Văn hóa nghệ thuật 2011: Ồn ào nhưng thiếu vắng dấu ấn sáng tạo

Nguyễn Nguyên Thảo
Trích từ TBKTSG

2011 là năm mà đời sống văn hóa nghệ thuật giải trí loay hoay với những sự kiện, vụ việc chẳng mấy vui.

1. Nổi trội và dễ nhận ra nhất trong đời sống văn hóa giải trí năm qua là câu chuyện của giới làm phim truyền hình. Trong một hội thảo về điện ảnh trong năm, người ta đã thống kê được Việt Nam sản xuất mỗi năm trên 5.000 tập phim truyền hình, trong đó có những phim “thuần Việt”, có những phim “con lai” (mua tác quyền của nước ngoài về tổ chức sản xuất). Thời lượng phát sóng phim truyền hình trong nước tăng, thậm chí, có cả những kênh chuyên về phim Việt nhưng dư luận vẫn còn lên tiếng với sự “vừa dài vừa dở vừa dai” của những bộ phim sản xuất cẩu thả, đáp ứng vội vàng nhu cầu phát sóng, kinh doanh quảng cáo của các hãng phim (nhiều hãng sản xuất mỗi tập phim chỉ trong ba ngày).

Nhưng hình như có ở trong nghề mới hiểu hết những vướng mắc của nghề. Nguyễn Việt Hùng, một đạo diễn lâu năm ở hãng phim TFS, trong một cuộc trả lời phỏng vấn đã nói đại ý: “Chỉ khi mặt bằng văn hóa chung cao lên, sản phẩm văn hóa bán được nhiều tiền thì đồng tiền lúc đó mới là giá trị thật của sản phẩm. Xét tổng quan trong bối cảnh hiện nay, đường sá, xe cộ, tàu bè, cầu cống, nhà cửa… đều thiếu những thứ có chất lượng cao. Với cái nhìn biện chứng, không nên đòi hỏi một cách quá mức đối với phim truyền hình”.

Tuy nhiên, cũng cần xét lại. Nhiều nghệ sĩ luôn có những lý do để biện minh cho một môi trường sáng tạo sản phẩm văn hóa giải trí còn nhiều bất cập. Song, một trong những vụ việc lùm xùm chứng minh rằng, cho đến năm thứ nhất của thập niên đầu thiên niên kỷ thứ ba vẫn còn nhiều nghệ sĩ Việt Nam mang não trạng sùng bái danh hiệu. Có thể chứng minh ngay bằng con số 890 hồ sơ nộp về Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch đề nghị xét tặng giải thưởng Nhà nước, giải thưởng Hồ Chí Minh, danh hiệu NSƯT và NSND. Vấn đề không chỉ loay hoay trong lĩnh vực biểu diễn mà lây lan sang cả giới văn chương. Đã từng xảy ra chuyện khiếu nại đấu tranh giành quyền tham dự Hội nghị Viết văn trẻ toàn quốc tại Tuyên Quang. Những sự việc nêu trên cho thấy nhiều nghệ sĩ khá bận rộn với các sự kiện lễ lạc, hội hè, khiếu nại thay vì dành tâm sức cho sáng tạo.

Trong khi đó, trong địa hạt điện ảnh, năm qua, Việt Nam có phim gửi đi dự các liên hoan phim quốc tế nhưng hầu như đều trở về trong lặng lẽ. Mùa phim Tết năm nay với trên năm phim mới, cho thấy các đạo diễn đã nắm bắt được tâm lý thị trường: những bộ phim có tính giải trí nhẹ nhàng hoàn toàn có chỗ đứng trong những ngày vui Tết. Nhưng hết đồng tính, kinh dị, lại đến sex (để câu khách), có thể thấy, loại “phim theo mùa bánh mứt” này (theo cách nói của đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn) chỉ nhất thời, ít hy vọng có những đột phá về nghệ thuật.

2. Sân khấu kịch và ca nhạc một năm qua dường như chững lại, thiếu vắng những sản phẩm gây tiếng vang nhưng lại khá lùm xùm những vụ “xì căng đan” người mẫu “khoe hàng, thả rông” (từ mà các báo lá cải ưa dùng), có tác dụng rửa mắt cho cư dân mạng. Trong khi đó, rất âm thầm, UNESCO ghi nhận Hát Xoan của Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp!

Trong khi đó, lĩnh vực tưởng chừng “trầm lắng” nhất là xuất bản sách lại có những sự cố “đạo văn”, “ngưng phát hành”, “thu hồi” gây ồn ào trong dư luận.

3. Không ồn ào, nhưng những chuyển động của đời sống mỹ thuật thật đáng kể với một số sự kiện.

Như trường hợp họa sĩ Lê Quang Đỉnh, một trong những thành viên chủ chốt của phòng triển lãm San Art tại Sài Gòn đã vinh dự nhận giải thưởng Prince Claus (giải thưởng thuộc Quỹ Hoàng thân Claus vì văn hóa và phát triển của vương quốc Hà Lan) cho những sáng tạo mang tính khai phá và những cống hiến cho nghệ thuật đương đại.

Tác phẩm Quá khứ đã qua của họa sĩ Bùi Công Khánh lọt vào một trong 15 tác phẩm chung kết của APB Foundation Signature Art Prize tại Singapore. Tuy không đoạt giải thưởng nhưng đây cũng là một nỗ lực sáng tạo hướng ra thế giới đáng được trân trọng trong môi trường nghệ thuật đương đại còn nhiều chướng ngại như ở Việt Nam. Loạt tranh Sự thiếu vắng tràn đầy (triển lãm tại San Art, tháng 11-2011) của họa sĩ Nguyễn Thái Tuấn gây tranh cãi về giá trị nghệ thuật và tạo được sự thành công về mặt thị trường trong khi tình hình chung của lĩnh vực hội họa giá vẽ ở trong nước đang rơi vào tình cảnh đìu hiu của chợ chiều.

Scridb filter

Author: tapchiphiatruoc

Share This Post On
468 ad

Leave a Reply

%d bloggers like this: