Làm thế nào để duy trì tinh thần trọng pháp trong việc phân chia trên Biển Đông (II)
Aug19

Làm thế nào để duy trì tinh thần trọng pháp trong việc phân chia trên Biển Đông (II)

Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Mira Rapp-Hooper, Foreign Affairs Xem thêm Phần I Không tuân thủ Trung Quốc đã bác bỏ tính chính thống của vụ kiện của Philippines và thẩm quyền tài phán của tòa để phân xử kể từ khi Manila đầu tiên khởi tố vào tháng Giêng năm 2013. Bắc Kinh đã chỉ trích quyết định của tòa là bất hợp pháp, và chắc chắn sẽ không bỏ các tiền đồn tại quần đảo Trường Sa hoặc trả lại cát được sử dụng để tạo đáy biển. Trong thực tế, ngay sau khi có phán quyết, Trung Quốc đã cho máy bay dân sự hạ cánh[i] trên một số những tiền đồn này, có lẽ là để họ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đó là chín phần mười. Hiện nay, Trung Quốc có thể chọn việc miệt thị phán quyết một cách minh thị hơn bằng cách đi sâu trong quyền kiểm soát trên thực tế trong khu vực. Ví dụ như Trung Quốc có thể tuyên bố về một khu vực nhận dạng phòng không ở Biển Đông (Hoa Nam), như Trung Quốc đã làm vào năm 2013 ở Biển Hoa Đông, làm xáo trộn các nước láng giềng trong Đông Nam Á. Trung Quốc cũng có thể bắt đầu đòi lại đất ở bãi cạn Scarborough, cố dành lại của Philippines vào năm 2012. (Cựu quan chức Mỹ cho rằng Trung Quốc có thể đang tiếp tục chuẩn bị để làm một cách cụ thể việc này vào cuối năm nay.) Quân lực Trung Quốc có thể cố gắng để đánh chặn một tàu hoặc máy bay của Mỹ khi Mỹ tiến hành hoạt động thuộc về tự do hàng hải[ii], làm tăng căng thẳng giữa Bắc Kinh và Washington. Hoặc Trung Quốc có thể có những hành động ít nguy kịch nhưng vẫn gây bất ổn. Trung Quốc có thể cố gắng để áp dụng luật mới trong nước cho các khu vực mà họ kiểm soát. Hoặc Trung Quốc có thể tuyên bố về các đường lối căn bản[iii], những điểm hình thức mà từ đó xác định các vùng hàng hải xung quanh quần đảo Trường Sa, đề ra một nỗ lực khác để quản lý các vùng biển xung quanh. Bất kỳ những hành động nào cũng sẽ gây lo ngại sâu xa đối với các nước láng giềng của Trung Quốc và sẽ chứng minh rằng Bắc Kinh không quan tâm đến việc tuân thủ các luật lệ của trật tự quốc tế. Tuy nhiên, xáo trộn hơn cả là nếu Trung Quốc bị thách thức...

Read More
Làm thế nào để duy trì tinh thần trọng pháp trong việc phân chia trên Biển Đông (I)
Aug17

Làm thế nào để duy trì tinh thần trọng pháp trong việc phân chia trên Biển Đông (I)

Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Mira Rapp-Hooper[i], Foreign Affairs Ngày 12 tháng 7 năm 2016 đã đánh dấu một bước ngoặt trong các cuộc tranh chấp dai dẳng về Biển Đông. Sau hơn ba năm tiến hành thủ tục tố tụng tại Tòa án Trọng tài Thường trực, cơ quan quốc tế ở The Hague, một tòa án được thành lập theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) đã đưa ra phán quyết được khắp nơi chờ đợi về vụ kiện mà Philippines khởi tố vào năm 2013 để chống lại các khiếu nại về hàng hải của Trung Quốc[ii] đối với hầu hết các hải lộ còn tranh tụng[iii]. Nhiều nhà quan sát đã kỳ vọng rằng tòa phán quyết thuận lợi cho Manila. Họ cũng đã đoán được là Trung Quốc bác bỏ phán quyết của tòa, bởi vì là bên đã ký vào Công ước, Bắc Kinh từ lâu đã phản đối các thủ tục tố tụng và cảnh báo rằng Trung Quốc sẽ không tuân thủ phán quyết. Nhưng có một thiểu số dự đoán phán quyết sẽ là chung quyết khi cuối cùng phán quyết chính thức thông báo. Tòa phán quyết có lợi cho Philippines trên hầu như tất cả luận điểm, toà tuyên bố gần như tất cả các yêu sách về hàng hải của Trung Quốc trong khu vực là không có giá trị theo luật quốc tế. Khi quyết định như vậy, tòa đã mang lại một số các điều minh bạch mới cho một số vấn đề gây tranh tụng pháp lý và đã đặt ra các tiền lệ sẽ ảnh hưởng đến luật biển trong những năm tới. Nhưng phán quyết cũng đã tạo ra một vấn đề trước mắt: thất bại của Trung Quốc đang đè bẹp đến độ tạo cho Bắc Kinh có ít cách để giữ thể diện. Các quan chức Trung Quốc có thể cảm thấy rằng tòa đã đẩy họ vào một góc tường và họ phản ứng lại bằng cách đả kích thậm tệ. Đó là chuyện đặc biệt bởi vì luật quốc tế không có cơ chế chấp pháp đơn giản, vì vậy nếu Trung Quốc quyết định phản bác tòa án, không phải là Trung Quốc, cũng không phải là Philippines và cũng không phải là bất kỳ quốc gia nào khác có quan tâm, tất cả sẽ không có thể làm được gì nhiều để tạo cho Trung Quốc hợp tác. Washington và các đối tác địa phương[iv] vẫn có thể tránh một sự leo thang nguy hiểm, nhưng chỉ nếu khi họ khích...

Read More
Bài học nào Trung Quốc có thể rút ra từ vụ kiện Biển Đông
Jul28

Bài học nào Trung Quốc có thể rút ra từ vụ kiện Biển Đông

Phạm Nguyên Trường dịch Zheng Wang, The Diplomat Sau thất bại lớn về ngoại giao của Trung Quốc, nhìn lại vì sao nước này lại bị như thế. Phán quyết tòa trọng tài trong vụ Philippines kiện Trung Quốc chắc chắn là thất bại lớn về ngoại giao của Trung Quốc. Dù dư luận có đánh giá như thế nào về chất lượng và tính công bằng của phán quyết này, đặc biệt, khi tuyệt đại đa số ủng hộ đòi hỏi của Philippines, phán quyết này không chỉ làm tổn hại hình ảnh và sức mạnh mềm của Trung Quốc mà còn gây thiệt hại đáng kể cho những đòi hỏi của Trung Quốc về lãnh thổ và quyền đi lại ở biển Đông, cũng như những hậu quả có ảnh hưởng sâu rộng khác. Nhìn lại quá trình kể từ tháng 1 năm 2013, khi chính phủ Philippines quyết định đưa vấn đề lên Tòa Trọng tài Thường trực (PCA), có nhiều bài học mà Trung Quốc có thể học từ vụ kiện này, đặc biệt là quá trình ra quyết định, nghiên cứu chính sách, thái độ và nhận thức, và truyền thông. Ra quyết định chính sách ngoại giao Vụ xử ở toà PCA cho thấy một vấn đề lớn trong quá trình ra quyết định về chính sách đối ngoại của Trung Quốc. Nếu tham gia vào vụ xử, Trung Quốc có thể đã chọn một trọng tài viên thay mặt cho Trung Quốc và có thể gây ảnh hưởng lên quyết định của các trọng tài viên khác, điều đó có thể tác động trực tiếp đến kết quả. Thậm chí Trung Quốc có thể làm cho tòa trở thành không đủ thẩm quyền ra quyết định về vấn đề này, hoặc ít nhất không đủ thẩm quyền về một vài vấn đề. Vì không tham gia, Trung Quốc tự nguyện đánh mất cơ hội tham gia trực tiếp vào các cuộc tranh luận và trình bày ý kiến của mình, đưa ra bằng chứng và luận cứ về vụ việc này. Vì vậy, không tham gia rõ ràng là một sai lầm rất lớn của Trung Quốc. Việc Trung Quốc quyết định không tham gia đã cho Shunji Yanai, Chủ tịch Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) và là công dân của Nhật Bản, thẩm quyền bổ nhiệm trọng tài viên. Kết quả là, bốn trong số năm trọng tài viên trong vụ kiện này đều do ông này bổ nhiệm. Trước khi làm chủ tịch ITLOS, từ năm 1997 đến năm 1999, Yanai là thứ trường ngoại giao Nhật...

Read More
Tiếp theo thất bại pháp lý của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ là gì?
Jul19

Tiếp theo thất bại pháp lý của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ là gì?

Bill Hayton, Nikkei Asian Review Song Phan, Basamnews 13-7-2016 Trung Quốc vừa bị một thất bại pháp lý đầy choáng váng và Philippines giành được một chiến thắng pháp lý cũng đầy ấn tượng đối với các yêu sách biển – nhưng ngoài biển Đông chẳng có gì thay đổi. Trung Quốc vẫn tiếp tục xây đảo nhân tạo mới và không nước nào từ bỏ chủ quyền đối với các rạn san hô, rạn đá tranh chấp. Tuy nhiên, không có dấu hiệu của bất kỳ phản ứng thực sự nào từ các nhà lãnh đạo Bắc Kinh đối với phán quyết hôm thứ Ba của Tòa Trọng tài Thường trực ở The Hague rằng một số yêu sách của Trung Quốc ở biển Đông không có cơ sở pháp lý. Nhưng tàu sân bay USS Ronald Reagan chạy công khai qua khu vực này chỉ để kiểm nghiệm. Ít nhất có thể nói, đó là một tình trạng mong manh. Có thể giữ được trong bao lâu? Phản ứng chính thức của Trung Quốc đối với quyết định của tòa thật ầm ĩ kéo dài trong hai tháng qua. Ngay sau khi có tin này, Bộ Ngoại giao Trung Quốc long trọng tuyên bố rằng phán quyết là “vô giá trị và không có hiệu lực ràng buộc. Trung Quốc không chấp nhận và cũng không thừa nhận nó”. Điều này đúng như dự kiến. Điều quan trọng là không leo thang lớn giọng; Bắc Kinh chỉ lặp đi lặp lại các lời lẽ chuẩn có sẵn đã được in trong hàng chục trang bình luận của người đọc (op-eds) và quảng cáo có trả tiền trên các tờ báo khắp thế giới. Điều này dường như là giới hạn của phản ứng của Trung Quốc hiện giờ. Điều đáng ghi nhớ là đối với Trung Quốc để tuân thủ các nội dung chính của phán quyết, tất cả những gì họ phải làm là – chẳng làm gì cả. Họ không phải tháo dỡ bất kỳ đảo nhân tạo nào hoặc huỷ bỏ bất kỳ bản đồ nào. Tất cả những gì họ phải làm là không cấp phép thăm dò dầu hoặc xử phạt các đội tàu đánh bắt cá không đúng nơi. Không ai mong đợi Trung Quốc sẽ công khai từ bỏ yêu sách của họ đối với các thể địa lý biển. Vụ kiện của Philippines không phải là điều đó, dù mọi thứ Bắc Kinh nói là về chủ quyền. Trên thực tế, chúng ta đã thấy có những thay đổi trong hành vi của Bắc Kinh ở biển Đông. Các...

Read More
Bảo tồn luật pháp quốc tế ở Biển Đông
Jul17

Bảo tồn luật pháp quốc tế ở Biển Đông

Đỗ Đăng Khoa chuyển ngữ, CTV Phía Trước Eleanor Albert, CFR Tòa án Thường trực Quốc tế ở The Hague hôm thứ Ba vừa qua đã bác bỏ những tuyên bố chủ quyền quan trọng của của Bắc Kinh tại khu vực Biển Đông. Andrew Erickson tại U.S. Naval War College nói rằng kết quả của phiên tòa nêu cao sự cần thiết đối với nền trật tự dựa trên luật pháp quốc tế để chống lại những nỗ lực của Trung Quốc trong việc thiết lập sự ảnh hưởng của nước này. “Điều này sẽ tốt đối với cả khu vực [châu Á-Thái Bình Dương] và vị thế của Trung Quốc, nếu Bắc Kinh kiềm chế và tôn trọng phán quyết của tòa án,” Erickson nói. Về phần mình, Hoa Kỳ cần phải thực hiện các cuộc tuần tra FONOPS mạnh mẽ hơn nữa để bảo vệ pháp luật và các chuẩn mực quốc tế. Ý nghĩa của tòa án Liên Hiệp Quốc là gì? Tòa án đã duy trì sự trật tự dựa trên nền tảng luật pháp quốc tế trong phiên xét xử vừa qua, nói rằng tất cả đều có thể sử dụng [vùng biển] mà không có sự thiên vị hoặc sợ hãi. Phiên tòa đã bác bỏ cơ sở pháp lý đối với đường chín đoạn của Bắc Kinh vốn chiếm hầu hết phạm vi trong toàn khu vực Biển Đông. Phát Ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ John Kirby hoan nghênh quyết định trên mang lại “sự đóng góp quan trọng đối với mục tiêu chung hướng đến giải pháp các tranh chấp một cách hòa bình ở Biển Đông.” Tuy nhiên, Washington có thể đóng góp vào mục tiêu này bằng cách giúp duy trì quyền tự do hàng hải thay vì cưỡng chiếm bằng sức mạnh, và dẫn dắt khu vực này thông qua việc phê chuẩn Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển. Tại sao phán quyết vừa qua lại quan trọng? Biển Đông là một động mạch quan trọng toàn cầu mà nhiều nước phải phụ thuộc vào đây để thúc đẩy giao thương qua lại. Nhưng nơi đây cũng đang có tranh chấp xung quanh các hòn đảo và bãi đá giữa nhiều quốc gia khác nhau. Chỉ có trật tự dựa trên nền tảng pháp quyền mới có thể giúp khu vực này được lưu thông một cách mở, tự do, an toàn, và thịnh vượng. Tầm nhìn thế kỷ 21 về nền tảng pháp luật quốc tế của tòa án nhắm đến ràng buộc các quốc gia mạnh và yếu đúng chung lại...

Read More
Phán quyết của PCA và giải pháp Biển Đông
Jul14

Phán quyết của PCA và giải pháp Biển Đông

Luật sư Vũ Đức Khanh Trích từ BBC Hôm 12/7/2016, Tòa Trọng Tài Thường Trực (Permanent Court of Arbitration “PCA”) ở The Hague (Hà Lan) đã ra phán quyết về vụ kiện Biển Đông giữa Trung Quốc và Philippines. Tuyên bố của tòa là “không có cơ sở pháp lý” cho việc Trung Quốc đòi hỏi “quyền lịch sử” trên những tài nguyên tại các vùng biển nằm trong bản đồ “đường 9 đoạn” ở Biển Đông mà Thủ tướng Chu Ân Lai trong tuyên bố ngày 15/8/1951 đã chính thức đưa yêu sách đòi toàn bộ “chủ quyền” Biển Đông, gây tranh chấp với các nước Brunei, Đài Loan, Mã Lai, Philippines và Việt Nam. Trong phán quyết của mình, tòa PCA kết luận, “mặc dù các ngư dân và nhà hàng hải của Trung Quốc, cũng như của những nước khác, trong lịch sử đã từng sử dụng các “đảo” ở Biển Đông, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy Trung Quốc trong lịch sử đã từng “độc quyền kiểm soát” các vùng biển và các nguồn tài nguyên tại đây.” Xin nhắc lại rằng Philippines hôm 22/2/2013 đã đệ đơn kiện Trung Quốc, theo đó yêu cầu tòa PCA xác định rằng yêu sách chủ quyền về “đường 9 đoạn” của Bắc Kinh là vô hiệu và vi phạm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Tuy nhiên, cũng cần nói rõ rằng mặc dù phán quyết của tòa PCA trong vụ kiện này có giá trị pháp lý đối với cả Trung Quốc lẫn Philippines vì hai nước đều là thành viên của UNCLOS nhưng đây không phải là phán quyết về “chủ quyền biển đảo”, mà chỉ xác định là những “thực thể” nào trên biển có thể tạo ra chủ quyền lãnh thổ trên các vùng biển xung quanh theo luật quốc tế. Phản ứng của các bên liên quan và quốc tế Tân Hoa Xã đưa tin, Chủ tịch Tập Cận Bình đã phát biểu trong cuộc gặp với Chủ tịch Hội đồng Châu Âu, Donald Tusk, và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, Jean-Claude Juncker, ở Bắc Kinh ngày 12/7 rằng “chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông không bị ảnh hưởng bởi phán quyết của tòa PCA.” Thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng xác nhận, “quyền chủ quyền và quyền lãnh thổ” của nước này tại khu vực Biển Đông “không bị ảnh hưởng bởi phán quyết của tòa PCA”. Trung Quốc phản đối và sẽ không bao giờ chấp nhận bất cứ khiếu nại hay hành động nào dựa trên phán quyết...

Read More
Hung đồ của Trung Quốc với lân bang là một phương sách tác hại
Jul13

Hung đồ của Trung Quốc với lân bang là một phương sách tác hại

TS Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước Christopher R. Hill, Project-Syndicate Lời người dịch: Christopher R. Hill kết luận tương lai của mối quan hệ giửa Trung Quốc với Bắc Hàn sẽ được Trung Quốc đơn phương quyết định, không phải là do cộng đồng quốc tế. Lý giải này cũng đúng cho mối quan hệ Trung–Việt. Để tránh tình trạng này và định hình cho chính sách ngoại giao Trung–Việt ổn định, hỗ trợ cho hoà bình và thịnh vượng, Việt Nam cần có các nhận thức mới. Hiện tình của Việt Nam là nguy cơ hơn bao giờ hết, vì về mặt nội trị có quá nhiều bất ổn và về mặt đối ngoại có quá nhiều tổn thương. Lý do chính là vì lãnh đạo Việt Nam đặt quyền lợi của Trung Quốc và quyền lợi riêng lên trên quyền lợi của dân tộc. Sự hợp tác về một chính sách ngoại giao tương kính là bất khả thi, vì Trung Quốc không bao giờ xem Việt Nam là một người bạn đối tác đích thực bình đẳng, mà chỉ có trong ngôn ngữ ngoại giao bóng bẩy. Do đó, thái độ hèn với giặc và ác với dân làm ô danh đất nước trong cộng đồng quốc tế. Liên minh Quân sự Mỹ–Việt cũng sẽ không có phép lạ để giải quyết mọi bế tắc hiện nay khi lãnh đạo Việt Nam còn tiếp tục mang tinh thần nô lệ tự nguyện với Trung Quốc. Họ phải can đảm hơn để giải quyết các vấn đề từ Mật ước Thành Đô cho đến các thiệt hại tài nguyên và môi trường đối với dân chúng một cách trực tiếp và minh bạch. Hơn lúc nào hết, toàn dân cần khởi động một trào lưu nhận thức chung về nguy cơ của dân tộc, tìm lại nguyện vọng trung thực, đồng thuận về chính trị, và quyết tâm chuyển hướng. Tinh thần dấn thân bất bạo động để thể hiện quyền dân tộc tự quyết của toàn dân sẽ giúp lãnh đạo chuyển hóa một chính sách ngoại giao Trung–Việt trong an hoà. *** Đây là thời điểm khó khăn đối với Trung Quốc. Sau nhiều thập kỷ tăng trưởng GDP với tỷ lệ hai con số, tình trạng suy thoái hiện nay cho thấy hệ thống kinh tế đang lâm vào cảnh bất ổn. Trước đây nền kinh tế Trung Quốc đã từng được ca ngợi là một mô hình phát triển, nhưng hiện nay có vẻ xơ cứng và cồng kềnh. Công chúng Trung Quốc đang ngày càng không yên tâm và đặt câu hỏi về...

Read More
Biển Đông: Những câu hỏi xung quanh vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc
Jul12

Biển Đông: Những câu hỏi xung quanh vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc

Đỗ Đăng Khoa chuyển ngữ, CTV Phía Trước Jane Perle, The New York Times Tòa Trọng tài Quốc tế ở The Hague dự kiến sẽ đưa ra phán quyếnt về vụ tranh chấp Biển Đông giữa Philippines và Trung Quốc vào ngày 12 tháng Bảy, 2016. Sau đây những câu trả lời cho sáu câu hỏi về vụ việc này. Vụ kiện này cụ thể là gì? Philippines đã đệ đơn kiện lên Tòa Trọng tài Quốc tế hồi năm 2013 sau khi Trung Quốc chiếm quyền kiểm soát một rạn san hô cách bờ biển Philippines khoảng 140 dặm. Philippines tố cáo Trung Quốc vi phạm luật pháp quốc tế bằng cách can thiệp ngư dân đánh bắt cá, gây nguy hiểm cho tàu bè và không bảo vệ môi trường biển tại rạn san hô, hay được gọi là Bãi cạn Scarborough. Nhưng Philippines cũng đã đi xa hơn những vấn đề trên, họ yêu cầu tòa án quốc tế bác bỏ “đường chín đoạn” của Trung Quốc trong khu vực Biển Đông. Đường chín đoạn đó bao gồm hầu như 90 phần trăm diện tích Biển Đông, một khu vực có kích thước bằng cả nước Mexico vốn rất quan trọng đối với thương mại toàn cầu và giàu nguồn tài nguyên thiên nhiên, bao gồm cả các mỏ dầu đầy tiềm năng. Philippines cũng cáo buộc Trung Quốc vi phạm luật pháp quốc tế khi nước này nạo vét cát để xây dựng các đảo nhân tạo ra ở khu vực Biển Đông, trong đó có cả một hòn đảo thuộc chủ quyền của Philippines. Luật pháp quốc tế nói gì? Philippines đã đệ đơn kiện của mình theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, luật cơ bản đưa ra các quy tắc trong việc sử dụng nguồn biển trên toàn thế giới. Hiệp ước có hiệu lực vào năm 1994 và đã được thông qua bởi cả Trung Quốc lẫn Philippines, cũng như 165 quốc gia khác và Liên minh châu Âu. Công ước trên nghi rõ rằng một quốc gia có chủ quyền trong vùng biển mở rộng 12 hải lý tính từ bờ biển của nước họ, và kiểm soát các hoạt động kinh tế ở các vùng biển trên thềm lục địa của mình và lên đến 200 hải lý tính từ bờ biển của họ, bao gồm cả đánh bắt hải sản, khai thác, thăm dò dầu khí và xây dựng các đảo nhân tạo. Công ước cũng đưa ra các quy tắc chi tiết để xác định các khu vực này, các nước phải làm gì nếu...

Read More
%d bloggers like this: