Châu Á – Trục xoay mới của châu Âu

Thùy Dương chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Karl Kaiser and Manuel Muniz
, theo The Prague Post

Thay đổi trong chính sách của Tổng thống Obama tạo ra một cơ hội mới cho châu Âu

“Trục Châu Á” của chính quyền Obama là một chiến lược tối quan trọng mà Hoa Kỳ đã thực hiện kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc – và chính sách này có sự liên kết rất sâu sắc tới châu Âu. Nhưng đa số các lãnh đạo châu Âu đều chối bỏ hoặc không hiểu ý nghĩa thực sự của “trục xoay châu Á”, và thậm chí họ còn không nhìn ra và nắm bắt được các cơ hội to lớn đang diễn ra ngay trước mắt họ.

Obama Asia pivotĐể có thể hiểu rõ những điều trên, chúng ta cùng đi tìm một vài ví dụ. Ở châu Âu, một vài quốc gia đang tin rằng lí do để Hoa Kỳ hướng sự chú ý của mình vào châu Á là bởi những tăng trưởng hấp dẫn của vùng này trong thời gian gần đây. Nhưng trong bài phát biểu hồi năm 2011, Tổng thống Barack Obama đã nói rằng “Hoa Kỳ đã đang và luôn luôn là một quốc gia thuộc Thái Bình Dương”. Ý nghĩa của câu này nhằm củng cố chính sách của Hoa Kỳ mang tính “định hướng lâu dài và quy mô lớn hơn ở khu vực này”, nơi mà Hoa Kỳ giúp mang đến sự ổn định vững chắc và góp phần không nhỏ vào tăng trưởng kinh tế. Chính vì những điều này mà các chính sách cũng như ý định của Hoa Kỳ nên được nhìn nhận và đánh giá một cách toàn diện hơn thay vì vội vàng kết luận nó thành những kế hoạch ngắn hạn.

Tầm nhìn của chính sách cũng bị hiểu lầm rất nhiều. Trong khi chính sách bao gồm việc tái cân bằng sức mạnh quân sự của Hoa Kỳ ở châu Á – vào năm 2020, Hải quân Mỹ sẽ tiếp trục triển khai thêm lực lượng vào khu vực biển Thái BÌnh Dương, bao gồm 6 trên tổng số 11 hạm đội – thì việc này sẽ tác động rất mạnh, mang lại ảnh hưởng to lớn tới các chính sách ngoại giao, kinh tế, phát triển, văn hóa và các vấn đề xã hội liên quan.

Hướng đi mang tính toàn diện này đã cho thấy ý định rõ ràng của Tổng thống Obama trong việc lựa chọn chuyến công du quốc tế đầu tiên trong nhiệm kì thứ hai của ông. Qua các chuyến viếng thăm đến Miến Điện, Thái Lan, Campuchia, Tổng thống Obama đã tái khẳng định ý định muốn củng cố hơn mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và các nước này bằng việc thúc đẩy quan hệ ngoại giao, trở thành những đối tác kinh tế lớn ở khu vực châu Á–Thái Bình Dương

Hoa Kỳ đã chính thức gia nhập Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á vào năm 2011 và đã có những động thái nhằm giảm bớt căng thẳng khi Trung Quốc đang có những hành động thúc ép, bành trướng sức mạnh ở khu vực Biển Đông. Hơn nữa, Hoa Kỳ đã đề xuất Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương, đưa ra những đề nghị hợp tác kinh tế với khối ASEAN nhằm nhấn mạnh hơn nữa quyết tâm của mình trong việc gia tăng, thúc đẩy quan hệ kinh tế với các quốc gia trong khu vực này.

Những việc làm trên của Hoa Kỳ sẽ tạo ra sự ổn định, an toàn khu vực mà chính nó sẽ đem lại các lợi ích hết sức to lớn cho châu Âu khi châu Á đang ngày càng trở thành một đối tác giao thương đầy tiềm năng. Tuy nhiên, xét tới hiện trạng xấu đang diễn ra ở châu Á – tốc độ tăng trưởng GPD nhanh nhưng không an toàn, các cuộc chạy đua vũ trang, thù hận lịch sử, lòng tự tôn dân tộc cực quan, các vấn đề về khủng bố và thiếu một thể chế chính trị hiệu quả để giải quyết các xung đột – thì các nước ASEAN nên ủng hộ sự hiện diện mạnh mẽ hơn của Hoa Kỳ ở khu vực châu Á–Thái Bình Dương.

Cùng lúc, các lãnh đạo ở châu Âu nên nhận ra rằng, bằng việc thúc đẩy quan hệ với châu Á không đồng nghĩa với việc Hoa Kỳ sẽ quay lưng lại với các đối tác ở lục địa châu Âu. Thậm chí ngược lại, Phó Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden đã nói rằng châu Âu vẫn sẽ là “điểm chiến lược quan trọng [của Hoa Kỳ] để kết nối với thế giới”.

Các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ thừa hiểu và nắm rõ các điểm địa chính trị mấu chốt của châu Âu khi xem châu Âu là một đồng minh quan trọng nhất của mình. Trong lúc châu Âu tiếp giáp với vùng Trung Đông và châu Á – khu vực mà Liên minh châu Âu và các thành viên trong đó đang là những nhà viện trợ, đối tác giao thương và người bảo đảm an toan quan trọng – thì Hoa Kỳ và châu Âu sẽ  xác định được mục tiêu chung và hội nhập sâu hơn nữa.

Những chính sách tái cân bằng quân sự của Hoa Kỳ tại châu Á–Thái Bình Dương sẽ mang đến ảnh hưởng khá lớn tới châu Âu. Sự hiện diện quân sự của Hoa Kỳ ở châu Âu sẽ giảm đi nhanh chóng nhằm mục đích hướng tới kiểm soát các xung đột quốc tế – kể cả việc này ảnh hưởng đến các lợi ích của châu Âu. Châu Âu sẽ phải gia tăng các động thái và phải hành động mặc dù Hoa Kỳ vẫn tiếp tục cung cấp các thông tin tình báo, hỗ trợ không quân và khí tài đạn dược như họ vẫn đang làm tại Lybia và Mali.

Nếu châu Âu muốn vượt qua khủng hoảng tài chính đang diễn ra, phát triển khả năng quân sự và gia tăng mức độ phối hợp cần thiết để thực hiện vai trò mới của mình, thì châu Âu cần phải góp sức và chia sẻ các nguồn lực hiệu quả hơn nữa. Ngoài ra, dù đang là đối tác song phương qua NATO hay thông qua Liên minh châu Âu, Pháp và Đức cần phải giảng hòa những bất đồng về quan điểm quân sự giữa hai nước. Nếu thất bại trong việc chia sẻ các nguồn lực và các chính sách hợp tác ở bên trong nội bộ, châu Âu sẽ gặp phải các vấn đề nghiêm trọng liên quan tới an ninh lợi ích của mình.

Việc tái cân bằng sức mạnh của Hoa Kỳ tại châu Á sẽ tạo ra một cơ hội lớn cho châu Âu trong việc gia tăng tầm quan trọng khu vực của mình. Bằng việc tham gia với Hoa Kỳ trong quá trình tái cân bằng và giúp đỡ Trung Quốc trên tinh thần hợp tác chứ không phải “kiềm chế”, Liên minh châu Âu sẽ tạo ra thế ổn định trên toàn cầu trong khi vẫn có thể truyền bá các giá trị riêng của mình. Và, Liên minh châu ÂU ₫ có thể nâng cao vị trí của mình như một đối tác giao thương, nhà đầu tư và nhà viện trợ lớn ở châu Á. Thêm nữa, Liên minh châu ÂU cũng có thể có những đóng góp lớn trong các hội nghị thượng đỉnh như Hội nghị Á–Âu hoặc Diễn đàn Khu vực ASEAN.

Chính quyền Obama thừa hiểu các lợi ích tiềm tàng của chính sách “tái cân bằng” qua những tuyên bố chung giữa Liên minh châu Âu–Hoa Kỳ về vấn đề Châu Á–Thái Bình Dương trong tháng Bảy vừa qua, và tuyên bố này đang tạo ra sự phối hợp chặt chẽ hơn về các chính sách chung. Nhưng, trong việc theo đuổi chính sách hài hòa như vậy thì châu Âu cần phải nhận ra những chính sách mà liên minh này tập trung quá nặng vào thương mại, các vấn đề liên quan đến pháp quyền và quyền con người ở châu Á. Thay vào đó, châu Âu nên gia tăng các chính sách về an ninh ở khu vực châu Á hơn.

Thật vậy, châu Âu không thể trông chờ vào Hoa Kỳ với trách nhiệm bình ổn tình hình an ninh khu vực nếu căng thẳng ở châu Á vượt quá tầm kiểm soát. Điều này không hoàn toàn bao gồm hàm ý các động thái gia tăng quân sự của châu Âu ở khu vực châu Á (mặc dù nhiệm vụ gìn giữ hòa bình không nên loại bỏ), mà nó mang ý nghĩa rằng châu Âu nên thúc đẩy các mối quan hệ ngoại giao nhằm hỗ trợ hòa giải và đa phương hóa các mối quan hệ.

Sự tái cân bằng chung sẽ giúp củng cố tất cả các khía cạnh của mối quan hệ Liên minh châu Âu–Hoa Kỳ, có thể giúp tiến trình thương mại Đối tác Kinh tế Xuyên Đại Tây Dương và đối tác đầu tư diễn ra nhanh hơn. Nó cũng sẽ củng cố sức mạnh các nền kinh tế lớn nhất nhằm mục đích cần bằng  với các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc, để duy trì một giữ trật tự nền kinh tế tự do toàn cầu.

Tóm lại, mối quan hệ của Hoa Kỳ và EU sẽ đượ gắn kết hơn qua việc đúc kết mục tiêu chung với châu Á, mối quan hệ thương mại Đối tác Xuyên Đại Tây Dương đã phải chịu nhiều bất đồng nội bộ trong thời gian qua sẽ được phục hồi trở lại, và mối quan hệ khăng khít giữa Liên minh châu Âu–Hoa Kỳ sẽ là nền tảng cho một trật tự thế giới hòa bình và thịnh vượng trong tương lai.

_________

Karl Kaiser là một cựu giám đốc Hội đồng Đối ngoại Đức, giáo sư trợ giảng tại trường kinh tế John F. Kennedy thuộc Đại học Harvard, Giám đốc Chương trình Quan hệ Xuyên Đại Tây Dương chuyên về các vấn đề Quốc tế tại Trung tâm Weatherhead. Manuel Muniz nghiên cứu sinh chuyên về Quan hệ Quốc tế tại Đại học Oxford.

© 2013 Bản tiếng Việt Tạp chí Phía Trước – www.phiatruoc.info

 

 

Scridb filter

Author: tapchiphiatruoc

Share This Post On
468 ad

Leave a Reply

%d bloggers like this: