Lê Thị Công Nhân: Người nữ anh hùng -TCPT số 34

sx

Tôi gặp chị Lê Thị Công Nhân vào một ngày giao mùa tại một quán café ven hồ ở  Hà Nội. Tôi đã được nghe chị tâm sự và kể lại những ngày tháng hoạt động dân chủ, từ những ngày vinh quang khi soạn thảo điều lệ Đảng Thăng Tiến Việt Nam đến những ngày cơ cực trong cảnh tù đày. Tôi xin mạn phép được ghi chép lại cuộc nói chuyện để các độc giả của Phía Trước có thể hiểu hơn về người nữ anh hùng trẻ tuổi này.

Khi được hỏi vì sao chị tham gia vào những hoạt động, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến dân chủ – nhân quyền, chị chia sẻ:

Luật sư Lê Thị Công Nhân: Đó là cả một quá trình chứ không phải tự nhiên một ngày kia thì tôi bỗng dưng thay đổi. Đó là mặt nhận thức và đến một ngày nào đó khi nhận thức ấy đủ một mức độ về lượng thì chất của nó thay đổi. Trải qua một quá trình nhận thức, tôi chuyển sang hành động.

Phía Trước: Thưa chị, cơ duyên nào đưa chị đến với những khái niệm đầu tiên về dân chủ và các hoạt động đấu tranh dân chủ ở Việt Nam?

Luật sư Lê Thị Công Nhân: Thực ra từ bé tôi đã thích thời sự. Đó là khởi đầu sơ khởi cho thiên hướng của tôi. Tôi thấy thời sự rất thực tế và gần gũi. Tôi theo dõi nó như một sở thích. Và cũng từ bé tôi đã có mơ ước mình sẽ trở thành một luật sư. Hình ảnh người luật sư đứng trước tòa và công chúng bảo vệ cho lẽ phải đã gây một ấn tượng mạnh mẽ và sâu sắc tới tôi – một hình tượng đầy nghĩa hiệp. Nó giống một sự phản biện mà lần đầu tiên trong cuộc đời mình tôi nhìn hình ảnh ấy trong một bộ phim thú vị. Ngày ấy tôi còn nhỏ, gia đình tôi chưa có TV, tôi phải xem nhờ ở nhà một người hàng xóm – nhà giáo Ngô Thúc Lanh. Khi đó nhà tôi ở Hàng Chuối. Có hình ảnh mà tôi cứ lưu giữ trong đầu mình là cái ý nghĩ mình phải trở thành một luật sư bởi vì khi tòa án và công luận đều lên án, buộc tội bị cáo thì có duy nhất một luật sư dám đứng lên. Họ không hẳn nói người bị cáo ấy là vô tội, mà truy tìm sự thực và kể với tất cả những điều tốt đẹp, những khía cạnh còn uẩn khuất đằng sau hành động phạm pháp và hoàn toàn vì mục đích là bảo vệ người bị cáo ấy. Hình ảnh ấy rất đẹp đẽ trong mắt tôi.

Bây giờ tôi lớn lên tôi nghĩ lại cái mà mình yêu thích cũng không hẳn là cái hình ảnh ấy mà là cái tính chất phản biện. Đó là hình ảnh mà tôi cảm thấy nổi bật lên sự phản biện. Và tôi cảm thấy rằng cuộc sống phải như vậy thì mới thú vị. Rồi dần dần tôi học theo một hướng như vậy. Nó giồng như một cái kim chỉ nam. Khi lớn lên, tôi học luật, tốt nghiệp Đại học Luật Hà Nội và học tại Học Viện Tư Pháp Quốc gia, làm luật sư tập sự và cuối cùng tôi cũng đạt được ước mơ của mình là trở thành một luật sư chính thức. Ngành luật đặc biệt hơn nhiều ngành nghề khác bởi đó là biểu hiện vật chất của chính trị. Hiểu được điều ấy, nên mặc dù tại trường đại học, họ bưng bít rất nhiều điều, nhưng tôi vẫn học được những khái niệm và nguyên tắc cơ bản nhất của ngành luật. Và gần như là sự nắm bắt một cách chấm phá thôi nhưng mà nó gây cho tôi những sự tò mò khiến tôi phải tìm hiểu. Chuyên ngành luật tôi ưa thích nhất là Công pháp quốc tế, là ngành luật về chính trị và mối quan hệ các quốc gia. Khi tôi đọc và được học về Công pháp quốc tế thì tôi chợt ngận ra rằng môn lý luận về nhà nước và pháp luật, tức là học về Nhà nước Việt Nam, là một cái gì đó mà tôi cảm thấy rất phản khoa học. Tôi đang nói môn học đó là phản khoa học bởi vì đó hoàn toàn là sự khen ngợi, sự bao che, sự miễn cưỡng. Miễn cưỡng về mặt khoa học, về mặt lý luận để bảo vệ rằng Nhà nước Việt Nam bây giờ là đúng đắn. Tôi cảm thấy không thể chấp nhận được. Điều này rõ nét đến độ mà tôi gần như cảm thấy không có một sự trung thực trong những môn học đó mặc dù tôi cũng vượt qua được những môn học này. Nói chung, nó là cả một quá trình chứ không phải tự nhiên một ngày kia thì tôi bỗng dưng thay đổi. Đó là mặt nhận thức và cả một quá trình, đến một ngày nào đó khi nhận thức ấy đủ một mức độ về lượng thì chất của nó thay đổi. Trải qua một quá trình nhận thức, tôi chuyển sang hành động.

Năm 2006, tôi chuyển về Văn phòng luật sư Thiên Ân làm việc. Cho đến bây giờ nghĩ lại, tôi thấy quả là sự an bài của Chúa! Từ năm 2005, khi làm thư ký quan hệ quốc tế tại Đoàn Luật sư Hà Nội, tôi đã có cơ hội làm việc với nhiều đoàn luật sư trên khắp thế giới. Có một hôm tòa Đại sứ Hoa Kỳ tổ chức một buổi hội thảo chuyên về Luật Thương mại Quốc tế. Trong đó, có một nhân vịên là tuỳ viên báo chí ở Đại sứ quán Mỹ đến giảng, tên là David Howardson và lấy người vợ Việt Nam. Anh ta hỏi tôi rằng, “Tiếng Anh của bạn cũng tốt đấy, bạn là luật sư chuyên về lĩnh vực nào?” Họ hình dung tôi giống như một luật sư bên Mỹ, tức là chuyên về hôn nhân, bất động sản hoặc về các lĩnh vực hẹp. Lúc đó tôi đã là một luật sư chính thức nhưng tôi chưa tìm được một lĩnh vực hẹp nào phù hợp bởi vì cái mà tôi thích thì tôi lại không thấy ở đâu có cả. Đó là về lĩnh vực Human rights – Nhân quyền. Đây là nội dung rất hay và tôi đã đọc trong Công pháp quốc tế. Rồi tôi nói với Howardson là tôi rất thích về lĩnh vực Nhân quyền và Công pháp quốc tế. Anh ta bảo rằng thật là thú vị và chỉ có thế!

Cuối tháng 8/2005, anh Nguyễn Văn Đài liên lạc với tôi. Trước đó, tôi đã nghe tiếng anh rất lâu và rất quý mến, ngưỡng mộ thậm chí chúng tôi đã từng gặp gỡ nhiều lần trên đoàn nhưng có lẽ là anh không biết đến tôi nhiều lắm. Tôi đã biết anh khi anh thành lập nhóm luật sư Vì Công Lý với một số luật sư của đoàn Luật sư Hà Nội, và bị chính Ban Chủ nhiệm của Đoàn Luật sư Hà Nội đánh tơi bời. Mục đích lật lại những vụ án xử oan trong quá khứ mà đơn giản là lương tâm cho thấy rằng họ có nghề luật và cần phải làm cái gì đó để giúp đỡ mọi người trong những vụ án oan mà đã gần như chìm xuồng. Đó cũng là một sự kiện chấn động trong Đoàn Luật sư Hà Nội vào năm 2004-2005.

Khi tôi gặp luật sư Đài, anh ấy nói rằng văn phòng chuyên làm về nhân quyền thì quả thực tôi rất ngạc nhiên vì danh sách các văn phòng của đoàn luật sư Hà Nội thì tôi nắm hết và tôi thấy không một nơi nào dám công khai là mình làm về nhân quyền cả. Sau đó, tôi tìm hiểu và thấy rằng việc anh Đài nói là hoàn toàn có thật. Sau đó, tôi đầu quân về Văn phòng Luật sư Thiên Ân, từ đó mọi việc cứ thế diễn biến.

Như quý vị biết là đến tháng 4 năm 2006, Khối 8406 ra đời. Tuy nhiên, tôi vẫn chưa tham gia vào thời điểm đó. Đến tháng 7/2006, qua một cuộc nói chuyện thì tôi cảm thấy đó như một giọt nước tràn ly, và tôi thấy mình cần hành động. Khi mọi sự đã đến thì mọi người sẽ thấy rằng nó rất nhẹ nhàng, đơn giản và gần như là mọi cái đã được chuẩn bị sẵn. Hôm đó có một người bạn của anh Đài ở Văn phòng Luật sư Thiên Ân đưa cho tôi email của Khối 8406. Tôi có viết một dòng ngắn gọn tóm tắt là tôi đã đọc bản tuyên ngôn vì tự do dân chủ nhân quyền của Khối 8406 và tôi thấy nó hoàn toàn phù hợp với lý tưởng của tôi, chỉ trừ vài cầu từ tôi thấy chưa chuẩn nhưng điều ấy không quan trọng, và tôi viết thư này để tham gia làm thành viên của Khối 8406. Ngay sau đó, Khối 8406 đã gởi thư và gọi lại cho tôi. Từ đó, tôi tham gia vào phong trào. Tóm lại, tôi muốn nói với các bạn rằng đó là cả một quá trình chứ không phải đơn giản là một người đang sống mãi dưới mái trường XHCN, theo họ là vô cùng tốt đẹp nhưng theo tôi là đầy những phiến diện và như là làm què cụt tính cách và tư tưởng con người, mà bỗng nhưng tôi lại làm một việc như vậy. Có ba yếu tố khiến tôi trở thành người như tôi hôm nay. Thứ nhất là sở thích. Thứ hai là quá trình học tập, làm việc và sự quan tâm lâu dài. Thứ ba là cơ duyên đặc biệt mà nghĩ lại tôi thấy nó như một sự an bài rất kì lạ. Nếu như buổi gặp đó tôi chỉ nói chuyện với David một cách bình thường và David cũng không hỏi tôi câu ấy thì chắc là tôi cũng không cho anh ta biết là tôi quan tâm đến vấn đề nhân quyền và công pháp quốc tế. Và chắc là anh ta cũng không tìm đến để nói với anh Đài chuyện ấy.

Phía Trước: Xin chị cho biết thêm về Đảng Thăng Tiến và Khối 8406, và chủ trương của hai khối này như thế nào? Cả trong quá khứ và hiện tại?

Những người quan tâm nhiều đến Phong Trào Đấu Tranh Dân Chủ đều biết rằng Khối 8406 là một bản tuyên ngôn về tự do dân chủ và nhân quyền ở Việt Nam (8/4/2006). Khi đăng ký là thành viên của Khối 8406 tức là bày tỏ sự ủng hộ về mặt tư tưởng, nguyên tắc đấu tranh… và không có các hoạt động mang tính chất như một đảng cụ thể như một đảng chính trị. Hình thức là một bản tuyên ngôn nên có tính thuyết phục cao và gây một tiếng vang lớn trên thế giới. Với tôi, Khối 8406 là niềm tự hào của lịch sử đấu tranh dân chủ ở Việt Nam.

Đảng Thăng Tiến Việt Nam ra đời 8/9/2006, trong lòng Khối 8406. Một đảng phái cho dù là manh nha, sơ khởi nhưng phải có các hoạt động chính trị như một nghề nghiệp cụ thể. Tại thời điểm này Việt Nam chưa có nền dân chủ thì chúng tôi đấu tranh đòi dân chủ, còn khi đã có nền dân chủ rồi thì chúng tôi sẽ tham gia vào chính trường.

Phía Trước: Sau khi Văn phòng Luật sư Thiên Ân bị điều tra và một số người bị bắt thì những thành viên của Đảng Thăng Tiến như thế nào? Văn phòng luật sư Thiên Ân có vai trò gì trong việc chị tham gia Đảng Thăng Tiến không?

Văn phòng Luật sư Thiên Ân không liên quan tới Đảng Thăng Tiến. Văn phòng là một văn phòng luật sư bình thường và ở trong Đoàn Luật sư Hà Nội. Anh Đài là trưởng văn phòng và tôi là luật sư cộng tác viên. Nghề luật sư có một đặc điểm là độc lập – không có cấp trên, cấp dưới. Vì chúng tôi rất độc lập trong công việc và chỉ chia sẻ với nhau về mặt sở thích, lý tưởng. Tôi không phải người dễ bị xúi giục mà các hoạt động của tôi là hoàn toàn dựa trên một quá trình nhận thức. Còn anh Đài là một người hoàn toàn rất trong sáng và không thuộc bất cứ đảng phái, chính trị nào, không lôi kéo, dụ dỗ ai.

Đến bây giờ tôi vẫn mơ ước vấn đề về nhân quyền, nhân phảm con người được giản dạy một cách chính quy trong các lớp học ở Việt Nam. Anh Đài mời tôi về làm việc vì muốn chia sẻ ý tưởng về hoạt động nhân quyền, giống như một chuyên ngành hẹp như các nước dân chủ bình thường trên thế giới. Chúng tôi không ai xúi dục ai hoặc lôi kéo ai và anh Đài không tham gia Đảng Thăng Tiến Việt Nam.

Đảng Thăng Tiến Việt Nam khi thành lập có một ban đại diện với bốn người công khai danh tính là anh Nguyễn Phong- Trưởng ban, tôi là người Phát ngôn, chị Anh Đào là Thư ký, va anh Bình Thành chuyên về Kỹ thuật – Hậu cần. Cả bốn chúng tôi đều bị bắt giam, riêng chị Anh Đào được hưởng án treo. Anh Nguyễn Phong và anh Bình Thành vẫn tiếp tục đang bị tù. Anh Nguyễn Phong cùng ở trại giam số 5 với tôi nhưng phân trại khác, cách nhau khoảng 2-3 cây số. Chúng tôi không bao giờ liên lạc được với nhau và cũng không có cách nào thăm hỏi thông tin về anh cả.

Chúng tôi công khai hoạt động chưa được nửa năm (thiếu hai ngày sẽ được nửa năm) thì chúng tôi đã bị bắt giam nên hoạt động của Đảng trong 3 năm vừa qua tôi không hề biết gì vì nguồn thông tin bị chặn từ nhiều phía. Gia đình lên thăm thì không được nói những chuyện đó. Nhưng, qua tin đồn, tôi được biết nhiều điều không hay về sự chia rẽ nội bộ Đảng với sự rút lui của nhiều thành viên. Hiện tôi đang cập nhật lại thông tin mà tôi đã bị ngắt quảng, đứt đoạn trong 3 năm vừa qua. Tôi xác định một tinh thần xuyên suốt là tôi sẽ mãi là thành viên của Đảng Thăng Tiến vì cương lĩnh và đường lối đấu tranh của Đảng phù hợp với tôi. Tôi cũng tham gia soạn thảo điều lệ của Đảng và thành lập Đảng. Đó là giây phút chói sáng trong cuộc đời của tôi vì khi ấy tôi  mới 27 tuổi.

Phía Trước: Nhiều người cho rằng giới trẻ hiên nay đa phần đều ít quan tâm tới chính trị và không có ý tưởng. Chị nghĩ sao về nhận định này?

Ý kiến đó không sai! Mấy chục triệu thanh niên thì chỉ có vài trăm người dám lên tiếng. Đó là một sự thật rất đáng buồn! Những người có lý tưởng là những trường hợp cá biệt. Sự không có lý tưởng không phải là tự nhiên mà là họ đã làm cho u mê. Thậm chí họ còn không có ý thức về chính trị thì làm sao có lý tưởng. Trong môi trường xung quanh họ, những cái được tôn vinh trên các phương tiện truyền thông, trường học cũng như là trong sự nghiệp gia đình đều là vấn đề tiền tài, danh vọng chứ không phải và công ích, sẻ chia, văn minh, tiến bộ… Họ chỉ cần dùng xe đắt tiền nhất, điện thoại đắt tiền nhất, đi học ở các nước hiện đại nhất nhưng để ý thức về giá trị bản thân thì họ lại không bao giờ nghĩ đến. Thậm chí những người quan tâm đến chính trị đã bị coi là hâm! Còn một người có ước vọng thay đổi đất nước tốt đẹp hơn thì đều bị cho là viển vông, không lành mạnh. Nếu con người không được giáo dục thì còn gì đáng buồn hơn, và khi bị giáo dục lầm lạc thì còn gì tai họa hơn!

Phía Trước: Đảng Thăng Tiến có các chính sách nào trong việc khích lệ và kêu gọi giới trẻ tham gia phong trào dân chủ?

Đảng Thăng Tiến ngay từ đầu thì cương lĩnh và cách thức đấu tranh tương tự như Khối 8406. Chúng tôi hoạt động ôn hoà, bất bạo động và trực diện công khai. Mục đích chúng tôi nhắm tới là Đảng Cộng sản Việt Nam phải từ bỏ sự độc tài, Nhà nước Việt Nam phải thật sư đa nguyên đa đảng, Quốc hội Việt Nam phải đại diện cho toàn dân chứ không chỉ có một đảng.

Điểm quan trọng mà Đảng Thăng Tiến có thể thực hiện là cách giáo dục và tuyên truyền về ý thức chính trị cho thanh niên, xây dựng cho họ những khái niệm đầu tiên về dân chủ. Trong hoàn cảnh này chúng tôi cũng chỉ làm như vậy thôi, tuy mới sơ khởi nhưng đủ để tôi nhận thấy một sự thú vị vì Đảng Thăng Tiến hoạt động công khai. Tôi tin rằng lịch sử Việt Nam sẽ ghi nhận Đảng Thăng Tiến Việt Nam là đảng dân chủ đầu tiên công khai hoạt động tại Việt Nam. Sự lựa chọn công khai đã làm cho những người không quan tâm đến chính trị cũng phải có sự thắc mắc, dù là nhỏ. Đây là điều thú vị của Đảng Thăng Tiến Việt Nam.

Riêng về vấn đề thanh niên thì như trong cương lĩnh, chúng tôi đề cao trí thức, khuyến khích đời sống tâm linh phát triển và giáo dục con người. Vì nếu con người không được giáo dục thì còn gì đáng buồn hơn, và nếu bi giáo dục lầm lạc thì còn gì tai họa hơn. Trong tần lớp nhân dân, học sinh sinh viên là những người cần xây dựng những nhận thức và thu thập những kiến thức để biến mình thành những con người có văn hoá và có hiểu biết. Điều quan trọng là giáo dục về nhân quyền và nhân phẩm. Mặc dù chúng tôi vẫn chưa làm được nhiều nhưng tôi vẫn đang và sẽ đi tiếp con đường đấu tranh dân chủ.

Vâng, xin cảm ơn chị đã tham gia cuộc trò chuyện! Phía Trước chúc cho ước mơ xây dựng một xã hội bình đẳng, dân chủ và tiến bộ của chị sớm trở thành hiện thực!


Nhóm phóng viên Phía Trước
©2010 Tạp chí Thanh niên PHÍA TRƯỚC

Tải TCPT34 về máy – Đảng chính trị Việt Nam trong thế kỷ XX & XXI
Download TCPT34 – HD (9MB)
Download TCTP – SD (4MB)
Download TCPT – Mini (2.5MB)

Scridb filter

Author: tapchiphiatruoc

Share This Post On
468 ad

2 Comments

  1. Đúng là cái tựa đề cho bài viết quá lố. Giả như Phía Trước pv Tiến Trung thì Phía Trước có dám cho cái tụa bài quá lố như “anh hùng Tiến Trúng” hay không? Có lần Trung nói với tôi trước khi Trung về VN là trung không muốn làm một “anh hùng rôm”. LTCN là đại nữ anh hùng rôm đấy!

  2. tai sao chi cong nhan khong di theo con duong khac.lam viec lon la phai hi sinh.la nhung con nguoi lam viec theo li tinh,giet nguoi khong thay doi sac mat.tai sao cac chi lai ngay tho den vay.thay doi che do bang con duong hoa binh ma duoc thi cac bac tien boi khong phai hi sinh nhieu den vay.”sung de ra chinh quyen”-mao trach dong.cac chi dua vao my.toi dua vao tau,hai nuoc lon thoa hiep,chung ta lam the nao.toi de nghi cach khac.vi du nguoi cua ta chi can nam duoc 1 quan doan va 1tinh thi ben kia qua nua bo chay sang phuong tay.nua so con lai khong biet lam gi.va so con lai se thoa hiep moi chi vao noi cac.con neu chi khong co gan thi chi nen lam viec nho hon.tuyet doi khong duoc de nuoc lon loi dung.mong con chi tu hao ve chi!xin loi toi moi lam quen may tinh duoc 2tuan.dt0913596122

Leave a Reply

%d bloggers like this: