khwarizmi đã sử dụng tri thức từ Sindhind để phát triển môn đại số, cũng chính ông đã định ra cái tên này. Al–Khwarizmi cũng mang chữ số Ấn Độ vào thế giới Ả Rập. Triết gia Yaqub al–Kindi đã viết một trong những chuyên luận đầu tiên về bảo vệ môi trường, và kiến giải triết lý Hy Lạp trong thế tương thích với thần học Hồi giáo. Kiến thức y khoa du nhập vào Baghdad từ Ba Tư; còn kỹ thuật làm giấy được đem đến bởi các tù nhân chiến tranh Trung Quốc. Trải qua hơn sáu thập kỷ vàng, một chuỗi sáng tạo đã khiến Baghdad trở thành trung tâm trí tuệ của Trung Đông và cũng có lẽ là của cả thế giới. Trong thời trung cổ, những hiểu biết của phương Đông chảy về phương Tây qua các thành phố của châu Âu. Venice, cổng phía đông của nước Ý, đã trở thành...

Read More
Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (II)
Feb20

Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (II)

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Xem thêm: Giới thiệu sách: Chiến thắng của Thành thị Chúng ta là giống loại thành thị – Phần I – Phần II – Phần III Chương I: Họ đã làm được gì ở Bangalore? (Phần I) Thương cảng của Trí tuệ: Thành Athens Ở thời điểm mà phải hơn 2.500 năm sau đấy, Ruban Phukan mới bắt đầu làm việc cho chi nhánh Bangalore của Yahoo!, những thành phố đã là cửa ngõ giao lưu của các nền văn hóa. Từ các cảng trên sông Pearl đến những thành phố dọc theo con đường tơ lụa, cũng như mọi trạm trung chuyển của những hoàng gia cổ đại khác, tất thảy đều khuyến khích những nhà lữ hành từ mọi nơi trên thế giới gặp nhau và trao đổi ý tưởng. Những điệu nhảy tuyệt vời của nền văn minh, chính là hành trình tri thức của nhân loại thuở nguyên sơ di chuyển từ Đông sang Tây và ngược lại, đã diễn ra chủ yếu ở vùng thành thị. Bangalore chỉ đơn giản là một trong những gương mặt mới của một truyền thống khiêu vũ bằng tuổi với lịch sử văn minh. Ở thế kỷ VI TCN, Athens hoàn toàn chưa phải là trung tâm trí tuệ của thế giới. Các nhà tư tưởng thú vị nhất của Hy Lạp cổ đại sống ở rìa của cộng đồng Hy Lạp ở Tiểu Á, nơi mà họ đã tiếp xúc và học hỏi từ những nền văn minh cổ xưa của vùng Cận Đông. Miletus, một vùng chuyên sản xuất len ở phía tây Thổ Nhĩ Kỳ, đã tạo ra nhà triết học đầu tiên của lịch sử triết học Hy – La, Thales, cũng như người cha đầu tiên của ngành quy hoạch đô thị châu Âu, Hippodamus, người đã kiến tạo mô hình đô thị cho những người La Mã và vô số các thành phố khác sau đấy. Athens đã trỗi dậy thông qua việc kinh doanh rượu, dầu ô liu, các loại gia vị, và giấy cói. Sau đấy, kinh thành này duy trì quyền lực bằng việc lãnh đạo cuộc kháng chiến của người Hy Lạp chống quân xâm lược Ba Tư, làn sóng xâm lăng đã tàn phá những nơi như Miletus. Cũng như cách thành phố New York phong phú, sôi nổi sau Đệ Nhị Thế chiến đã thu hút các nhà văn và họa sĩ từ châu Âu đầy vết thương, kinh thành Athens ở thế kỷ V trước CN đã lôi kéo những nhà tư tưởng kiệt xuất nhất từ vùng...

Read More
Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (I)
Feb13

Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (I)

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Xem thêm: Giới thiệu sách: Chiến thắng của Thành thị Chúng ta là giống loại thành thị – Phần I – Phần II – Phần III Họ đã làm được gì ở Bangalore? Tại nơi này, có một hàng cây và quả vươn cao bao bao quanh khuôn viên trường MindTree tạo thành khu công viên văn phòng đặc trưng của Bangalore, Global Village. Phía bên ngoài những tán lá, các khu phố luôn náo nhiệt bởi những người bán hàng rong và xe kéo tự động, cũng như bởi xung năng của cuộc sống đô thị bộn bề. Còn ở đằng sau các bức tường, các tòa nhà thanh lịch đứng trầm mặc giữa khu vườn được chăm sóc cẩn thận, hòa bình ngự trị một thế giới được làm từ những hàng cây cọ, thủy tinh và đá xám lạnh. MindTree là một trong nhiều công ty công nghệ thông tin thành công nhất của Bangalore, được sáng lập bởi Subroto Bagchi, người thường dạo quanh khuôn viên đế chế của mình trong đôi giày thể thao màu ngà và chiếc áo polo. Bagchi trông giống như một ông trùm của Thung lũng Silicon, người ăn nói như một bậc thầy quản lý, và đồng thời luôn giữ thái độ hòa nhã với cả các nhà đầu tư từ Singapore, các kỹ sư phần mềm từ những vùng nghèo nhất của Ấn Độ, đến thậm chí cả một giáo sư khó chịu từ Harvard. Kế hoạch phát triển công ty rất thoáng phản ánh rõ lập trường cởi mở của Bagchi, với đầy những yếu tố khuyến khích người lao động hòa nhập vào môi trường làm việc nơi đây. Toàn bộ nhân viên luôn có thể dùng bữa trưa tự chọn trên mái nhà và chiêm ngưỡng quá trình trưởng thành của một trong những thành phố đạt năng suất cao nhất châu Á. Bangalore thủa mới thành lập thu mình trong một không gian nhỏ hẹp hơn nhiều, chính xác là một căn hộ chật hẹp trong một tòa nhà cũ của một khu phố đông đúc. Trong ngày khởi điểm đạm bạc, ở đây có vài cái máy tính, cũng như một vài tấm nệm trong góc dành cho những người làm việc muộn. Nhưng dù không gian văn phòng có khác nhau thế nào, họ vẫn khởi nghiệp với số vốn ít ỏi và một doanh nghiệp công nghệ thông tin vừa được thành lập đã dành phần năng lượng đáng kể để tập trung vào việc bán sản phẩm trên toàn thế giới. Hệ thống...

Read More
Ngành luật học so sánh có gì mới?
Feb11

Ngành luật học so sánh có gì mới?

Ka Đặng chuyển ngữ, CTV Phía Trước Patrick Yingling, theo I-CONnect Theo Wikipedia, Luật so sánh hay Luật học so sánh là một môn khoa học, một phương pháp tiếp cận nghiên cứu so sánh các hệ thống pháp luật khác nhau nhằm tìm ra sự tương đồng và khác biệt, giải thích nguồn gốc, đánh giá cách giải quyết trong các hệ thống pháp luật. Luật học so sánh còn là lý luận, hay là môn khoa học trong các ngành khoa học pháp lý nhằm nghiên cứu và so sánh các văn bản pháp luật và hệ thống pháp luật khác nhau với nhau và với các quy phạm của luật quốc tế để làm sáng rõ sự giống nhau và khác nhau, xác định khuynh hướng phát triển chung của pháp luật. Trong chuyên mục tuần này, I-Connect đưa ra một danh mục được sắp xếp về những tiến bộ trong việc nghiên cứu so sánh luật công của các nước. “Những tiến bộ” bao gồm một sự tuyển chọn của những nguồn tin tức, các phán quyết của tòa án tối cao, sách học giả và những bài báo mới đây cùng với các bài blog từ khắp nơi trên thế giới về ngành so sánh luật công. Những tiến bộ trong các Tòa án Hiến Pháp Tòa án nhân quyền Châu Âu quy định rằng một doanh nghiệp có thể theo dõi thông tin trao đổi cá nhân của nhân viên nếu thông tin đó được truyền đi từ máy tính và mạng Internet của doanh nghiệp. Tòa án tối cao của Canada đã ban hành một phán quyết cho phép các bác sĩ trợ tử trong một số hoàn cảnh cụ thể nhất định và trao thời hạn bốn tháng cho chính phủ để thông qua một đạo luật yêu cầu các bác sĩ phải thực hiện việc này. Tòa án lập hiến của Đức sẽ xem xét lại năm vụ kiện cáo buộc rằng nước này phản đối chương trình ‘mua trái phiếu’ 2012 của Ngân hàng Trung ương châu Âu ngay cả sau khi tòa án Liên minh châu Âu năm vừa rồi đã cho phép gần như vô điều kiện. Tòa án giám đốc thẩm của Ai Cập đã từ chối đơn kháng án của Tổng thống bị trục xuất Hosni Mubarak về bản án tham những của ông. Tòa Thượng thẩm Ontario đã phán quyết rằng mệnh lệnh của cảnh sát khi yêu cầu các công ty viễn thông cung cấp dữ liệu điện thoại di động của người dùng đã vi phạm Hiến chương của Canada về quyền...

Read More
%d bloggers like this: