Liên minh Hoa Kỳ-Việt Nam: Triển vọng và thách thức (I)

CTV Phía Trước chuyển ngữ
Anders Corr
, Forbes

Hành động gia tăng quân sự và lời tuyên bố biển đảo ngang ngược của Trung Quốc chống lại Việt Nam đang gây đe dọa không chỉ cho Việt Nam mà còn cho cả hệ thống quốc tế được phát triển suốt thế kỉ qua. Hội Quốc Liên, được hình thành năm 1919 và Liên Hiệp Quốc, được hình thành năm 1945, được coi là những hệ thống dựa trên luật với mục đích giảm thiểu xung đột quân sự. Thế nhưng, Trung Quốc từ chối tuân thủ luật pháp quốc tế và dường như đã quên đi lịch sử chiến tranh đầy đau thương trước khi các thể chế giữ gìn hòa bình này được hình thành.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (trái) đang bắt tay với Bộ trưởng Bộ ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh (phải) trong một cuộc gặp giữa Hoa Kỳ và ASEAN ở bên lề cuộc họp bộ trưởng thường niên của ASEAN và Diễn đàn An ninh khu vực tại Vientiane vào 25 tháng 7 năm 2016. Việt Nam cảnh báo rằng nếu các quốc gia Đông Nam Á không thể xây dựng mặt trận đoàn kết trước sự gia tăng quân sự của Bắc Kinh tại Biển Đông (Biển Nam Trung Hoa) thì khối khu vực sẽ đứng trước thách thức an ninh khu vực lớn nhất. Ảnh: Hoan Dinh Nam/AFP/Getty Images

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (trái) đang bắt tay với Bộ trưởng Bộ ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh (phải) trong một cuộc gặp giữa Hoa Kỳ và ASEAN ở bên lề cuộc họp bộ trưởng thường niên của ASEAN và Diễn đàn An ninh khu vực tại Vientiane vào 25 tháng 7 năm 2016. Việt Nam cảnh báo rằng nếu các quốc gia Đông Nam Á không thể xây dựng mặt trận đoàn kết trước sự gia tăng quân sự của Bắc Kinh tại Biển Đông (Biển Nam Trung Hoa) thì khối khu vực sẽ đứng trước thách thức an ninh khu vực lớn nhất. Ảnh: Hoan Dinh Nam/AFP/Getty Images

Quả thực, Trung Quốc đang rất quyết tâm theo đuổi giấc mộng mở rộng lãnh thổ, cho dù có phải gây phương hại đến các nước láng giềng. Có lẽ, bàn tay của Trung Quốc bị thúc đẩy bởi một dư luận luôn thèm khát oxy thông tin do bị kiểm soát báo chí chặt chẽ. Nhưng nếu đã kiểm soát báo chí, Trung Quốc có lẽ cũng nên kiểm soát tinh thần dân tộc quá cao của nhân dân nước mình. Bất kể một người có đứng về bên nào trong cuộc tranh luận trí thức rởm về nguyên nhân gây ra xung đột, sự hung hăng trong vấn đề lãnh thổ của Trung Quốc là rõ như ban ngày.

Kiềm chế Trung Quốc sẽ cần đến sự hợp tác song phương và đa phương gia tăng về các mặt an ninh, kinh tế giữa các đối tác Châu Á Thái Bình Dương. Một liên minh đa phương rộng lớn là tốt nhất để có thể ngăn chặn Trung Quốc gây ra xung đột quân sự ở Châu Á. Thậm chí, liên minh song phương cũng đã đủ tốt, trong đó bao gồm liên minh giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.

Do sự vượt trội của nền kinh tế và quân sự hiện tại của Hoa Kỳ so với Trung Quốc, Hoa Kỳ là nhân tố hợp tác song phương chủ yếu cho các quốc gia đang kiện cáo ở châu Á để bảo vệ vùng biển hay quyền lãnh thổ của mình. Một liên minh mạnh mẽ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam sẽ lập tức thúc đẩy việc ngăn cản Trung Quốc, gia tăng thương mại kinh tế để gây ảnh hưởng đến Trung Quốc, đưa Việt Nam ra khỏi phe phái của Trung Quốc và Nga, đẩy mạnh châu Á trở thành một liên minh đa phương vững mạnh hơn trong tương lai với Mỹ đi đầu các bên tham gia và dân chủ hóa Trung Quốc là một trong các mục tiêu hướng đến.

Một liên minh Hoa Kỳ Việt Nam trong giai đoạn phôi thai nên bao gồm sự hợp tác mạnh mẽ hơn về các mặt kinh tế, ngoại giao và quân sự. Điều này có thể đạt được bằng việc vượt qua sự khác biệt về chính trị và giá trị giữa hai quốc gia; thúc đẩy cam kết quốc phòng của Mỹ đối với Châu Á nói chung và Việt nam nói riêng; gia tăng hội nhập kinh tế giữa Hoa Kỳ và Việt Nam; làm giảm sự phụ thuộc của Việt Nam về kinh tế và quốc phòng vào Trung Quốc và Nga; làm giảm sự phụ thuộc kinh tế Hoa Kỳ vào Trung Quốc.

Việt Nam cũng có những đồng minh khác để chọn lựa, cụ thể là các nước ASEAN và Nga. Tuy nhiên, một liên minh song phương vững mạnh giữa Hoa Kỳ và Việt Nam là một sự bổ trợ cần thiết đối với sự tham gia truyền thống của Việt Nam với hai thực thể chính trị khá yếu này.

Liên minh đa phương dựa trên nguyên tắc đồng thuận như ASEAN không đủ tin cậy trong việc ngăn cản một cách hiệu quả sự mở rộng lãnh thổ và vùng biển của Trung Quốc. Ví dụ, Trung Quốc cho Campuchia vay 600 triệu đô vào ngày 15 tháng 7, ba ngay sau khi Tòa án Trọng tài Thường trực tuyên bố Phillipines thắng kiện. Việc này có lẽ đã ngăn cản việc ban hành một thông điệp về Biển Đông mạnh mẽ hơn bởi các ngoại trưởng ASEAN tại hội nghị ngày 24 tháng 7. Cho đến khi quyền phủ quyết của Campuchia bị bãi bỏ, ASEAN sẽ không được can dự đến vấn đề Trung Quốc.

Việc biến đổi ASEAN, nếu có xảy ra, cũng sẽ mất rất nhiều thời gian. Trong khi đó, Việt Nam đang cần một đối tác mạnh hơn để chống chọi được với Trung Quốc.

Đối tác này không thể là Nga, một đất nước phụ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc để xuất khẩu dầu khí, công nghệ quốc phòng. Mối quan hệ ngoại giao trước kia giữa Trung Quốc và Nga, khi Trung Quốc còn theo chân Nga tại Liên Hợp Quốc, đã không còn nữa. Giờ có vẻ Nga mới phải theo chân Trung Quốc. Vì thế, Việt Nam không thể trông đợi vào quân đội Nga hay thậm chí là công nghệ quân sự của Nga, ví dụ như 6 tàu ngầm Kilo của Nga mà Việt Nam mới mua. Sẽ ra sao nếu khi chiến tranh xảy ra, Trung Quốc đề nghị Nga ngừng cung cấp chuyên gia kĩ thuật tàu ngầm và đồ phụ tùng cho Việt Nam? Khi tình hình căng thẳng, Nga sẽ đi theo phe Trung Quốc.

Mặt khác, Hoa kỳ là một đồng minh phù hợp cho Việt Nam, nhưng sẽ mất rất nhiều thời gian và công sức. Mức tin nhiệm của Hoa Kỳ tại Châu Á và Châu Âu đang hao mòn dần và cần sự phục hồi. Mặc dù Phillipines có hiệp định quốc phòng với Mỹ và hợp tác quốc phòng với Nhật Bản, Phillipines có vẻ vẫn bị mất Bãi cạn Scarborough, ngay trong vùng đặc quyền kinh tế của mình.

Bên cạnh đó, dù có văn kiện Bị vong lục Budapest năm 1994, Ukraine vẫn chịu mất Crimea trước Nga. Trong văn kiện này, Hoa Kỳ, Anh và Nga đã đảm bảo an ninh cho Ukraine để đổi lại việc từ bỏ vũ khí hạt nhân. Hoa Kỳ giờ đây hoàn toàn không thể hiện bất cứ ý định chiến tranh nào để bảo vệ lãnh thổ đồng minh của mình, thậm chí kể cả khi có tồn tại một hiệp định thành văn chính thức như trên. Sự im lặng đó thực tế chỉ gọi mời sự hung hăng. Lẽ ra, Hoa Kỳ nên thừa nhận thẳng thắn những thất bại này để sửa đổi chiến lược trong tương lai và thể hiện một quan điểm mạnh mẽ hơn đối với sự mở rộng lãnh thổ của Nga và Trung Quốc. Điều này sẽ rất quan trọng đối với việc tăng cường sức mạnh đồng minh Hoa Kỳ.

Còn tiếp…

Scridb filter

Author: tapchiphiatruoc

Share This Post On
468 ad

Leave a Reply

%d bloggers like this: