Vấn đề tôn giáo trong cuộc cách mạng của Hồng Kông

Christian Caryl, Foreign Policy

Dịch bởi Phan Thị Thùy Linh, CTV Phía Trước

Những người Thiên chúa giáo có phải là những kẻ nổi loạn giỏi?

Đó là một trong những điều thú vị nhất mà tôi đã xem về các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ ở Hồng Kông, một khía cạnh rất ít được quan tâm cho đến nay. Một bài báo trên “Wall Street Journal” chuyên nhìn vào các nền tảng tôn giáo của một số tổ chức chính trong phong trào, qua đó cho thấy nhiều người trong số những người chủ chốt của các phong trào là những người Thiên chúa giáo.

Joshua Wong, lãnh đạo 17 tuổi của nhóm hoạt động đã đóng một vai trò quan trọng trong việc phát động và tổ chức các cuộc biểu tình, là một người theo Tin Lành. Hai trong số ba nhà lãnh đạo của Occupy Central, thuộc nhóm phản đối chính, là những người Thiên chúa giáo. Một giám mục Công giáo trước đây của Hồng Kông là một người ủng hộ đắc lực. Bài báo ghi chú: “Thiên chúa giáo đã trở thành một yếu tố hiển nhiên qua các cuộc biểu tình, ngoài ra còn có các nhóm cầu nguyện, Hội Thập Giá, và nhóm những người biểu tình đọc Kinh Thánh trên đường phố”.

Việc này không đáng bất ngờ. Theo phóng viên Tạp chí, tại Hồng Kông, nhà thờ “được nhúng sâu vào cơ cấu của xã hội của Hồng Kông” – trái ngược với Trung Hoa đại lục, nơi mà Đảng Cộng sản vẫn xem những người Thiên chúa giáo là đối thủ cho lòng trung thành tuyệt đối.

Cho đến giờ phút này, nhiều tổ chức truyền thông hàng đầu như New York Times hay CNN – đã không đề cập đến những điểm đáng lưu ý ‎trên. Và theo tôi đó là một thiếu sót.

Chúng ta sẽ khó có thể hiểu được do tại sao những người biểu tình vẫn trơ lỳ bất chấp chế độ độc tài đáng sợ nhất trên thế giới nếu không hiểu NIỀM TIN đằng sau sự lựa chọn của họ.

Tại sao có quá sự chú ‎ đến các yếu tố Thiên chúa giáo? Tôi cho rằng đó là do một sự kết hợp giữa sự thiếu hiểu biết và lúng túng. Hầu hết các nhà báo ở các nước phương Tây ngày nay là những người theo chủ nghĩa hoài nghi hay thế tục. Họ có xu hướng coi niềm tin tôn giáo như là một điều kỳ quặc lạ thường, không thích hợp. Kể cả những phóng viên từ châu Âu hay Mỹ từ môi trường lịch sử hình thành bởi Thiên Chúa giáo, họ cũng lo lắng về việc sẽ có những thành kiến.

Thật là thiển cận. Xét về nguồn gốc, Thiên chúa giáo là một sản phẩm của Trung Đông, nó cũng “Tây” như Do Thái giáo và Hồi giáo. Kitô giáo hiện đại ngày nay là sản phẩm toàn cầu. Giáo hội Công giáo có trụ sở tại Rome, nhưng ngày nay đại đa số người Công giáo sống bên ngoài châu Âu và Bắc Mỹ. Đạo Tin Lành đang mở rộng nhanh chóng ở Mỹ Latinh và Châu Phi, các Người Thiên chúa giáo xem mình là tôi tớ của Thiên Chúa, không phải là “đặc vụ của phương Tây.”

Trung Quốc cũng vậy. Trên các diễn đàn của các Trung tâm Nghiên cứu về Tôn giáo và đời sống cộng đồng, số lượng người Tin Lành tại Trung Quốc là 58 triệu người trong năm 2010, nhiều hơn so với Brazil (40 triệu người).

Các học giả Fenggang Yang đã dự tính rằng Trung Quốc đang đi đúng hướng để trở thành một quốc gia Thiên chúa giáo lớn nhất thế giới vào năm 2025.

Các nhà báo phương Tây có thể không chú ý đến vấn đề này, nhưng sẽ là sai lầm nếu cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng như thế. Đảng và tôn giáo có liên quan với nhau, đặc biệt Thiên chúa giáo lại là đối thủ rất đáng gờm. Tôn giáo có quyền làm thế. Truyền thống lâu đời của các nhóm tôn giáo chiến binh ở thời kỳ trước cộng sản ở Trung Quốc sẽ đặt ra những thách thức mạnh mẽ đối với trung ương: cuộc nổi dậy Thái Bình Thiên Quốc (1850-1864), được dẫn dắt bởi một người đàn ông tin rằng mình là em trai của Chúa Jesus, đã lấy đi 20 triệu mạng người. Gần đây, phong trào Pháp Luân Công (Pháp Luân Đại Pháp), một phong cách riêng của Phật giáo, một truyền thống tôn giáo khác của Trung Quốc, là một trong số các tổ chức đoàn thể vẫn đang tiếp tục cung cấp một viễn cảnh độc đáo để thay thế chế độ cộng sản.

x610-1

Với bề dày lịch sử như vậy, chúng ta sẽ hiểu tại sao Bắc Kinh đã nỗ lực rất lớn để giữ cho các Người Thiên chúa giáo Trung Quốc nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của họ. Họ chỉ công nhận những người Công Giáo tại các nhà thờ được các ủy bang chấp thuận, trong khi đó bỏ qua những người duy trì lòng trung thành với Vatican; một tổ chức khác ở Bắc Kinh chỉ chấp thuận người Tin Lành nào được chính quyền coi là tốt. Lý do chủ yếu cho những việc làm này là vì những người hoạt động truyền giáo được xem như đồng minh của các cường quốc Châu Âu, nơi mà Trung Quốc đã bị cai trị nhục nhã vào thế kỷ XIX. Lý do khác thực sự lớn hơn là do ý thức của người dân Trung Quốc đối với sự lãnh đạo của Đảng, họ đã trở nên trách mình “nông cạn” hồ nghi sự trung thành của họ, họ “yêu cầu sự bồi thường cho lòng trung thành đối với Trung Quốc”. Không ai, kể cả những người cộng sản, tin tưởng vào chủ nghĩa Marx-Lenin những ngày gần đây, và Đảng vẫn chưa đưa ra được một hệ thống giá trị vững chắc nào để giữ vững vị trí của nó.

Trong tình thế đó, Đảng đã trở nên rất nhạy cảm với sự mất mát hiển nhiên mang tính lịch sử, kể cả rất nhiều các phóng viên hiện đang bao trùm tại các cuộc biểu tình Hồng Kông: đó là sự dấn thân của những người Thiên chúa giáo có truyền thống lâu đời và lừng lẫy trong nhiều cuộc cách mạng trên thế giới. Các lãnh đạo Trung Quốc đau đớn nhận thấy vai trò vĩ đại của Đức Giáo Hoàng John Paul II và đồng bào Công giáo Ba Lan trong sự sụp đổ của hệ thống cộng sản ở Đông Âu. Và mặc cho thói háo thắng của họ trong việc tách những người Thiên chúa giáo Trung Quốc (và Hồng Kông) ra khỏi quĩ đạo của các cường quốc nước ngoài, các nhà lãnh đạo Bắc Kinh đã phải thầy rằng những người Thiên chúa giáo bản địa không khác mấy so với những người Thiên chúa giáo khác trên thế giới, họ đều nổi bật trong các phong trào ủng hộ dân chủ đã lật đổ nhiều nhà độc tài ở Hàn Quốc và Philippines trong những năm 1980.

Thật vậy, những người Thiên chúa giáo đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong các phong trào phản kháng khác nhau, từ cuộc đấu tranh chống phân biệt chủng tộc ở Nam Phi cho chiến dịch đòi dân quyền ở Hoa Kỳ.

Lịch sử đã cho thấy nhiều chính khách, thậm chí những người chủ nô và các nhà độc tài, đã lợi dụng các trích dẫn giáo lý Thiên chúa giáo nhằm cũng cố quyền lực của mình. (Và “Wall Street Journal” đã lưu ý, không phải tất cả những người Thiên chúa giáo nổi tiếng của Hồng Kông đều là những người đứng đằng sau các cuộc biểu tình.)

Như thế, kinh Tân Ước đã cung cấp một nguồn thức ăn đặc biệt phong phú cho những người đang muốn vùng thoát khỏi xiềng xích. Martin Luther King đã khai thác ngôn ngữ trong Kinh Thánh để giải phóng cá nhân và trao quyền cho tập thể. Những nhà hoạt động của thế kỷ XXI đã ứng dụng thái độ tràn ngập tình yêu thương của Christ trong những chương trình đấu tranh bất bạo động. Ở cấp độ hoàn toàn thực tế, nhà thờ cung cấp nhiều sự hỗ trợ và là nơi ẩn náu có ích cho các nhà hoạt động để họ có thể tìm thấy chính mình và đối diện với sức mạnh của nhà nước.

Thiên chúa giáo, cũng giống như những tôn giáo có tổ chức khác, đã được vay mượn cho mục đích chính trị. Bây giờ, có lẽ chẳng còn ai nghi ngờ việc các tổ chức Hồi giáo có thể đưa nhiều chính phủ vào tình thế khó khăn. Những biến động gần đây trong các xã hội Đông Nam Á (đặc biệt là ở Myanmar) cũng không thể xảy ra nếu thiếu yếu tố Phật giáo.

Tuy thế, cần có thời gian để có một cái nhìn mới rõ rang hơn về Thiên Chúa giáo và ảnh hưởng của họ đối với sự thúc đẩy chuyển đổi chính trị trên thế giới. Nhiều người Hồng Kông không phải là người Thiên chúa giáo, vì vậy những đức tin đặc biệt này liệu có phải là điều mà các sinh viên đưa vào các hoạt động? Đây là một điều cần cân nhắc.

Dẫu sao tôi không cho rằng đó là phóng đại khi nói rằng những gì những người biểu tình tại Hồng Kông đang trải qua một chương mới nhất trong những câu chuyện đã diễn ra trong nhiều thập kỷ hoặc thiên niên kỷ. Tôi chỉ tha thiết hy vọng rằng họ có thể đạt được mục tiêu của mình và có thể sống sót để kể chuyện cho chúng ta.

Scridb filter

Author: tapchiphiatruoc

Share This Post On
468 ad

Trackbacks/Pingbacks

  1. Anhbasam Điểm Tin thứ Năm, 09-10-2014 | doithoaionline - […] Vấn đề tôn giáo trong cuộc cách mạng của Hồng Kông (Foreign Policy/ […]
  2. Vụ khủng hoảng Hong Kong – Kinh tế và Văn hóa | - […] Vấn đề tôn giáo trong cuộc cách mạng của Hồng Kông (Foreign Policy/ […]
  3. Tin thứ Năm, 09-10-2014 « BA SÀM - […] Vấn đề tôn giáo trong cuộc cách mạng của Hồng Kông (Foreign Policy/ […]

Leave a Reply

%d bloggers like this: