Phong tục cưới của người Thu Lao

Tiểu Phong
CTV Phía Trước

Người Thu Lao là một nhóm địa phương của dân tộc Tày, cư trú tại 7 làng thuộc 5 xã của hai huyện Mường Khương và Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai; dân số tính đến năm 2009 là 1.124 nhân khẩu. Do cư trú biệt lập so với các nhóm người đồng tộc nên bản sắc văn hóa của người Thu Lao có nhiều nét khác biệt.

Người Thu Lao có nhiều phong tục đặc sắc như lễ hội cúng rừng cấm bang, kho tàng thơ ca dân gian phong phú, các điệu múa sư tử, múa ngựa độc đáo… Trong chu kỳ vòng đời người, đồng bào cũng có những tục lệ, những nghi lễ mang những sắc thái riêng, trong đó có nghi lễ cưới.

Những nguyên tắc hôn nhân

Luật tục của người Thu Lao không bắt buộc phải kết hôn trong nhóm ngành dân tộc nhưng nghiêm cấm việc kết hôn trong cùng dòng họ. Trai gái cùng họ phải cách từ 4 đời trở lên mới được phép lấy nhau.

Người Thu Lao trước đây có tục “nối dây” trong hôn nhân. Người anh chết, chị dâu phải lấy em chồng. Trường hợp em trai chết, em dâu phải lấy anh chồng. Tục kết hôn con cô, con cậu, con dì, con dà cũng khá phổ biến.

Cư trú sau hôn nhân ở người Thu Lao có 2 hình thức. Thường thì sau đám cưới cô dâu về ở hẳn nhà trai. Nếu nhà gái neo người, không có con trai hoặc con trai còn nhỏ thì chàng rể cũng có thể phải ở rể. Thời gian ở rể dài hay ngắn tuỳ thuộc vào thoả thuận của hai gia đình. Tuy nhiên, người Thu Lao không có tục ở rể đời. Trong thời gian ở rể, chàng rể không phải đổi sang họ vợ, con cái sinh ra vẫn mang họ cha.

Đám cưới

Đám cưới người Thu Lao được chia thành các nghi thức: lễ dạm hỏi, lễ ăn hỏi, lễ đón dâu và lễ lại mặt.

Lễ dạm hỏi (khàn) được tiến hành khi nhà trai đã “ngắm” được cô gái vừa ý. Nhà trai nhờ ông mối (pu dơ) đến thưa chuyện với nhà gái. Ông mối phải đi 3 lần. Hai lần đầu, nhà gái phải chối từ, đến lần thứ ba mới nhận lời và hẹn ngày tổ chức lễ ăn hỏi. Người Thu Lao quan niệm phải như thế mới khẳng định được giá trị của cô gái cũng như gia đình, không lo bị mọi người chê cười.

Đến ngày hẹn, nhà trai nhờ ông mối cùng một số người trong dòng họ mang theo đôi gà, chai rượu sang nhà gái làm lễ ăn hỏi (lất khau). Trong lễ ăn hỏi, nhà gái sẽ đưa ra số đồ thách cưới. Đồ thách cưới của người Thu Lao nếu đầy đủ thì thường có 4 cái cúc áo bằng bạc, 4 cái vòng tay, 4 cái nhẫn bạc, 3 đồng bạc trắng, 1 con lợn to, 2 can rượu lớn cùng 1 con trâu. Tuy nhiên, cũng tùy hoàn cảnh của hai gia đình mà nhà gái có thể thách nhẹ đi đôi chút.

Cô dâu người Thu Lao về nhà chồng. Ảnh: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai

Đám cưới (lấu đư) của người Thu Lao diễn ra long trọng trong 3 ngày tương ứng với 3 nghi lễ lớn là lễ đón dâu; lễ đưa dâu và lễ lại mặt.

Sáng ngày thứ nhất, nhà trai tổ chức đón dâu. Đoàn đón dâu gồm có 6 người là ông mối, 1 nam giới đại diện nhà trai (thường là chú hoặc bác của chú rể), 1 em trai (hoặc em họ) của chú rể đi dắt ngựa thắng yên hồng rước dâu và 3 người mang đồ thách cưới cùng 1 túi bánh dày (22 cái) để làm lễ xin mở cửa. Đoàn nhằm thẳng hướng nhà gái mà đi.

Cửa nhà gái đóng kín. Ông mối nhà trai phải cất lời xin mở cửa, nhà gái đáp vọng ra với những lời từ chối bông đùa, khi thì không có chìa khoá, khi thì chìa khoá không vừa… Số lần từ chối phải đủ 22 lần. Mỗi lần, ông mối phải đưa qua khe cửa 1 cái bánh dày. Sau khi đưa cái cuối cùng, nhà gái mới mở cửa cho vào. Hôm ấy, nhà gái tổ chức tiệc rượu thâu đêm.

Sáng hôm sau, nhà gái giao cho nhà trai của hồi môn của cô dâu trước sự chứng kiến của khách khứa có mặt. Đến chiều, đoàn nhà trai xin phép đón dâu. Ông mối bỏ những đồng bạc, vòng bạc, cúc áo bạc vào bát đặt lên mâm rượu trao cho nhà gái. Nhà gái nhận đủ bạc rồi sắp xếp một đoàn gồm 40 người đi đưa cô dâu về nhà chồng.

Cô dâu người Thu Lao trong ngày cưới mặc bộ trang phục mới, đội nón, che ô, cưỡi ngựa theo đoàn đưa dâu về nhà chồng. Theo phong tục của người Thu Lao, bố mẹ chồng kiêng gặp mặt con dâu khi cô dâu chú rể chưa làm lễ bái gia tiên. Đồng bào tin rằng nếu không kiêng thì mối quan hệ giữa bố mẹ chồng và nàng dâu sau này sẽ không tốt.

Chú rể đứng đón cô dâu ở cửa nhà, dắt tay cô dâu vào. Đại diện nhà trai khấn báo tổ tiên rằng con dâu đã về, cầu xin tổ tiên phù hộ cho đôi vợ chồng trẻ. Hai vợ chồng vái lạy tổ tiên ba lạy.

Người Thu Lao có tục tranh buồng trong đám cưới. Sau khi lễ tổ tiên xong, cô dâu, chú rể phải thi nhau chạy thật nhanh vào buồng. Người ta cho rằng, ai vào trước là người đó nhanh nhẹn hơn, sau này nên là người quyết định việc làm ăn của gia đình.

Đêm hôm ấy, quan khách hai nhà trai gái cùng chung vui tiệc cưới thâu đêm. Sáng hôm sau, đoàn đưa dâu mới ra về. Nhà trai đưa tiễn đến tận cổng làng.

Đến chiều, đôi vợ chồng mới cưới mang theo 1 đôi gà, 1 chai rượu về nhà bố mẹ vợ. Bố vợ bày mâm cúng tạ ơn tổ tiên đã phù hộ cho hôn lễ diễn ra tốt đẹp. Sau đó, mọi người cùng ăn uống vui vẻ trong bầu không khí gia đình.

© TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC 2012

Scridb filter

Author: tapchiphiatruoc

Share This Post On
468 ad

Trackbacks/Pingbacks

  1. Anhbasam Điểm Tin Chủ Nhật, 09-09-2012 | bahaidao2 - [...] trúc (PBVH) - Lịch sử sẽ hấp dẫn hơn qua lăng kính văn chương (ĐĐK). -  Phong tục cưới của người Thu …
  2. Tin thứ Hai, 10-09-2012 « BA SÀM - [...] Phong tục cưới của người Thu Lao (Phía Trước). [...]
  3. Tin Chủ Nhật, 09-09-2012 « BA SÀM - [...] -  Phong tục cưới của người Thu Lao (TCPT). [...]

Leave a Reply

%d bloggers like this: