Nhiều đồng bào Hrê phải rời làng đi làm thuê đầy bất trắc

Nguyễn Bổng
CTV Phía Trước

Không rõ chính xác cái chợ lao động ở cây số 7 trên Quốc lộ 24 –  đoạn chạy qua xã Phổ Phong, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – được hình thành từ khi nào, nhưng theo phản ảnh của những người có thâm niên tham gia đội quân ở cái gọi là chợ lao động này cho biết, thì ít nhất chợ cũng đã có trên 10 năm nay. Điều đặc biệt ở cái chợ lao động này là lực lượng bán sức lao động của người Hrê đến từ các buôn làng của huyện miền núi Ba Tơ. Đa phần người thuê lao động là các chủ rừng và chủ rẫy người Kinh có nhu cầu.

Điều kiện lao động khắc nghiệt     

Đồng bào dân tộc Hrê huyện Ba Tơ khai hoang phục hóa đất để phát triển diện tích trồng lúa nước. Ảnh: Báo Quảng Ngãi

Một buổi sáng mới đây chúng tôi có dịp tiếp cận một số điểm tập trung của những người Hrê phải rời làng đi làm thuê. Họ tập trung thành từng tốp, mỗi tốp vài chục người tại các điểm cố định dọc theo Quốc lộ 24 (thuộc địa bàn huyện Ba Tơ). Tại một số điểm tập trung, còn có vài chiếc xe loại 12 chỗ ngồi chờ sẵn để đưa họ xuống chợ lao động tự phát ở cây số 7 (trên Quốc lộ 24 – đoạn chạy qua xã Phổ Phong, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi). Tại đây, chúng tôi có trao đổi với ông H.T.D., một trong số chủ xe khách loại 12 chỗ ngồi đến đón người lao động cho biết đã có thâm niên hơn 9 năm làm nghề chuyên đi huy động người lao động trên huyện miền núi Ba Tơ để cung cấp cho các ông chủ có nhu cầu ở dưới xuôi (chủ yếu là ở huyện Đức Phổ – giáp với huyện Ba Tơ và các vùng lân cận). Mặc dù ông không cho biết cụ thể việc huy động, đưa đón người lao động thế này được các ông chủ thuê lao động trả công thế nào, nhưng có thể hiểu cái nghề của ông như hình thức đầu nậu, chuyên đi huy động lực lượng lao động về cung cấp cho các đầu mối dưới xuôi. Một công đôi việc, ông vừa lấy được tiền xe, vừa kiếm được hoa hồng từ các ông chủ có nhu cầu thuê lao động giá rẻ.

Như đã thành thông lệ, người lao động ở các buôn làng huyện miền núi Ba Tơ có nhu cầu đi làm thuê, chỉ việc chuẩn bị hành trang vài ba bộ quần áo, đến chỗ tập trung quen thuộc nào đó dọc Quốc lộ 24 sẽ có người đến đón và đưa xuống cái chợ lao động ở cây số 7. Ở đó sẽ có những ông chủ, bà chủ sử dụng lao động đến thỏa thuận và đưa người lao động về chỗ làm việc – chủ yếu là công việc nặng nhọc ở nơi heo hút, như làm rẫy – rừng.

Tìm hiểu về điều kiện ăn, ở và thu nhập ngày công lao động, chúng tôi cũng được một số người tham gia đội quân đi làm thuê tương đối lâu năm cho biết sơ qua một số thông tin. Ông P.V.L., người Hrê ở xã Ba Dinh, có thâm niên hơn 6 năm đi làm thuê cho biết chuyện ăn, nghỉ và nơi làm việc rất tạm bợ. Các ông chủ chỉ che cho cái lán tạm và tất cả chỉ có vậy. Những người lao động tự tổ chức sinh hoạt, tự lo nấu nướng ăn, ngủ và phải đảm bảo hoàn thành các công việc nặng nhọc trên rẫy – rừng do các ông chủ giao.

Điều kiện lao động khắc nghiệt như thế nhưng bình quân thu nhập một ngày công chỉ khoảng bảy hoặc tám chục ngàn đồng, tùy theo khả năng mỗi người. Ông P.V.L. thừa nhận, điều kiện ăn ở rất tạm bợ, làm việc nặng nhọc ở nơi hẻo lánh, thu nhập không cao, nhưng ông chấp nhận đi làm vì phải kiếm thêm tiền trang trải chi tiêu cho cuộc sống gia đình còn nhiều khốn khó.

Khác với ông P.V.L. chỉ đi làm thuê một mình, anh P.V.I. còn rất trẻ, nhưng từ 4 năm nay đã cùng vợ là chị P.T.H. gửi con cho ông bà để xuống chợ lao động ở cây số 7 đi làm thuê. Anh P.V.I. cho biết, bình quân mỗi chuyến đi làm 10 ngày, trừ chi phí ăn, đi lại tiền xe, hai vợ chồng còn tiết kiệm một triệu đồng (khoảng 50 USD). Anh nói thêm, tuy thu nhập không nhiều, nhưng nếu ở nhà sẽ không có tiền chi tiêu. Và không chỉ những người lớn tuổi đi xuống chợ lao động ở cây số 7 bán sức lao động, chúng tôi thấy có cả những người còn rất trẻ, thậm chí còn đang độ tuổi học sinh phổ thông cũng tham gia đội quân này.

Quyền lợi chính đáng bị bỏ rơi  

Bàn về hiện tượng nhiều đồng bào Hrê huyện miền núi Ba Tơ rời làng, xuống núi tham gia chợ lao động tự phát trên cây số 7 cũng có những ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng, cuộc sống đồng bào thiểu số còn khó khăn, biết tự vận động, đi làm thuê kiếm tiền trang trải cuộc sống gia đình là điều tích cực. Một số người còn cho rằng, nhờ đi làm thuê, đồng bào thiểu số tiếp cận được cách nghĩ, cách tổ làm ăn và canh tác hiện đại là một xu hướng hay. Bên cạnh những ý kiến như trên, cũng có những ý kiến cho rằng chợ lao động tự phát ở cây số 7 có quá nhiều điều bất lợi cho người lao động. Đó là các bất lợi về điều kiện ăn ở, vệ sinh và thu nhập; tình huống tệ hơn, nếu chẳng may tai nạn lao động xảy ra, chắc chắn người lao động sẽ gánh chịu hoàn toàn thiệt thòi.

Tuy có nhiều ý kiến khác nhau nhưng ý kiến nào về chợ lao động tự phát ở cây số 7 cũng có lý. Tất nhiên nhìn ở khía cạnh thực tế trong quan hệ cung – cầu này thì người lao động là đồng bào thiểu số Hrê còn chịu nhiều thiệt thòi. Họ đối diện với điều kiện ăn ở, vệ sinh trong qúa trình lao động vô cùng tồi tệ; phải làm việc cực nhọc và nguy hiểm nhưng hoàn toàn không có bảo hộ lao động; giá trị thu nhập ngày công lao động lại quá thấp, và những quyền lợi chính đáng khác của đa số người lao động đi làm thuê chưa được các cơ quan hữu trách quan tâm bảo vệ. Ngoài những bất lợi mà nhiều đồng bào Hrê phải rời làng xuống núi đi làm thuê phải gánh chịu như trên, có một nghịch lý khác cũng rất đáng được chia sẻ.

Tại sao đất rẫy, rừng ở miền núi đang có giá, cho sinh lời cao (nhờ trồng cây nguyên liệu sắn, mía, và nhất là keo lai), nhưng đồng bào Hrê ở huyện miền núi Ba Tơ – nơi có nhiều rẫy, nhiều rừng lại phải rời làng, xuống núi đi làm thuê bằng chính cái công việc rẫy, rừng, và chịu nhiều thiệt thòi?

Đồng bào dân tộc Hrê và các dân tộc thiểu số ở Trường Sơn – Tây Nguyên từ bao đời nay sống gắn bó với nương rẫy, với núi rừng. Nếu nhà chức trách có trách nhiệm, thật sự tạo điều kiện cho đồng bào thiểu số có cuộc sống ổn định, sống hoà hợp, gắn bó với nương rẫy, với núi rừng, chắc chắn nhiều người Hrê ở huyện miền núi Ba Tơ không phải rời làng, xuống núi tham gia vào cái chợ lao động đầy bất trắc ở cây số 7 như hiện nay.

© TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC 2012

Scridb filter

Author: tapchiphiatruoc

Share This Post On
468 ad

Trackbacks/Pingbacks

  1. Anhbasam Điểm Tin thứ Bảy, 25-08-2012 | bahaidao2 - [...] [...]
  2. Tin thứ Bảy, 25-08-2012 « BA SÀM - [...] - Nhiều đồng bào Hrê phải rời làng đi làm thuê đầy bất trắc (TCPT). [...]

Leave a Reply

%d bloggers like this: