Năm nền dân chủ đang lên
Mar12

Năm nền dân chủ đang lên

An Võ chuyển ngữ, CTV Phía Trước Theo Viện Nghiên cứu Brookings Năm quốc gia có thể quyết định số phận trật tự của nền dân chủ và nhân quyền toàn cầu. Bối cảnh quốc tế có nhiều thay đổi dưới tác động mạnh mẽ của dân chủ và quyền con người trong ba thập kỉ. Năm 1989, trong 69 nước được xếp vào dân chủ tuyển cử, trung bình dân số một nước là khoảng 2 triệu người. Đến này, con số đó gần gấp đôi lên tới 4 triệu người mỗi nước trên tổng số 125 nền dân chủ. Những cải cách chính trị ở Phillippines, Chile, Hàn Quốc và Mexico đã tiếp thêm hy vọng cho một trật tự tự do mới trên nguyên tắc dân chủ, hòa bình và phát triển cho toàn thế giới. Tuy nhiên, gần đây sự chuyển dịch đối trọng quyền lực đang lung lay nền tảng của trật tự tự do ấy, đồng thời cũng ngăn cản những phong trào ủng hộ dân chủ và quyền con người. Nhiều nền dân chủ trờ thành nạn nhân cho chế độ a-pác-thai, phân cực, và chủ nghĩa dân tộc, trong khi nhiều quốc gia khác đang trượt dài khỏi dân chủ tự do. Những nỗ lực hợp tác của cộng đồng quốc tế để bảo vệ và mở rộng chiến thắng hậu Chiến tranh Lạnh trở nên mờ nhạt khi mà Trung Quốc, Nga và các quốc gia độc tài khác khăng khăng bám lấy con đường phát triển mà không có tự do. Trong quyển sách mới, năm nền dân chủ đang lên và tương lai của trật tự tự do quốc tế, nghiên cứu sinh Viện Brookings, Ted Piccone tập trung vào năm quốc gia hiện đang có nhiều chuyển biến nhất – bao gồm Ấn Độ, Brazil, Nam Phi, Thỗ Nhĩ Kì và In-đô-nê-si-a. Ông cho rằng năm quốc gia trên là những tấm gương và nhà ủng hộ điển hình cho những ý tưởng và hành động tự do. Theo Piccone, những ngôi sao này nổi lên vì chuyển đổi từ chính phủ độc tài sang một hệ thống nhà nước đại diện và cởi mở hơn, vì tiến bộ đáng ghi nhận trong cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân; và vì một dân số đa dạng. Quá trình toán cầu hóa cũng như quá trình tự do mà họ nắm bắt đã có những ảnh hưởng trực tiếp và tích cực tới định hướng phát triển kinh tế và chính trị. Sự đổi mới diễn ra ở 5 nền dân chủ với dân số...

Read More
Lộ trình tới tự do
Mar05

Lộ trình tới tự do

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Tác giả sách: John Campbell, Grzegorz Ekiert, Joshua Kurlantzick, Shannon K. O’Neil, Carlos Pio, George Soroka, Jan Teorell & Andrew Wilson, CFR Công bố ngày 7 tháng 1 năm 2016 Bài học Chính trị và Kinh tế từ những Tiến trình Dân chủ hóa Trong ba năm qua, thế giới đã chứng kiến ​​không ít tiến trình dân chủ bén rễ trên khắp vùng Trung Đông và châu Á. Hàng triệu người bị áp bức ở các nước từng cai trị bởi chế độ chuyên chế giờ đang đấu tranh vì viễn cảnh tự do và công bằng về cơ hội. Và còn nhiều quốc gia khác trên thế giới giờ cũng cận kề quá trình chuyển đổi để xã hội của họ được tự do và cởi mở hơn. Xem thêm phần tóm lược tại đây. Những phong trào vì quyền tự do chính trị và sự thịnh vượng của quốc gia chỉ có thể kết trái ở thời điểm nền dân chủ có vẻ mờ nhạt, các chuyên gia như Larry Diamond, với công trình Tinh thần của Dân chủ (Spirit of Democracy), và Joshua Kurlantzick, với tác phẩm Khi Dân chủ phải lùi bước (Democracy in Retreat), đã lưu ý. Sau sự sụp đổ của Bức tường Berlin, nhu cầu dân chủ trỗi dậy, trở thành một làn sóng đầy sức mạnh trong những năm đầu của thế kỷ XXI với những cuộc “cách mạng màu” ở các nước từng thuộc Khối Sô-viết. Nhưng sau đó, chính nền dân chủ từng trỗi dậy tại Đông Âu, châu Phi và Mỹ Latinh lại suy kiệt hoặc thậm chí xuống dốc, những thể chế dân chủ ấy trở nên thật mong manh trước những thách thức quản lý tiềm tàng đầy bất trắc. Việc nước Mỹ thất bại trong nỗ lực xây dựng nền dân chủ ở Iraq và Afghanistan, và quá trình tăng trưởng kinh tế của một nước Trung Quốc độc đoán tiếp tục bào mòn những niềm tin về tính tất yếu và niềm khát vọng dân chủ hóa. Như báo cáo của Freedom House về tiến trình tự do hóa của thế giới năm 2013, mức độ tự do hóa trên toàn cầu tiếp tục suy giảm trong năm thứ bảy liên tiếp. Các học giả dân chủ nổi tiếng giờ đang bắt đầu cảnh báo về “Đà suy thoái dân chủ”. Nếu thành công, những tiến trình dân chủ còn non trẻ ở Tunisia, Ai Cập, Libya và Miến Điện, cùng những nỗ lực hướng tới tự do ở các nước như Georgia, Bờ Biển Ngà,...

Read More
Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (III)
Feb27

Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (III)

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Xem thêm: Giới thiệu sách: Chiến thắng của Thành thị Chúng ta là giống loại thành thị – Phần I – Phần II – Phần III Chương I: Họ đã làm được gì ở Bangalore? (Phần I) Chương I: Thương cảng của Trí tuệ: Thành Athens (Phần II) Baghdad – Ngôi nhà của sự Hiền minh Ở kinh thành Athens của thế kỷ V trước CN và thành phố New York của thế kỷ XX, các nhà tư tưởng độc lập tạo ra sự đổi mới bằng quá trình cạnh tranh và hợp tác trong một thị trường ý tưởng tự do. Nhưng trong thế giới Hồi giáo, những người cai trị kiến tạo hoạt động kết nối trí tuệ thông qua những sắc lệnh hoàng gia. Nhà nước Hồi giáo Abbasid lập thủ đô của họ ở Baghdad, cách Babylon cổ đại khoảng năm mươi dặm về phía bắc, và họ muốn trang điểm cho thành phố mới bằng những tuyệt tác về trí tuệ và thể chất. Họ đã tập hợp những học giả như thể đồ trang sức, nhưng sau cùng, vẫn có rất đông học giả tập trung trong Ngôi nhà của sự Hiền minh, một loại hình tổ chức nghiên cứu với trách nhiệm trên hết là kết tập tri thức của thế giới và dịch sang tiếng Ả Rập. Giữa rất nhiều công trình có giá trị, nhóm học giả này đã dịch Cách ngôn của Hippocrates, Cộng hòa của Plato, Vật lý của Aristotle, Cựu Ước, và cả Sindhind, một bản tóm tắt các kiến ​​thức toán học Ấn Độ. Vào đầu thế kỷ IX, Muhammad al–Khwarizmi đã sử dụng tri thức từ Sindhind để phát triển môn đại số, cũng chính ông đã định ra cái tên này. Al–Khwarizmi cũng mang chữ số Ấn Độ vào thế giới Ả Rập. Triết gia Yaqub al–Kindi đã viết một trong những chuyên luận đầu tiên về bảo vệ môi trường, và kiến giải triết lý Hy Lạp trong thế tương thích với thần học Hồi giáo. Kiến thức y khoa du nhập vào Baghdad từ Ba Tư; còn kỹ thuật làm giấy được đem đến bởi các tù nhân chiến tranh Trung Quốc. Trải qua hơn sáu thập kỷ vàng, một chuỗi sáng tạo đã khiến Baghdad trở thành trung tâm trí tuệ của Trung Đông và cũng có lẽ là của cả thế giới. Trong thời trung cổ, những hiểu biết của phương Đông chảy về phương Tây qua các thành phố của châu Âu. Venice, cổng phía đông của nước Ý, đã trở thành...

Read More
Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (II)
Feb20

Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (II)

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Xem thêm: Giới thiệu sách: Chiến thắng của Thành thị Chúng ta là giống loại thành thị – Phần I – Phần II – Phần III Chương I: Họ đã làm được gì ở Bangalore? (Phần I) Thương cảng của Trí tuệ: Thành Athens Ở thời điểm mà phải hơn 2.500 năm sau đấy, Ruban Phukan mới bắt đầu làm việc cho chi nhánh Bangalore của Yahoo!, những thành phố đã là cửa ngõ giao lưu của các nền văn hóa. Từ các cảng trên sông Pearl đến những thành phố dọc theo con đường tơ lụa, cũng như mọi trạm trung chuyển của những hoàng gia cổ đại khác, tất thảy đều khuyến khích những nhà lữ hành từ mọi nơi trên thế giới gặp nhau và trao đổi ý tưởng. Những điệu nhảy tuyệt vời của nền văn minh, chính là hành trình tri thức của nhân loại thuở nguyên sơ di chuyển từ Đông sang Tây và ngược lại, đã diễn ra chủ yếu ở vùng thành thị. Bangalore chỉ đơn giản là một trong những gương mặt mới của một truyền thống khiêu vũ bằng tuổi với lịch sử văn minh. Ở thế kỷ VI TCN, Athens hoàn toàn chưa phải là trung tâm trí tuệ của thế giới. Các nhà tư tưởng thú vị nhất của Hy Lạp cổ đại sống ở rìa của cộng đồng Hy Lạp ở Tiểu Á, nơi mà họ đã tiếp xúc và học hỏi từ những nền văn minh cổ xưa của vùng Cận Đông. Miletus, một vùng chuyên sản xuất len ở phía tây Thổ Nhĩ Kỳ, đã tạo ra nhà triết học đầu tiên của lịch sử triết học Hy – La, Thales, cũng như người cha đầu tiên của ngành quy hoạch đô thị châu Âu, Hippodamus, người đã kiến tạo mô hình đô thị cho những người La Mã và vô số các thành phố khác sau đấy. Athens đã trỗi dậy thông qua việc kinh doanh rượu, dầu ô liu, các loại gia vị, và giấy cói. Sau đấy, kinh thành này duy trì quyền lực bằng việc lãnh đạo cuộc kháng chiến của người Hy Lạp chống quân xâm lược Ba Tư, làn sóng xâm lăng đã tàn phá những nơi như Miletus. Cũng như cách thành phố New York phong phú, sôi nổi sau Đệ Nhị Thế chiến đã thu hút các nhà văn và họa sĩ từ châu Âu đầy vết thương, kinh thành Athens ở thế kỷ V trước CN đã lôi kéo những nhà tư tưởng kiệt xuất nhất từ vùng...

Read More
Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (I)
Feb13

Chiến thắng của Thành thị – Chương 1 (I)

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Xem thêm: Giới thiệu sách: Chiến thắng của Thành thị Chúng ta là giống loại thành thị – Phần I – Phần II – Phần III Họ đã làm được gì ở Bangalore? Tại nơi này, có một hàng cây và quả vươn cao bao bao quanh khuôn viên trường MindTree tạo thành khu công viên văn phòng đặc trưng của Bangalore, Global Village. Phía bên ngoài những tán lá, các khu phố luôn náo nhiệt bởi những người bán hàng rong và xe kéo tự động, cũng như bởi xung năng của cuộc sống đô thị bộn bề. Còn ở đằng sau các bức tường, các tòa nhà thanh lịch đứng trầm mặc giữa khu vườn được chăm sóc cẩn thận, hòa bình ngự trị một thế giới được làm từ những hàng cây cọ, thủy tinh và đá xám lạnh. MindTree là một trong nhiều công ty công nghệ thông tin thành công nhất của Bangalore, được sáng lập bởi Subroto Bagchi, người thường dạo quanh khuôn viên đế chế của mình trong đôi giày thể thao màu ngà và chiếc áo polo. Bagchi trông giống như một ông trùm của Thung lũng Silicon, người ăn nói như một bậc thầy quản lý, và đồng thời luôn giữ thái độ hòa nhã với cả các nhà đầu tư từ Singapore, các kỹ sư phần mềm từ những vùng nghèo nhất của Ấn Độ, đến thậm chí cả một giáo sư khó chịu từ Harvard. Kế hoạch phát triển công ty rất thoáng phản ánh rõ lập trường cởi mở của Bagchi, với đầy những yếu tố khuyến khích người lao động hòa nhập vào môi trường làm việc nơi đây. Toàn bộ nhân viên luôn có thể dùng bữa trưa tự chọn trên mái nhà và chiêm ngưỡng quá trình trưởng thành của một trong những thành phố đạt năng suất cao nhất châu Á. Bangalore thủa mới thành lập thu mình trong một không gian nhỏ hẹp hơn nhiều, chính xác là một căn hộ chật hẹp trong một tòa nhà cũ của một khu phố đông đúc. Trong ngày khởi điểm đạm bạc, ở đây có vài cái máy tính, cũng như một vài tấm nệm trong góc dành cho những người làm việc muộn. Nhưng dù không gian văn phòng có khác nhau thế nào, họ vẫn khởi nghiệp với số vốn ít ỏi và một doanh nghiệp công nghệ thông tin vừa được thành lập đã dành phần năng lượng đáng kể để tập trung vào việc bán sản phẩm trên toàn thế giới. Hệ thống...

Read More
Ngành luật học so sánh có gì mới?
Feb11

Ngành luật học so sánh có gì mới?

Ka Đặng chuyển ngữ, CTV Phía Trước Patrick Yingling, theo I-CONnect Theo Wikipedia, Luật so sánh hay Luật học so sánh là một môn khoa học, một phương pháp tiếp cận nghiên cứu so sánh các hệ thống pháp luật khác nhau nhằm tìm ra sự tương đồng và khác biệt, giải thích nguồn gốc, đánh giá cách giải quyết trong các hệ thống pháp luật. Luật học so sánh còn là lý luận, hay là môn khoa học trong các ngành khoa học pháp lý nhằm nghiên cứu và so sánh các văn bản pháp luật và hệ thống pháp luật khác nhau với nhau và với các quy phạm của luật quốc tế để làm sáng rõ sự giống nhau và khác nhau, xác định khuynh hướng phát triển chung của pháp luật. Trong chuyên mục tuần này, I-Connect đưa ra một danh mục được sắp xếp về những tiến bộ trong việc nghiên cứu so sánh luật công của các nước. “Những tiến bộ” bao gồm một sự tuyển chọn của những nguồn tin tức, các phán quyết của tòa án tối cao, sách học giả và những bài báo mới đây cùng với các bài blog từ khắp nơi trên thế giới về ngành so sánh luật công. Những tiến bộ trong các Tòa án Hiến Pháp Tòa án nhân quyền Châu Âu quy định rằng một doanh nghiệp có thể theo dõi thông tin trao đổi cá nhân của nhân viên nếu thông tin đó được truyền đi từ máy tính và mạng Internet của doanh nghiệp. Tòa án tối cao của Canada đã ban hành một phán quyết cho phép các bác sĩ trợ tử trong một số hoàn cảnh cụ thể nhất định và trao thời hạn bốn tháng cho chính phủ để thông qua một đạo luật yêu cầu các bác sĩ phải thực hiện việc này. Tòa án lập hiến của Đức sẽ xem xét lại năm vụ kiện cáo buộc rằng nước này phản đối chương trình ‘mua trái phiếu’ 2012 của Ngân hàng Trung ương châu Âu ngay cả sau khi tòa án Liên minh châu Âu năm vừa rồi đã cho phép gần như vô điều kiện. Tòa án giám đốc thẩm của Ai Cập đã từ chối đơn kháng án của Tổng thống bị trục xuất Hosni Mubarak về bản án tham những của ông. Tòa Thượng thẩm Ontario đã phán quyết rằng mệnh lệnh của cảnh sát khi yêu cầu các công ty viễn thông cung cấp dữ liệu điện thoại di động của người dùng đã vi phạm Hiến chương của Canada về quyền...

Read More
Chúng ta là giống loài thành thị (III)
Feb06

Chúng ta là giống loài thành thị (III)

Trường Sơn chuyển ngữ, CTV Phía Trước Giới thiệu sách “Chiến thắng của Thành thị” Tác giả: Edward Glaeser. Nhà xuất bản: Macmillan. Tháng 3 năm 2011. Xem thêm: Phần I & Phần II Giới thiệu sách: Chiến thắng của Thành thị Cấu trúc đô thị có thể đứng vững trong nhiều thế kỷ, nhưng dân số đô thị thì luôn linh động. Hơn một phần tư cư dân Manhattan không sống ở đó cách đây năm năm. Người nghèo liên tục tìm đến New York, hay São Paulo, hay Mumbai để tìm vận hội mới, đó là một thực tế cần được nhấn mạnh của cuộc sống đô thị. Cái nghèo đô thị cần được đánh giá không phải trong tương quan với ngưỡng giàu nơi đô thành mà với cái nghèo nông thôn. Các khu ổ chuột ở Rio de Janeiro có thể trông thật khủng khiếp nếu so với một vùng ngoại ô thịnh vượng ở Chicago, nhưng tỷ lệ người nghèo ở Rio vẫn thấp hơn so với ở nông thôn phía đông bắc Brazil. Người nghèo không có cách nào để làm giàu nhanh chóng, nhưng họ vẫn có thể lựa chọn giữa thành phố và nông thôn, và nhiều người đã chọn thành phố. Dòng chảy của người giàu và người nghèo tìm đến thành phố làm cho khu vực đô thị luôn năng động, nhưng đừng nên phớt lờ hậu quả của những khu tập trung người nghèo. Khoảng cách gần gũi trong thành phố khiến việc trao đổi ý kiến ​​hoặc hàng hóa vốn đã dễ dàng, thì nay việc truyền bệnh hoặc lấy trộm túi xách còn dễ dàng hơn. Tất cả các thành phố lớn trên thế giới đều phải chịu đựng những thảm kịch của cuộc sống đô thị: từ bệnh tật đến tội phạm và ách tắc giao thông. Và cuộc chiến chống lại những bất cập này chưa bao giờ đến hồi kết chỉ vì lựa chọn chấp nhận hoàn cảnh một cách thụ động hoặc đơn thuần dựa vào quy luật của thị trường tự do. Vùng thành thị của Mỹ trở nên lành mạnh hơn nhiều trong thế kỷ 20 vì giới chức đã chi tiêu nhiều vào hệ thống cấp nước cũng như chính phủ liên bang đã mạnh tay đầu tư cho hầu hết mọi lĩnh vực, ngoại trừ quân đội và dịch vụ bưu chính. Những chính sách mang tính bước ngoặt được thực hiện ở các thành phố của châu Âu và Mỹ có khả năng sẽ được lặp lại trong vùng thành thị của các nước đang phát triển...

Read More
Hiến pháp Singapore – Một phân tích dựa vào đặc thù
Feb05

Hiến pháp Singapore – Một phân tích dựa vào đặc thù

Ka Đặng chuyển ngữ, CTV Phía Trước Jaclyn L. Neo, I-CONnect Tương xứng với danh hiệu là một trong những sử gia chính thống hàng đầu tại Singapore, Kevin YL Tan đã đi thẳng vào việc giới thiệu một cách đầy hiểu biết về luật hiến pháp của Singapore ngay từ lúc bắt đầu. Hiến pháp Singapore được đặt vào bối cảnh lịch sử chính trị trong lúc còn là một thuộc địa đang nảy nở của Anh, được thừa hưởng luật pháp Anh cùng với những truyền thống chính trị và pháp luật được gắn kết trong suốt cả giai đoạn thuộc địa đáng chú ý này. Bối cảnh lịch sử về pháp lý, chính trị và xã hội cho thấy nguồn gốc khai sinh hiến pháp, không kém phần quan trọng bởi vì những câu chuyện lịch sử được dùng để viện dẫn một cách sáng suốt và liên tục trong bài thuyết giảng trước công chúng nhằm để minh chứng, xác thực, và báo hiệu cho những lựa chọn hiến pháp. Nó cũng là chìa khóa giúp hiểu được những nghịch lý mà Singapore đưa ra cho chủ nghĩa hợp hiến, đặc biệt là chủ nghĩa hợp hiến tự do. Singapore không phải là một chính thể tự do và cũng không có ý định như thế. Tuy nhiên, hệ thống hiến pháp của nước này bao gồm các đặc trưng mà rõ ràng đã được phỏng theo mô hình hiến pháp của nhiều quốc gia dân chủ tự do, như Anh và Hoa Kỳ. Điều này chứng tỏ, cũng không đúng đắn khi phân loại Singapore là một nhà nước độc tài, như một số người đã lầm. Thật vậy, ông Tan miêu tả hiến pháp của Singapore thuộc về một nhà nước công xã hoặc hơi chuyên quyền. Về phương diện này, ông bị chất vấn bởi các học giả, những người tìm cách bám lấy các nghịch lý trong hệ thống hiến pháp của Singapore vì nó phơi bày một số yếu tố chuyên quyền nhưng cũng có một sự cam kết chặt mẽ với pháp quyền[1]. Ví dụ, gần đây nhất, Mark Tushnet đã xác định Singapore là trường hợp điển hình đầu tiên làm hình mẫu cho chủ nghĩa hợp hiến chuyên quyền, trong đó “các quyền tự do được bảo vệ ở mức độ trung bình, và các cuộc bầu cử thì tự do và công bằng một cách hợp lý”[2]. Ông Tan lưu ý rằng, “Singapore là một ví dụ điển hình về một nhà nước ‘chuyên quyền mềm’, một chế độ độc tài nhưng nhân từ”. Ông giải...

Read More
%d bloggers like this: