Giải quyết các xung đột ở Biển Đông giữa Trung Quốc và Philippines sau phán quyết của Toà án (II)
Oct17

Giải quyết các xung đột ở Biển Đông giữa Trung Quốc và Philippines sau phán quyết của Toà án (II)

TS Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Evan Rees, Stratfor Mặc dù thắng được Trung Quốc trong cuộc tranh tụng về Bãi cạn Scarborough, Philippines đã đề cập vấn đề này một cách hết sức thận trọng. Phương sách mềm dẻo của Philippines đã mở ra một cánh cửa để đạt đến một thỏa thuận chung khả thi với đối thủ mạnh của mình về các quyền đánh cá trong vùng biển còn tranh chấp. Xem thêm Phần I – Tại sao có cuộc chiến về thuỷ sản? Chia sẻ tài nguyên Nhưng Trung Quốc đã đạt đến một thời điểm kỳ lạ. Trung Quốc chiếm hữu một phần lớn của các vùng ở Biển Đông – một vị thế không thể chấp nhận được. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng không muốn tạo nguy hiểm cho vị thế của mình với động thái gây hấn, hoặc vơi các sự cố sẽ đẩy các nước khác có yêu sách khai thác đến mức tối đa về phán quyết của tòa án theo UNCLOS hoặc buộc Hoa Kỳ và các đồng minh tiến hành hàng loạt các tuần tra hàng hải theo quyền tự do. Bắc Kinh đang khai triển các cơ chế để giảm căng thẳng và giải quyết khủng hoảng, họ hứa sẽ hoàn thành Quy luật Ứng xử tại Biển Đông vào giữa năm 2017, áp dụng một hiệp ước hàng hải cho ASEAN để thỏa thuận về các việc đối đàu không dự kiến tại các hải lộ và thiết lập một đường dây báo động khẩn cấp về hàng hải. Quản lý phối hợp về đánh cá trong vùng biển còn tranh chấp là một lựa chọn khác thấp hơn để giữ cho căng thẳng bớt leo thang. Giải pháp này cũng thực hiện cho phù hợp với ý nguyện ưu tiên của Trung Quốc đối với các giải pháp song phương cho các mâu thuẫn về các yêu sách Biển Đông, thay thế cho một hiệp ước quốc tế. Tùy thuộc vào cách quản lý việc đánh cá diễn ra như thế nào, việc này cũng có thể đi đôi với chiến lược của Trung Quốc để tạo ra một sự rạn nứt giữa các đối thủ trên Biển Đông. Trong trường hợp tranh chấp về Bãi cạn Scarborough, Philippines và Trung Quốc có thể thiết lập một “khu vực hỗn hợp” cho việc quản lý việc đánh cá. Hai bên sẽ chấp nhận rằng sẽ không có sự đồng thuận về quyền sở hữu các khu vực này như là một đặc điểm riêng và thiết lập các chính sách tạm thời cho...

Read More
Trung quốc có thật sự muốn trật tự quốc tế “công bằng và ngay thẳng” hay không?
Oct13

Trung quốc có thật sự muốn trật tự quốc tế “công bằng và ngay thẳng” hay không?

Phạm Nguyên Trường dịch Shaheli Das, The Diplomat Điều Trung Quốc thực sự muốn là gia tăng sức mạnh của mình trong nền quản trị thế giới. Tháng trước, đã có nhiều cuộc thảo luận về việc liệu Bắc Kinh có thể định hình nền quản trị thế giới tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 được tổ chức tại Hàng Châu, Trung Quốc, hay không. Ngoài ra, cải cách nền quản trị toàn cầu sẽ vẫn là vấn đề then chốt trong cuộc thảo luận tại Hội nghị Thượng đỉnh BRICS (các nước Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi – ND) sẽ được tổ chức ở Goa, Ấn Độ, vào tháng 10 năm 2016. Tại sao vấn đề cải cách nền quản trị toàn cầu lại là mối quan tâm chủ chốt của Trung Quốc và Bắc Kinh tìm cách đạt được mục tiêu của mình như thế nào? Hiện nay Trung Quốc không còn chỉ đơn thuần là cường quốc ở châu Á nữa; phải coi nước này là cường quốc thế giới. Trên thực tế, tất cả các vấn đề quốc tế lớn hiện nay đều cần Trung Quốc tham gia. Như vậy là, địa vị siêu cường làm cho Trung Quốc có quyền hơn trong việc thiết lập chương trình nghị sự của toàn thế giới. Trong các diễn đàn đa phương, Trung Quốc đòi hỏi cải cách nền quản trị toàn cầu. Đấy trước hết là những cuộc cải cách liên quan tới việc tái cơ cấu các thiết chế quốc tế, ví dụ các tổ chức được thành lập ở Bretton Woods (trong đó có Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế) và Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA). Trong nỗ lực thực hiện những cuộc cải cách như vậy, cuối cùng, Trung Quốc đã bắt tay vào quá trình xây dựng các thiết chế toàn cầu của chính mình. Đấy là thành lập Quỹ Con Đường Tơ Lụa, tăng cường liên kết và giao thương trong khuôn khổ Con đường Tơ lụa trên biển và sáng kiến Một Vành Một Con Đường; Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) do các nước BRICS dẫn dắt; Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng Châu Á (AIIB). Hiện nay Trung Quốc không còn chỉ đơn thuần là cường quốc ở châu Á nữa; phải coi nước này là cường quốc thế giới. Trên thực tế, tất cả các vấn đề quốc tế lớn hiện nay đều cần Trung Quốc tham gia. Như vậy là, địa vị siêu cường làm cho Trung Quốc có quyền hơn trong việc...

Read More
Giải quyết các xung đột ở Biển Đông giữa Trung Quốc và Philippines sau phán quyết của Toà án (I)
Oct12

Giải quyết các xung đột ở Biển Đông giữa Trung Quốc và Philippines sau phán quyết của Toà án (I)

TS Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Evan Rees, Stratfor Mặc dù thắng được Trung Quốc trong cuộc tranh tụng về Bãi cạn Scarborough, Philippines đã đề cập vấn đề này một cách hết sức thận trọng. Phương sách mềm dẻo của Philippines đã mở ra một cánh cửa để đạt đến một thỏa thuận chung khả thi với đối thủ mạnh của mình về các quyền đánh cá trong vùng biển còn tranh chấp. Dự báo Philippines sẽ tiếp tục sử dụng chiến lược củ cà rốt và cây gậy đối với Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông. Họ chọn cách không thổi phòng việc thắng kiện gần đây tại Tòa án Trọng tài Thường trực để đạt thỏa hiệp. Đánh cá xung quanh Bãi cạn Scarborough sẽ là một vấn đề quan trọng của sự hợp tác, và sẽ tiến hành thông qua các cuộc đàm phán song phương. Tuy nhiên, nghị quyết thực sự của các việc tranh chấp biên giới trong khu vực sẽ còn khó đạt, thậm chí có thể còn bị trì hoãn bởi các thỏa thuận để làm xoa dịu căng thẳng. Phân tích Các quốc gia có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông vẫn đang điều chỉnh để xác định cách quy định lãnh hải trong khu vực. Ngày 12 tháng 7, Tòa án Trọng tài Thường trực công bố quyết định việc vô hiệu hoá các yêu sách của Trung Quốc chiếu theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), đặc biệt hơn Toà còn quy định rằng Bãi cạn Scarborough không có các hòn đảo và do đó không có vùng đặc quyền kinh tế để đòi hỏi. Quyết định này đánh dấu thắng lợi cho Philippines, dù Manila cũng cho là bãi cạn này là của riêng mình mà Bắc Kinh đã chiếm. Ít nhất, Philippines đã tìm cách để đảm bảo rằng Trung Quốc không thể kiểm soát bãi cạn này về mặt pháp lý và bằng cách mở rộng, Philippines đã mở ra cơ hội cho các nước khác cách phân vạch Biển Đông để mặc cả về vị trí của Trung Quốc chiếu theo UNCLOS. Nhưng sau khi thắng kiện, Philippines đã thể hiện đối sách một cách cẩn thận. Manila biết thế yếu của mình – quân sự của Trung Quốc mạnh hơn nhiều. Nhưng Philippines đã thắng trên chính trường quốc tế mà họ chưa từng có trước đây (ngay cả khi chủ yếu xem đó là tượng trưng). Phán quyết này có thể gây cho Trung Quốc đau đầu nặng nề, và dù kềm chế kiên trì...

Read More
Liên minh Hoa Kỳ-Việt Nam: Triển vọng và thách thức (I)
Oct10

Liên minh Hoa Kỳ-Việt Nam: Triển vọng và thách thức (I)

CTV Phía Trước chuyển ngữ Anders Corr, Forbes Hành động gia tăng quân sự và lời tuyên bố biển đảo ngang ngược của Trung Quốc chống lại Việt Nam đang gây đe dọa không chỉ cho Việt Nam mà còn cho cả hệ thống quốc tế được phát triển suốt thế kỉ qua. Hội Quốc Liên, được hình thành năm 1919 và Liên Hiệp Quốc, được hình thành năm 1945, được coi là những hệ thống dựa trên luật với mục đích giảm thiểu xung đột quân sự. Thế nhưng, Trung Quốc từ chối tuân thủ luật pháp quốc tế và dường như đã quên đi lịch sử chiến tranh đầy đau thương trước khi các thể chế giữ gìn hòa bình này được hình thành. Quả thực, Trung Quốc đang rất quyết tâm theo đuổi giấc mộng mở rộng lãnh thổ, cho dù có phải gây phương hại đến các nước láng giềng. Có lẽ, bàn tay của Trung Quốc bị thúc đẩy bởi một dư luận luôn thèm khát oxy thông tin do bị kiểm soát báo chí chặt chẽ. Nhưng nếu đã kiểm soát báo chí, Trung Quốc có lẽ cũng nên kiểm soát tinh thần dân tộc quá cao của nhân dân nước mình. Bất kể một người có đứng về bên nào trong cuộc tranh luận trí thức rởm về nguyên nhân gây ra xung đột, sự hung hăng trong vấn đề lãnh thổ của Trung Quốc là rõ như ban ngày. Kiềm chế Trung Quốc sẽ cần đến sự hợp tác song phương và đa phương gia tăng về các mặt an ninh, kinh tế giữa các đối tác Châu Á Thái Bình Dương. Một liên minh đa phương rộng lớn là tốt nhất để có thể ngăn chặn Trung Quốc gây ra xung đột quân sự ở Châu Á. Thậm chí, liên minh song phương cũng đã đủ tốt, trong đó bao gồm liên minh giữa Hoa Kỳ và Việt Nam. Do sự vượt trội của nền kinh tế và quân sự hiện tại của Hoa Kỳ so với Trung Quốc, Hoa Kỳ là nhân tố hợp tác song phương chủ yếu cho các quốc gia đang kiện cáo ở châu Á để bảo vệ vùng biển hay quyền lãnh thổ của mình. Một liên minh mạnh mẽ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam sẽ lập tức thúc đẩy việc ngăn cản Trung Quốc, gia tăng thương mại kinh tế để gây ảnh hưởng đến Trung Quốc, đưa Việt Nam ra khỏi phe phái của Trung Quốc và Nga, đẩy mạnh châu Á trở thành một liên minh đa phương vững mạnh...

Read More
Việt Nam trước ba lựa chọn mang tính chiến lược
Oct03

Việt Nam trước ba lựa chọn mang tính chiến lược

Phương Võ chuyển ngữ, CTV Phía Trước Anders Corr, Forbes Những hành động của Trung Quốc trên Biển Đông ngày càng mang tính quân sự rõ rệt hơn. Trong khi đó, Việt Nam có vẻ ở thế yếu so với những quốc gia láng giềng vì nước này thiếu những quan hệ đồng minh. Trước tình hình an ninh Việt Nam đang có những diễn biến xấu đi, nước này có ba lựa chọn: 1) tiếp tục chiến lược hiện tại cân bằng giữa Trung Quốc, Hoa Kỳ, và Nga; 2) đồng minh với Hoa Kỳ chống Trung Quốc; 3) phát triển năng lực quân sự, bao gồm cả khả năng chống hạt nhân. Khi Trung Quốc có những hành động xâm phạm lãnh thổ Việt Nam, phản ứng chiến lược của Việt Nam và kết quả đều có ảnh hưởng trên trường quốc tế. Trường hợp Trung Quốc lấn át Việt Nam sẽ gây e ngại cho các quốc gia khác và khuyến khích Trung Quốc gia tăng những hoạt động quân sự. Vì vậy, quyết định chiến lược của Việt Nam trong những năm tới đây sẽ trở thành chủ đề chính trị quốc tế cho những bên quan tâm. Những đe dọa của Trung Quốc với Việt Nam căn bản ở chỗ giành quyền trong vùng kinh tế đặc quyền trên biển (EEZ) vốn được Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) dành cho Việt Nam. Việt Nam sẽ phải vừa phải thích ứng vừa phải kết hợp hai hình thức phản kháng để đối diện với thách thức này.Tuy nhiên, do tính loại trừ của những lựa chọn, chiến lược của Việt Nam có lẽ chỉ tập trung vào một trong ba lựa chọn trên. Cả ba lựa chọn đều có cái giá phải trả, nguy cơ và có thể tạo ra những thay đổi về chính trị và kinh tế cho Việt Nam. Quyết định của Việt Nam sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến tình hình trong nước và quốc tế, bao gồm dự đoán Trung Quốc có tăng cường sự hiện diện chức năng ở vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam, sự ổn định của nhóm lãnh đạo đương nhiệm và chiến lược của Trung Quốc đối với các quốc gia khác. Chiến lược hiện tại của Việt Nam – cân bằng giữa Hoa kỳ, Trung Quốc, và Nga – là lựa chọn phức tạp nhất, nhưng ít có khả năng dẫn tới những căng thẳng ngoại giao, kinh tế, và thậm chí chính trị. Đây có thể là con đường mà Việt Nam sẽ đi. Hướng đi này...

Read More
Dù muốn hay không, phán quyết trọng tài theo UNCLOS có ràng buộc pháp lý với Trung Quốc
Sep21

Dù muốn hay không, phán quyết trọng tài theo UNCLOS có ràng buộc pháp lý với Trung Quốc

TS Đỗ Kim Thêm dịch Jerome A. Cohen, EAF  LND: Tại sao Việt Nam không kiện Trung Quốc ra tòa Trọng tài Quốc tế sau khi Philippines đã thắng kiện? Dù Việt Nam có tố quyền và bằng chứng lịch sử nhưng lại không muốn sử dụng mà cố tìm một giải pháp ngoại giao với hy vọng được quốc tế ủng hộ để nhằm tránh căng thẳng trong bang giao Hoa-Việt. Khi Trung Quốc tuyên bố không tuân thủ phán quyết trọng tài theo UNCLOS với Philippines, đó là một lý do “khôn ngoan“ khác để Việt Nam lập luận là không thể khởi động tố quyền. Nhưng cộng đồng quốc tế cũng không thể làm gì khác hơn ngoài việc khuyến khích Việt Nam giải quyết tranh chấp với Trung Quốc thông qua luật quốc tế. Liên minh quân sự Mỹ–Việt trong tương lai và Liên minh quân sự hiện nay giữa Việt Nam với các quốc gia trong khu vực cũng không có mục tiêu phục hồi chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ cho Việt Nam. Phản ứng trực tiếp với Trung Quốc thì Việt Nam thiếu can đảm, nhưng khi Việt Nam gửi thông điệp gián tiếp đến Trung Quốc qua nhiều nước khác thì cũng không có kết quả. Việt Nam phải nghĩ gì và làm gì trong khi người dân đang chờ đợi một đối sách khả thi khác? Thực tế cho thấy là cơ đồ và biển sâu của Việt Nam đã từ lâu lọt vào tay Trung Quốc. Mọi vấn đề muộn màng hiện nay có thể sẽ được giải quyết được một phần nào khi có sự hiểu biết của toàn dân, đồng thuận chính trị, và quyết tâm chuyển hướng để thoát ra khỏi tinh thần nô lệ tư nguyện của Đảng Cộng Sản Việt Nam. *** Các phương tiện truyền thông quốc tế đã quan tâm đến một phán quyết được dự kiến vào ngày thứ ba để trọng tài cho việc Philippines chống lại Trung Quốc. Các tuyên truyền gần đây và các cuộc tấn công chớp nhoáng về mặt ngoại giao của Bắc Kinh đã đưa tầm quan trọng của vụ kiện lên tới những cao điểm mới. Có ít nhất là 15 vấn đề liên quan đến vụ tranh tụng, mà một vài vấn đề trong số này có tính cách chuyên môn cao độ. Tuy nhiên, cho dù phán quyết có ràng buộc về mặt pháp lý đối Trung Quốc cũng như Philippines hay không thì những vấn đề cơ bản trong vụ kiện này là thẳng thắn một cách hợp lý. Dường như vẫn còn...

Read More
Những nền tảng cho ổn định ở Thái Bình Dương
Aug31

Những nền tảng cho ổn định ở Thái Bình Dương

Phạm Nguyên Trường dịch Eric K. Fanning, Bộ trưởng Lục quân Hoa Kỳ, Project-Syndicate Lục quân Hoa Kỳ, từ Hawaii qua Guam, tới Đông Bắc Á và biên giới ở Alaska, đang theo đuổi sứ mệnh quyết định nhất: bảo đảm nền tảng cho an ninh trong khu vực năng động – và cho tương lai của Mỹ trong vùng này. Trong tháng này, tôi vừa hoàn thành chuyến đi kéo dài hai tuần, với sáu trạm dừng chân xung quanh Thái Bình Dương, bắt đầu với chuyến thăm Sư đoàn bộ binh số 25 của lục quân Hoa Kỳ ở Hawaii. Đây là địa điểm thích hợp cho khởi đầu của chuyến đi, một lời nhắc nhở rằng lục quân Mỹ là lực lượng cực kì quan trọng trong việc thiết lập nền tảng cho an ninh ở Thái Bình Dương. Sư đoàn bộ binh số 25, trong những ngày mới thành lập có biệt danh là “Tia Chớp Nhiệt Đới”, mùa thu này sẽ tổ chức lễ kỷ niệm lần thứ 75 ngày thành lập. Những người đàn ông và phụ nữ đồn trú ở đó – và, thực sự là, tất cả binh sĩ Mỹ ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương – đã và đang làm việc nhằm bảo đảm sự ổn định trong khu vực trong thời gian dài của thế kỷ vừa qua. Sau khi Tổng thống Barack Obama tung ra chiến lược xoay trục sang châu Á, họ còn phải làm nhiều hơn trước. Hiện nay, lục quân Mỹ có rất nhiều việc phải làm bên ngoài khu vực này. Đây là lực lượng tiên phong trong chiến dịch của liên quân do Mỹ đứng đầu trong cuộc chiến chống lại cái gọi là Nhà nước Hồi giáo, cũng như trong những nỗ lực nhằm hỗ trợ nhân dân Afghanistan. Tuy nhiên, chúng ta còn tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình và an ninh trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Mặc dù người ta thường liên tưởng an ninh ở Thái Bình Dương với những nỗ lực của Không quân và Hải quân Mỹ, Lục quân đang ngày càng được coi là có vai trò quan trọng trong việc củng cố quan hệ đối tác trong khu vực. Trong giai đoạn, khi mà sáu trong số mười đội quân lớn nhất thế giới đang đóng Thái Bình Dương, và 22 trong số 27 quốc gia trong khu vực có bộ trưởng quốc phòng là sĩ quan quân đội, nhu cầu đầu tư cho sứ mệnh của Lục quân Mỹ trong khu vực là rõ...

Read More
Hoa Kỳ gỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí có ý nghĩa gì đối với Việt Nam?
Aug29

Hoa Kỳ gỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí có ý nghĩa gì đối với Việt Nam?

CTV Phía Trước chuyển ngữ Cuong T. Nguyen, ĐH Chicago, EAF Việc Hoa Kỳ gỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí vốn kéo dài cả thập kỷ đã đánh dấu bước chuyển lịch sử trong mối quan hệ Việt–Mỹ, mở đường cho những hợp tác chiến lược giữa hai nước từng đối địch cách đây vài thập niên. Vậy điều này có ý nghĩa như thế nào đối với an ninh và chính trị của Việt Nam? Gỡ bỏ lệnh cấm vận không có nghĩa rằng Việt Nam sẽ ngay lập tức mua hàng loạt hệ thống hay vũ khí của Hoa Kỳ. Thay vào đó, Việt Nam sẽ tập trung vào công nghệ giám sát và trinh sát phục vụ an ninh hàng hải, nâng cấp hệ thống viễn thông, và tình báo. Thách thức chính ở đây là liệu Việt Nam có đủ khả năng chi trả cho những công nghệ kể trên hay không. Các nhà hoạt đồng nhân quyền vẫn giữ quan điểm rằng chính sách gỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí là một nỗ lực không được tính toán kỹ lưỡng của Hoa Kỳ khi nước này không cân nhắc tình trạng nhân quyền ở Việt Nam. Mặc dù hai nước còn nhiều khác biệt về tư tưởng, điều đã cản trở mối quan hệ Việt–Mỹ trong nhiều năm, nhưng việc gỡ bỏ lệnh cấm mua bán vũ khí nằm trong lợi ích chiến lược lâu dài của Hoa Kỳ. Để xua tan mối lo ngại trong tầng lớp lãnh đạo bảo thủ rằng việc hàn gắn quan hệ giữa hai nước có thể gây ra những thay đổi về mặt thể chế ở Việt Nam, Hoa Kỳ cũng ý thức rằng không nên để những vấn đề nhân quyền là điều kiện cho việc gỡ bỏ lệnh cấm. Hiệp định Đối tác Thương mại Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership) là kênh hữu hiệu để gây ảnh hưởng tới thể chế và cấu trúc về hồ sơ nhân quyền ở Việt Nam, đặc biệt là quyền lao động. Ngoài Chương 19 trong TPP, Hoa Kỳ cũng đã thông qua thoả thuận song phương – Kế hoạch Thống nhất Tăng cường Quan hệ Thương mại và Lao động – yêu cầu Việt Nam thực hiện cải cách về quy định và luật pháp nhằm tạo điều kiện tiện tiên quyết để đảm bảo lợi ích thương mại với Hoa Kỳ. Kế hoạch bao gồm điều khoản yêu cầu Việt Nam cho phép hình thành các công đoàn độc lập. Nếu Việt Nam không tuân thủ điều khoản này trong 5 năm kể từ...

Read More
%d bloggers like this: